Xuất hiện nhiều trường hợp sử dụng AI để lừa đảo, chuyên gia cảnh báo

Đây cũng là nội dung được nhấn mạnh tại lớp tập huấn kỹ năng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại Học viện Quân y chiều 29/7 với sự tham gia của lãnh đạo, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cùng hơn 500 cán bộ, nhân viên, học viên trong toàn Học viện (Lớp tập huấn được tổ chức trực tiếp kết hợp với trực tuyến tới 2 điểm cầu Bệnh viện Quân y 103, Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác).

Thiếu tướng Phạm Đức Tiếp, Phó giám đốc Học viện Quân y nhấn mạnh công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi con người làm chủ được nó.

Theo Thiếu tướng Phạm Đức Tiếp, chúng ta đang sống trong kỷ nguyên của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nơi Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là khái niệm của tương lai mà đã trở thành động lực cốt lõi thay đổi diện mạo của mọi ngành nghề, đặc biệt là Y học và Giáo dục.

"AI không thể thay thế được y đức, trái tim nhân ái của người thầy thuốc hay bản lĩnh của tất cả đội ngũ cán bộ, nhân viên nhưng những người thầy thuốc cùng đội ngũ cán bộ, nhân viên có năng lực ứng dụng AI chắc chắn sẽ thay thế người thầy thuốc, cán bộ, nhân viên không biết dùng AI.

Đối với Học viện Quân y, việc chủ động tiếp cận, làm chủ và ứng dụng AI không chỉ là một lựa chọn công nghệ mà là nhiệm vụ chính trị mang tính cấp thiết, một yêu cầu tất yếu để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực y tế quân sự, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển y học chính xác, hiện đại hóa công tác quản lý và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh", Thiếu tướng Phạm Đức Tiếp cho hay.

Bảo đảm an ninh và an toàn thông tin mạng trong quá trình ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)

Trung tá Nguyễn Đức Tuân, Ban Bảo vệ an ninh, Phòng Chính trị, Học viện Quân y, chia sẻ chủ đề "Nâng cao nhận thức, tăng cường công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với các hoạt động lợi dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để thực hiện tội phạm và các hành vi xâm phạm an ninh Quân đội".

Trung tá Nguyễn Đức Tuân dẫn khảo sát của Fortinet và IDC, gần 52% tổ chức tại Việt Nam cho biết đã đối mặt với các mối đe dọa an ninh mạng có sự hỗ trợ của AI trong năm qua. Các hình thức phổ biến gồm tấn công dò mật khẩu để chiếm quyền tài khoản (như Zalo, mạng xã hội, email), lừa đảo bằng kỹ thuật, giả mạo giọng nói, hình ảnh, video và khai thác AI để thu thập, phân tích dữ liệu phục vụ tấn công.

Đặc biệt, AI khiến các vụ lừa đảo trở nên tinh vi hơn khi có thể tạo ra nội dung rất giống thật, khiến người dùng khó nhận biết bằng mắt thường. Theo Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam năm 2024 khoảng 18.900 tỷ đồng; năm 2025 ước từ 6.000-8.000 tỷ đồng, với khoảng 0,18% người dùng trở thành nạn nhân.

Thời gian qua, Cục Bảo vệ An ninh Quân đội đã phát hiện, xử lý nhiều trường hợp sử dụng AI tạo video, hình ảnh và giọng nói giả mạo. Điển hình, tài khoản TikTok "FAN BAC GIANG" đăng video dùng AI giả giọng nói Bộ trưởng Bộ Quốc phòng để xuyên tạc tình hình nội bộ; tài khoản "Mai Thanh Trương" tạo hình ảnh, phát biểu giả mạo của Bộ trưởng tại Quốc hội nhằm gây nhiễu loạn dư luận. Một số tài khoản Facebook, TikTok còn sản xuất hàng loạt nội dung liên quan đến Quân đội để câu tương tác, quảng bá cờ bạc, cá độ trực tuyến. Ngày 7/5/2026, Cục Bảo vệ An ninh Quân đội cũng phát hiện một trường hợp tại Đà Nẵng giả danh cán bộ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trên không gian mạng.

