Xuất khẩu kỷ lục 1,7 tỷ USD, ngành hồ tiêu và gia vị Việt đứng trước áp lực chuyển đổi để giữ đà tăng trưởng

Kim ngạch xuất khẩu hồ tiêu và các loại gia vị Việt Nam đạt 1,7 tỷ USD, tăng 13,8% về sản lượng

Chiều 31/7, tại Hà Nội, Hiệp hội hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) tổ chức Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao ngành hàng hồ tiêu và gia vị Việt Nam đã có nhiều đóng góp quan trọng, góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam trong nửa đầu năm đạt khoảng 36 tỷ USD, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, theo Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, xuất khẩu nông sản vẫn đối mặt với nhiều thách thức khi thị trường thế giới biến động, chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - xuất khẩu ở một số ngành hàng còn thiếu chặt chẽ, trong khi các hàng rào kỹ thuật và quy định quốc tế ngày càng khắt khe. Đặc biệt, xung đột địa chính trị, nhất là tại khu vực Biển Đỏ và Trung Đông, tiếp tục đẩy chi phí logistics, năng lượng tăng cao, tạo áp lực lớn đối với hoạt động xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cũng lưu ý nguy cơ gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại và yêu cầu phát triển bền vững từ các thị trường nhập khẩu. Mặc dù hồ tiêu hiện chưa thuộc nhóm hàng chịu tác động trực tiếp của Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), song ngành hàng cần chủ động chuẩn bị, xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, minh bạch để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế trong tương lai.

Trước mục tiêu tăng trưởng 2 con số, ngành hồ tiêu và cây gia vị cần tập trung nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, chuẩn hóa mã số vùng trồng, phát triển chuỗi cung ứng minh bạch và đẩy mạnh chế biến sâu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong đó, VPSA cần tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý, tăng cường cảnh báo sớm các rào cản kỹ thuật, thúc đẩy hợp tác công - tư và đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển ngành hồ tiêu, cây gia vị theo hướng hiện đại, bền vững.

Điểm lại những kết quả ngành hàng đã đạt được trong nửa đầu năm 2026, bà Hoàng Thị Liên - Chủ tịch VPSA cho biết: Theo số liệu ước tính của Hiệp hội, tính đến hết tháng 7/2026, xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 165.000 tấn, kim ngạch 1,7 tỷ USD, tăng 13,8% về sản lượng và 8,3% về giá trị so với cùng kỳ năm trước, góp phần tích cực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số .

Tuy nhiên, theo bà Liên, những tháng cuối năm vẫn còn nhiều thách thức khi thị trường thế giới tiếp tục biến động, đặc biệt dưới tác động của các yếu tố địa chính trị. Vì vậy, ngành hàng cần tập trung giữ vững thị trường xuất khẩu, nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, kiểm soát tồn dư thuốc bảo vệ thực vật và chủ động đáp ứng các xu hướng tiêu dùng xanh, giảm phát thải.

Chủ tịch VPSA nhấn mạnh, sau hơn 20 năm giữ vị trí hàng đầu thế giới về sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu, ngành gia vị Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh về sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Trong bối cảnh quỹ đất sản xuất không còn nhiều và các quy định quốc tế như EUDR ngày càng khắt khe, doanh nghiệp cần tăng cường liên kết với nông dân, giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh để giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu.

Chủ tịch VPSA Hoàng Thị Liên kỳ vọng các tham luận của chuyên gia, doanh nghiệp trong và ngoài nước, đặc biệt là các chia sẻ từ chuyên gia quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp cập nhật xu hướng thị trường, nhận diện những điểm còn hạn chế và xác định các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chủ động chuyển đổi đáp ứng yêu cầu mới của thị trường quốc tế

Trong khuôn khổ hội nghị, đại diện các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp đã trình bày nhiều tham luận chuyên sâu, cập nhật các chính sách mới, xu hướng và yêu cầu của thị trường quốc tế, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững ngành hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam.

Thông tin về bức tranh ngành hàng hồ tiêu và gia vị, ông Lê Việt Anh - Tổng Thư ký VPSA cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026 nguồn cung hồ tiêu toàn cầu tiếp tục được dự báo giảm.

Theo dự báo của Hiệp hội, tổng lượng tồn kho từ năm 2025 chuyển sang 2026 chỉ còn khoảng 170.000 tấn, trong đó Việt Nam còn tồn khoảng 50.000 đến 60.000 tấn (chiếm khoảng 1/3 lượng tồn kho toàn cầu). Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Trung Quốc phục hồi, góp phần duy trì giá hồ tiêu ở mức cao.

