Xăng E10 trước giờ G: Chuyên gia chỉ ra bài toán "3 trong 1" giữa tâm điểm áp lực dư luận

Nguy cơ về môi trường và an ninh năng lượng

Trong nhiều thập kỷ, xăng khoáng (RON 95, RON 92) đã đóng vai trò là "mạch máu" nuôi sống nền kinh tế, vận hành các phương tiện giao thông trên cả nước.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của các phương tiện cá nhân tại Việt Nam, đặc biệt là tại các đô thị lớn đã biến khí thải từ động cơ đốt trong thành tác nhân gây ô nhiễm không khí hàng đầu.

Giới chuyên gia nhận định, xăng khoáng khi đốt cháy giải phóng một lượng khổng lồ CO2. Giao thông vận tải hiện chiếm khoảng 20% tổng lượng phát thải khí nhà kính quốc gia và con số này vẫn đang tăng lên cùng với tốc độ đô thị hóa.

Ô nhiễm không khí không chỉ làm giảm chất lượng sống mà còn tạo ra gánh nặng khổng lồ cho hệ thống y tế với các bệnh lý về hô hấp, tim mạch.

Nếu tiếp tục duy trì tỷ trọng sử dụng xăng khoáng như hiện tại, bài toán giảm phát thải của ngành giao thông vận tải sẽ đi vào "ngõ cụt" và mục tiêu Net Zero năm 2050 sẽ vĩnh viễn chỉ nằm trên giấy.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế - tài chính cho rằng, ngoài yếu tố về ô nhiễm môi trường, xăng khoáng còn là bất cập của nền kinh tế xét trên phương diện an ninh năng lượng. Trữ lượng dầu mỏ thế giới phân bố không đồng đều, tập trung chủ yếu ở Trung Đông, Nga và một số khu vực châu Mỹ. Điều này khiến thị trường năng lượng toàn cầu cực kỳ nhạy cảm với các biến động địa chính trị.

"Mọi cuộc xung đột vũ trang, lệnh trừng phạt kinh tế hay quyết định cắt giảm sản lượng ngay lập tức tạo ra các "cú sốc" giá xăng dầu. Đối với các quốc gia nhập khẩu ròng dầu thô hoặc xăng dầu thành phẩm, việc phụ thuộc vào xăng khoáng đồng nghĩa với việc "nhập khẩu lạm phát". Giá xăng dầu tăng đẩy chi phí logistics lên cao, kéo theo sự tăng giá của toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa, từ thực phẩm thiết yếu đến vật liệu xây dựng, làm suy giảm sức mua của người dân và làm bất ổn kinh tế vĩ mô", ông Thịnh phân tích.

Ông Thịnh nhấn mạnh, việc tiếp tục phụ thuộc vào xăng khoáng không khác nào đặt sự ổn định của nền kinh tế quốc gia vào những biến số không thể kiểm soát trên bình diện quốc tế. Điều này đã được minh chứng từ chiến sự Mỹ - Iran, khiến giá xăng dầu tăng cao nguy cơ gia tăng lạm phát trong nước.

Xăng E10 - giải bài toán "3 trong 1" của Việt Nam

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu phức tạp, bỏ xăng khoáng và chuyển đổi sang xăng E10 là một giải pháp dài hạn và quan trọng.

Tại COP26, hàng loạt quốc gia đã cam kết đưa mức phát thải ròng về 0 (Net Zero) vào năm 2050. Trong đó, xăng sinh học chính là mảnh ghép không thể thiếu trong giai đoạn hiện nay.

Chỉ còn vài ngày nữa là đến thời điểm Việt Nam chính thức phổ cập xăng E10 trên toàn quốc, thị trường vẫn đang bủa vây bởi nhiều luồng ý kiến trái chiều.

Tâm lý lo ngại của người tiêu dùng hiện hữu rõ rệt trước các thông tin cho rằng, xăng sinh học gây ăn mòn động cơ, giảm tuổi thọ xe, hay dẫn đến hiện tượng khó nổ, hụt ga.

Thậm chí, có nguồn tin còn hoài nghi loại xăng này làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu từ 20% đến 25% so với xăng khoáng truyền thống.

Dù các cơ quan chức năng chưa đưa ra một câu trả lời kỹ thuật chính thức để phân định thực hư những nỗi lo ngại này, nhưng dưới góc nhìn vĩ mô, giới chuyên gia khẳng định không thể vì những rào cản tâm lý ngắn hạn mà dừng lộ trình tất yếu.

Theo PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính), việc quyết liệt chuyển đổi sang xăng E10 sẽ giúp Việt Nam ngay lập tức giải quyết được ba bài toán lớn.