Nếu trước đây nội dung giả thường để lộ nhiều dấu hiệu bất thường thì hiện nay, sản phẩm do AI tạo ra ngày càng chân thực. Nghiên cứu cho thấy người xem chỉ phân biệt đúng thật - giả ở mức khoảng 51%. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao kỹ năng nhận diện nội dung bất thường, người dùng cần chú ý các dấu hiệu kỹ thuật số do một số nền tảng AI gắn vào sản phẩm và luôn kiểm chứng thông tin từ các nguồn chính thống trước khi chia sẻ hoặc thực hiện các giao dịch trực tuyến.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, đào tạo và nghiên cứu khoa học

Với chuyên đề Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, đào tạo và nghiên cứu khoa học, TS. Nguyễn Viết Sơn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng AI đang làm thay đổi căn bản cách vận hành của các tổ chức, doanh nghiệp. Nhiều đơn vị đã thiết kế lại quy trình làm việc để tích hợp AI thế hệ mới, giao lãnh đạo trực tiếp giám sát hoạt động của AI, tăng cường quản trị rủi ro, tuyển dụng các vị trí chuyên trách về AI và đào tạo lại nhân sự. Đồng thời, xu hướng ứng dụng AI Agent cũng đang được đẩy mạnh nhằm tự động hóa nhiều quy trình.

AI cũng làm thay đổi nhu cầu về việc làm và kỹ năng của người lao động. Các công việc đơn giản, lặp lại sẽ dần được AI đảm nhiệm, trong khi con người cần phát triển năng lực tư duy phản biện, kỹ năng đặt lệnh, xây dựng, điều phối và giám sát hệ thống AI. Điều này đang định hình lại bản đồ nghề nghiệp ở nhiều lĩnh vực, với sự xuất hiện của các vai trò mới như người xây dựng, điều phối và giám sát.

Trong giáo dục và nghiên cứu, AI giúp người học tiếp cận kiến thức nhanh hơn, nghiên cứu sâu hơn nếu được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, câu trả lời do AI tạo sinh cung cấp không phải lúc nào cũng chính xác, có thể thiếu cập nhật hoặc chịu ảnh hưởng bởi thiên kiến dữ liệu. Vì vậy, người dùng cần kiểm tra, đánh giá, chọn lọc thông tin và luôn duy trì tư duy phản biện.

TS. Nguyễn Viết Sơn nhấn mạnh, AI là công cụ hỗ trợ đắc lực chứ không thay thế con người. Khi sử dụng AI, người dùng cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề an toàn, bảo mật thông tin, kiểm tra chính sách bảo mật của nền tảng và ưu tiên lựa chọn các công cụ AI có độ tin cậy cao, cơ chế kiểm soát đầu ra rõ ràng, phù hợp với nhu cầu sử dụng

Thiếu tá Từ Quang, Giảng viên Khoa Vệ sinh Quân đội, Học viện Quân y, chia sẻ trước đây sử dụng AI tạo sinh như ChatGPT, Gemini để hỗ trợ nghiên cứu, tìm tài liệu, rà soát văn bản hành chính và dịch tài liệu chuyên môn. Tuy nhiên, Thiếu tá Từ Quang thực hiện theo cách tương tác đơn giản: đưa yêu cầu và tự thực hiện các bước tiếp theo.

"Sau buổi tập huấn, thay đổi lớn nhất của tôi là được tiếp cận công cụ AI mới như NotebookLM - cho phép AI trả lời dựa trên chính nguồn tài liệu mình cung cấp, có trích dẫn rõ ràng và tạo ra được nhiều sản phẩm học tập như mindmap, audio, quiz, flashcard chỉ từ một bộ tài liệu gốc. Tôi cũng nắm chắc hơn nguyên tắc viết prompt hiệu quả và luôn giữ tư duy phản biện khi dùng AI, vì đầu ra của AI không phải là duy nhất và có thể sai. Điều quan trọng nhất là kiến thức - kỹ năng của người dùng AI. Tôi dự kiến sẽ áp dụng công cụ này vào cả công tác nghiên cứu và giảng dạy trong thời gian tới", Thiếu tá Từ Quang cho biết.

×