Yerevan báo hiệu xa lánh, Moscow cảnh báo Armenia sẽ trả giá đắt khi đánh đổi Nga lấy EU

Cảnh báo hậu quả

Người dân Armenia sẽ đi bỏ phiếu vào Chủ nhật 7/6 để bầu ra quốc hội mới. Cuộc bỏ phiếu này được xem như một cuộc trưng cầu dân ý về định hướng địa chính trị của đất nước, vì Thủ tướng Armenia Pashinyan cho rằng nước cộng hòa hậu Xô Viết không có đường bờ biển này có thể hưởng lợi rất nhiều từ mối quan hệ gần gũi hơn với phương Tây.

Hôm thứ Ba 2/6, Chủ tịch Hạ viện Nga Volodin cáo buộc ông Pashinyan lừa dối cử tri bằng cách hạ thấp những hậu quả tiêu cực của đề xuất của ông, phản ứng trước lời hứa của thủ tướng về việc bồi thường cho nông dân từ ngân sách nhà nước cho bất kỳ sản phẩm nào bị hư hỏng nếu họ mất quyền tiếp cận ưu tiên vào thị trường Nga.

Armenia là một trong 5 thành viên của Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU) – cùng với Nga, Kazakhstan, Belarus và Kyrgyzstan – một tổ chức kinh tế vận hành thị trường chung và hài hòa các quy định để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại, đầu tư và các hình thức hợp tác kinh tế khác. Trước đây, Yerevan đã được cảnh báo rằng việc gia nhập EAEU không phù hợp với nguyện vọng gia nhập EU của nước này.

“Rõ ràng, Pashinyan đã cam kết cá nhân sẽ giúp Armenia gia nhập EU… trong khi cố gắng đổ lỗi cho Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU) và Nga” - ông Volodin viết. “Rõ ràng, ông ta không quan tâm đến số phận của người dân và nền độc lập quốc gia Armenia. Ông ta chỉ quan tâm đến việc giữ vững quyền lực.”

Ông Volodin đã nêu ra những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra nếu Armenia rút khỏi Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU), bao gồm giá khí đốt tăng gần gấp 6 lần sau khi mất nguồn cung ưu đãi từ Nga, lượng kiều hối từ Nga giảm mạnh, các quy định về việc làm chặt chẽ hơn đối với người lao động nhập cư Armenia, và việc đình chỉ xuất khẩu các sản phẩm chủ chốt của Armenia.

"Giá phải trả sẽ rất đắt" - vị nghị sĩ cấp cao Nga cảnh báo.

Ông Volodin so sánh con đường phát triển hiện tại của Armenia với Ukraine, cho rằng kỳ vọng của Kiev về việc tiếp cận rộng rãi hơn với thị trường EU đã không thành hiện thực và thay vào đó, xuất khẩu nông sản của nước này phải đối mặt với hạn ngạch thuế quan và các hạn chế khác. Ông cảnh báo rằng Armenia có thể phải đối mặt với những rủi ro tương tự.

Armenia vẫn phụ thuộc rất nhiều vào thị trường Nga. Theo dữ liệu của Liên Hợp Quốc, Nga chiếm gần 24% kim ngạch xuất khẩu của Armenia năm 2024, trở thành điểm đến xuất khẩu lớn thứ hai của nước này sau Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Thống kê cho thấy tổng kim ngạch xuất khẩu của Armenia giảm gần 35% so với năm trước vào năm 2025, do sự sụt giảm xuất khẩu tái nhập khẩu từ Nga và giảm cơ hội xuất khẩu trong bối cảnh bất ổn ở Trung Đông.

Tổng thống Nga Vladimir Putin lập luận rằng việc gia nhập Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU) đang "mang lại những lợi ích cụ thể", đồng thời cảnh báo rằng đường lối chính trị hiện tại của Armenia cuối cùng có thể dẫn đến sự suy giảm mức sống.

