Xử lý gần 9.000 vụ vi phạm đất đai sau một năm

Gần 9.000 vụ vi phạm đất đai bị xử lý, nhiều bất cập dần lộ rõ

Theo báo cáo vừa gửi Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết từ khi nghị định có hiệu lực ngày 4/10/2024, đã có hơn 8.950 vụ vi phạm đất đai trên cả nước, tổng số tiền phạt gần 147 tỷ đồng.

Các hành vi bị xử phạt chủ yếu liên quan đến sử dụng đất sai mục đích, lấn đất, chiếm đất, không đăng ký đất đai, chậm đăng ký biến động đất đai hoặc hủy hoại đất.

Tuy nhiên, quá trình thực thi cho thấy nhiều vướng mắc trong áp dụng quy định. Một trong những khó khăn lớn là xác định thời điểm xảy ra và thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm, đặc biệt đối với các trường hợp liên quan đến giao dịch dân sự về đất đai hoặc việc cung cấp thông tin sai lệch.

Bên cạnh đó, việc xác định diện tích vi phạm và tình trạng ban đầu của thửa đất cũng gặp trở ngại, nhất là với các vi phạm xảy ra từ nhiều năm trước khi hồ sơ địa chính chưa đầy đủ hoặc bản đồ qua các thời kỳ có nhiều biến động.

Đáng chú ý, với các trường hợp vi phạm từ trước ngày 15/10/1993, nhiều thửa đất đã được chuyển nhượng qua hình thức “trao tay” cho người khác. Điều này khiến việc xác định chủ thể vi phạm trở nên phức tạp, trong khi xử lý người đang sử dụng đất lại khó khả thi, dễ phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Một bất cập khác trong nghị định được cơ quan quản lý cho rằng chưa giải thích rõ các khái niệm như “lấn đất”, “chiếm đất”, khiến cách hiểu và áp dụng giữa các địa phương chưa thống nhất, tiềm ẩn nguy cơ áp dụng sai quy định.

Ngoài ra, biện pháp “buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất” dù được quy định nhưng lại chưa nêu rõ nội dung “buộc trả lại phần đất đã lấn, chiếm” như các quy định trước đây, gây khó khăn trong quá trình tổ chức thi hành.

Thực tế cho thấy việc khôi phục hiện trạng đất ban đầu không phải lúc nào cũng khả thi, nhất là với các trường hợp đất đã bị thay đổi kết cấu, bề mặt từ nhiều năm trước hoặc không xác định rõ nguồn gốc, loại đất do hồ sơ địa chính thiếu đồng bộ.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng thừa nhận dữ liệu hồ sơ địa chính tại nhiều địa phương còn thiếu và chưa thống nhất, nhiều bản đồ chưa được nghiệm thu, phê duyệt. Trong khi đó, năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ cấp xã trong xử lý vi phạm hành chính về đất đai chưa đồng đều, trong khi các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi và phức tạp.

Trước những thay đổi của hệ thống pháp luật, đặc biệt là khi Luật Đất đai 2024 đã có hiệu lực, cơ quan này cho rằng việc sớm sửa đổi, bổ sung Nghị định là cần thiết nhằm bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai trong giai đoạn mới.

×