Việt Nam tiếp tục giữ vị trí quốc gia sản xuất hồ tiêu lớn nhất thế giới, song sản lượng năm 2026 dự kiến giảm 12,8% so với năm trước, còn khoảng 170.000 tấn.

Về xu hướng thị trường, giá hồ tiêu thế giới tiếp tục duy trì ở mức cao và linh hoạt. Đối với thị trường xuất khẩu, Mỹ tiếp tục là thị trường lớn với hơn 40.000 tấn hồ tiêu được nhập khẩu trong 5 tháng đầu năm 2026; trong đó Việt Nam là nhà cung cấp lớn nhất với hơn 34.000 tấn hồ tiêu. Tuy nhiên, lạm phát và các chính sách thuế của Hoa Kỳ (áp dụng từ 24/07) có thể làm chậm đà tăng trưởng nhập khẩu trong 6 tháng cuối năm.

Tại thị trường EU, đặc biệt là Đức, nhu cầu nhập khẩu có xu hướng giảm nhẹ. Tuy nhiên, thị trường này cũng có tín hiệu tích cực là số cảnh báo về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với hồ tiêu Việt Nam đã giảm từ 34 xuống còn 22 trường hợp trong vòng 6 tháng.

Trong 6 tháng đầu năm, giá xuất khẩu tiêu đen và tiêu trắng bình quân đạt mức lần lượt là 6.464 và 8.518 USD/tấn. Các doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu bao gồm: Olam Việt Nam, Phúc Sinh, Nedspice Việt Nam, Haprosimex JSC... hầu hết đều có tỷ lệ tăng trưởng xuất khẩu dương trong 6 tháng qua.

Cảnh báo tác động của dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với ngành hàng, bà Nguyễn Thị Phượng Vĩ - Trưởng Bộ phận Tư vấn, Eurofins Sắc Ký Hải Đăng cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, nhóm gia vị không còn nằm trong nhóm 5 mặt hàng bị Liên minh châu Âu (EU) cảnh báo nhiều nhất trên Hệ thống cảnh báo nhanh về thực phẩm và thức ăn chăn nuôi (RASFF). Tuy nhiên, khoảng 50% số cảnh báo đối với nhóm hàng này vẫn liên quan đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Theo bà Vĩ, các hoạt chất thường bị cảnh báo gồm Chlorpyrifos, Acetamiprid, Chlorfenapyr..., trong đó phần lớn đã bị EU cấm sử dụng. Riêng đối với quế và hồi, nguy cơ lớn nhất đến từ các chất có khả năng gây ung thư hoặc biến đổi gen như Anthraquinone.

Đáng lưu ý, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) đang chuyển sang phương pháp đánh giá rủi ro tích lũy, tức đánh giá tổng lượng các hoạt chất có cùng tác động đến sức khỏe con người thay vì xem xét từng chất riêng lẻ. Tháng 6/2026, EFSA đã công bố báo cáo về 46 hoạt chất có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và dự kiến đến năm 2030 sẽ tiếp tục siết chặt các ngưỡng dư lượng tối đa (MRL).

Trước xu hướng này, bà Nguyễn Thị Phượng Vĩ khuyến nghị doanh nghiệp tăng cường kiểm soát vùng nguyên liệu, thực hiện truy xuất nguồn gốc chặt chẽ và đẩy mạnh chuyển đổi sang các mô hình canh tác bền vững như nông nghiệp xanh, nông nghiệp tái sinh nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường EU.

Tại sự kiện, thừa ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trao tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho 6 tập thể và 04 cá nhân (có danh sách kèm theo) vì đã có thành tích đóng góp cho sự phát triển bền vững của lĩnh vực hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam năm 2025.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, VPSA đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Hiệp hội với Eurofins Sắc Ký Hải Đăng về tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kiểm nghiệm chất lượng, an toàn thực phẩm, xây dựng các mô hình sản xuất an toàn và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu; ký biên bản ghi nhớ giữa Hiệp hội và Tổ chức ASSIST về triển khai Dự án ICEP - Thúc đẩy Kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam, nâng cao năng lực cho doanh nghiệp trong áp dụng ESG, kinh tế tuần hoàn, kết nối đối tác, đào tạo, chuyển giao kinh nghiệm và thúc đẩy phát triển bền vững cho ngành thực phẩm.

×