Thứ nhất, gia cố an ninh năng lượng thông qua thay thế nhập khẩu. Thứ hai, tạo giá trị kinh tế tuần hoàn nhờ kết nối nông nghiệp – công nghiệp chế biến. Thứ ba, giảm phát thải phù hợp các cam kết khí hậu.

Theo ông Ngô Trí Long, giữa biến động giá năng lượng toàn cầu, Việt Nam cần một giải pháp vừa giảm phụ thuộc nhập khẩu xăng dầu, vừa cải thiện môi trường theo lộ trình Net Zero 2050. Xăng E10 (pha 10% ethanol sinh học với 90% xăng khoáng) đáp ứng đồng thời hai mục tiêu này.

"Xăng E10 giúp cắt giảm khoảng 3 - 7% lượng CO2, góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0. Hạn chế khí độc, làm không khí sạch hơn phù hợp mục tiêu Net zero. Ngoài ra, xăng E10 sẽ kích hoạt kinh tế tuần hoàn nông nghiệp: Tận dụng sắn, ngô, mía làm nguyên liệu ethanol, gia tăng giá trị nông sản, tạo đầu ra ổn định cho nông dân và doanh nghiệp chế biến, lan tỏa lợi ích giữa nông nghiệp – công nghiệp – môi trường", ông Long nhấn mạnh.

Cũng theo ông Long, dưới góc nhìn chính sách năng lượng và môi trường, xăng E10 (10% ethanol, 90% xăng khoáng) mang lại lợi ích kép làm giảm chi phí nhiên liệu cho người tiêu dùng, đồng thời cải thiện chất lượng không khí và giảm phát thải khí nhà kính ở mức đáng kể nếu chuỗi cung ứng ethanol được chuẩn hóa.

Còn theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, về mặt kinh tế, việc sản xuất ethanol giúp tạo ra một thị trường tiêu thụ ổn định cho nông sản, gia tăng thu nhập cho người nông dân, và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn nông nghiệp.

Quan trọng hơn, việc thay thế 10% lượng xăng tiêu thụ bằng ethanol nội địa đồng nghĩa với việc giảm 10% kim ngạch nhập khẩu xăng dầu, giúp tiết kiệm ngoại tệ, giảm áp lực tỷ giá và tăng cường tính tự chủ năng lượng quốc gia.

Đẩy nhanh chuyển đổi sang xăng E10 bắt kịp xu hướng thế giới

Chuyển đổi sang xăng sinh học E10 không phải là một ý tưởng mới nằm trên giấy. Hàng loạt quốc gia đã và đang áp dụng thành công, biến nhiên liệu sinh học thành trụ cột năng lượng.Trong đó, Brazil được xem là "đế chế" của nhiên liệu sinh học. Hiện tại, mức pha trộn bắt buộc tối thiểu ở Brazil là E27 (27% ethanol). Hầu hết các xe ô tô tại quốc gia này có thể chạy bằng xăng pha ethanol lên tới 100% (E100).Tiếp đó là Mỹ, xăng E10 là loại xăng tiêu chuẩn mặc định tại Mỹ từ lâu, chiếm tới 98% lượng xăng bán ra trên toàn quốc. Hiện nay, Mỹ đang tích cực thúc đẩy E15 và E85. Mỹ cũng là nhà sản xuất và tiêu thụ ethanol lớn nhất thế giới, chủ yếu sử dụng nguồn nguyên liệu từ ngô.
Ngay tại khu vực Đông Nam Á, các quốc gia láng giềng cũng đã bỏ xa Việt Nam trong "cuộc đua" này.
Tại Thái Lan, quốc gia này đã áp dụng E10 từ đầu những năm 2000. Hiện nay, Thái Lan đã tiến tới phổ cập E20 và có các trạm xăng bán E85. Nước này sử dụng chính sách thuế cực kỳ linh hoạt để khuyến khích người dân dùng xăng sinh học (xăng E20 rẻ hơn E10 và rẻ hơn nhiều so với xăng khoáng). Còn tại Philippines, đạo luật "nhiên liệu sinh học" của quốc gia này đã bắt buộc pha trộn E10 trên toàn quốc từ năm 2011.
Theo PGS.TS Ngô Trí Long, hiện thế giới có khoảng 60 quốc gia đã sử dụng xăng E10. Như tại Hoa Kỳ, E10 đã trở thành chuẩn phổ thông; hầu như toàn bộ xe bán ra đều sử dụng được E10. Đây là thời điểm thích hợp để xăng E10 xâm nhập vào thị trường Việt Nam.

×