Phát biểu với các phóng viên hôm thứ Ba, ông Pashinyan được cho là đã nói rằng cuộc trưng cầu dân ý về tư cách thành viên EU chỉ có thể được tổ chức nếu nước ông chính thức nộp đơn xin gia nhập khối hoặc sắp đạt được tư cách ứng cử viên. Cho đến lúc đó, “sẽ không có cuộc trưng cầu dân ý nào”, ông nói, theo trích dẫn của Armenpress. Thủ tướng mô tả những lợi ích của việc gia nhập Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU) là “rõ ràng”, nhưng khẳng định rằng tổ chức khu vực này nên tạo ra những cơ hội mới cho Armenia.

Quan hệ đang thay đổi

Tại hội nghị thượng đỉnh EAEU ở Kazakhstan vào ngày 29/5, khi ông Putin và các thành viên khác trong khối là Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan đưa ra một tuyên bố chung kêu gọi Armenia tổ chức trưng cầu dân ý càng sớm càng tốt về sự lựa chọn giữa EAEU và việc gia nhập Liên minh châu Âu.

Nga khẳng định việc gia nhập cả EU và EAEU là điều không thể.

Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan hôm thứ Hai 1/6 đã bác bỏ lời kêu gọi nói trên. Việc ông Pashinyan từ chối diễn ra cùng ngày Tổng thống Nga Vladimir Putin gọi điện để chúc mừng sinh nhật ông, trong đó cũng nhắc lại đề nghị của các lãnh đạo EAEU về trưng cầu dân ý. Nhà lãnh đạo Armenia gọi đây là "một yêu cầu vô lý".

Trong một bài phát biểu qua video được phát trên mạng xã hội, ông Pashinyan tuyên bố rằng chính phủ tại thủ đô Yerevan sẽ tiếp tục hoạt động trong khuôn khổ Liên minh Kinh tế Á Âu cho đến khi việc lựa chọn giữa hai khối "trở nên không thể tránh khỏi", đồng thời lưu ý rằng bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào trước khi Armenia chính thức nộp đơn xin tư cách ứng cử viên EU vẫn chỉ mang tính lý thuyết.

Ông Pashinyan nói: "Việc đưa một lựa chọn lý thuyết ra trưng cầu dân ý dĩ nhiên là không hợp lý và cũng không chính đáng", đồng thời mô tả mối quan hệ với Nga đang trong "giai đoạn chuyển đổi".

Cả Điện Kremlin và Yerevan đều cho biết Putin đã gọi điện cho Pashinyan để thảo luận về kết quả hội nghị thượng đỉnh và chúc mừng sinh nhật ông.

Tuy nhiên, Nga đã gia tăng đáng kể áp lực lên Armenia trước thềm cuộc bầu cử quốc hội tại Armenia.

Cuối tuần qua, Moscow đã triệu hồi đại sứ của mình tại Armenia về nước để tham vấn.

Hôm thứ Hai, cơ quan giám sát nông nghiệp của Nga đã đình chỉ nhập khẩu cá và hải sản từ Armenia với lý do vi phạm các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thiện chí từ Nga

Ngày 3/6, Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) ra ra tuyên bố cho rằng quan hệ Nga - Armenia sẽ vượt qua các cuộc tấn công từ EU.

Theo SVR , giới lãnh đạo EU đã tích cực tìm cách loại bỏ Giáo hội Chính thống Nga khỏi Armenia và yêu cầu chính quyền Armenia phải hoàn toàn cắt đứt mối quan hệ tôn giáo và tâm linh lâu đời với Moscow như một điều kiện tiên quyết để hội nhập châu Âu.

"Về vấn đề này, chúng tôi muốn nhắc nhở các quan chức châu Âu rằng lịch sử quan hệ giữa Armenia và Nga lâu đời hơn rất nhiều so với lịch sử của Liên minh châu Âu" - tuyên bố của văn phòng báo chí SVR cho biết.

Theo SVR: "Mối liên hệ tinh thần và tôn giáo giữa hai dân tộc anh em của chúng ta sâu sắc và bền chặt hơn bất kỳ kế hoạch chiến lược chính trị nào. Các liên hệ đó đã vượt qua nhiều thử thách và chắc chắn sẽ vượt qua được những cuộc tấn công của các thành viên EU", cho rằng phía EU đã quên đi tình anh em và từ lâu đã chối bỏ bản sắc văn hóa và lịch sử của họ.

×