Thứ Ba, ngày 22/10/2019 14:03 PM (GMT+7)

15 năm thoát khỏi sự trì trệ, hợp tác xã tăng tốc phát triển

authorAnh Thơ (thực hiện) Thứ Bảy, ngày 20/07/2019 08:36 AM (GMT+7)

(Dân Việt) Sau 15 năm thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về phát triển kinh tế tập thể, bức tranh kinh tế hợp tác, hợp tác xã đã có những sự chuyển biến mạnh mẽ cả về lượng và chất.

   

 15 nam thoat khoi su tri tre, hop tac xa tang toc phat trien hinh anh 1

Phóng viên NTNN đã có cuộc trao đổi với TS Lê Đức Thịnh - Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và PTNT Bộ NNPTNT - (ảnh) xung quanh vấn đề này.

Trong hành trình 15 năm phát triển kinh tế hợp tác, hợp tác xã (HTX), theo ông, đâu là những điểm nhấn ấn tượng nhất?

- Theo tôi, điểm nhấn ấn tượng nhất của kinh tế hợp tác, HTX là đã tự vươn mình, thoát ra khỏi những ám ảnh về sự trì trệ, yếu kém vốn tồn tại rất dài trong thời kỳ bao cấp. Đã có một thời, nghĩ đến HTX là người ta mặc cảm về một sự yếu kém tồn tại kéo dài mà không nhìn rõ bản chất ưu việt của mô hình này, nhất là trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp của Việt Nam vẫn dựa vào những nông hộ nhỏ lẻ.

Nhưng trong 15 năm qua, cùng với sự chuyển biến về nhận thức của chính quyền và người dân, HTX đã có sự phát triển mang tính bước ngoặt, nhiều mô hình mới xuất hiện, làm ăn hiệu quả, đóng góp cho quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp của các địa phương, thậm chí có những mô hình rất mới.

Có thể thấy, sự lớn mạnh của HTX qua những con số tăng trưởng ấn tượng. Tính đến hết ngày 30/6/2019, cả nước đã có 14.452 HTX nông nghiệp, trong đó có tới 55% hoạt động hiệu quả. Các địa phương cũng đã xử lý dứt điểm những HTX hoạt động yếu kém bằng cách giải thể. Theo đó, giải thể được 3.600 đơn vị, chỉ còn khoảng 600 HTX yếu kém đang đợi giải thể hoặc cải tổ trong thời gian tới.

 15 nam thoat khoi su tri tre, hop tac xa tang toc phat trien hinh anh 2

Sản xuất sạch luôn được các thành viên trong Liên hiệp HTX Cần Đước (Long An) ưu tiên hàng đầu. Ảnh: BLA

Điều đáng ghi nhận là, tốc độ phát triển HTX tăng mạnh qua từng năm, nếu như từ năm 2002 trở về trước, mỗi năm cả nước chỉ thành lập mới 200 - 300 HTX thì con số này từ năm 2017 trở lại đây là 2.000 HTX/năm. Nếu như năm 2003, doanh thu bình quân của HTX chỉ đạt 461 triệu đồng/năm thì con số này năm 2018 là 1,61 tỷ đồng.

Ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long, các HTX còn giúp nhân dân phát triển sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu bằng cách bố trí lại mùa vụ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Ví dụ, HTX Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Đông II (Tháp Mười, Đồng Tháp) thực hiện mô hình sản xuất lúa thông minh. Ngay cả ở những vùng miền, địa phương trước đây được xem là khó khăn trong sản xuất thì nay cũng có những mô hình HTX hoạt động hiệu quả.

Nhưng dường như những điểm nghẽn cố hữu kìm hãm sự phát triển của HTX như đất, vốn, hạ tầng vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

- Đúng là hiện nay quá trình phát triển của HTX đang đối mặt với những thách thức không nhỏ như diện tích sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ, manh mún, chưa hấp dẫn nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư, nhiều địa phương chưa hiểu rõ sự cần thiết của HTX trong khi năng lực quản trị của nhiều HTX còn giới hạn.

Tính đến hết ngày 30/6/2019, cả nước đã có 14.452 HTX nông nghiệp, trong đó có tới 55% hoạt động hiệu quả. Doanh số bình quân của HTX năm 2018 đạt 1,6 tỷ đồng. Mục tiêu đến năm 2025, thành lập mới 8.000 HTX, trong đó có trên 3.000 HTX ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp.

Đơn cử như chính sách hỗ trợ tín dụng đối với HTX nông nghiệp, trong khi nhu cầu vô cùng lớn nhưng rất ít HTX được tiếp cận các khoản vay tín dụng nói chung và vay ưu đãi nói riêng. Nguyên nhân, do HTX không có tài sản thế chấp, quản lý thiếu minh bạch, phương án sản xuất kinh doanh thiếu khả thi trong khi ngân hàng ngại rủi ro.

Ngoài ra, rất ít HTX được tiếp cận chính sách hỗ trợ hạ tầng, hỗ trợ đất đai, trong khi chính sách về đào tạo, tập huấn cho cán bộ HTX đã thực hiện nhưng dàn trải và hình thức, có nơi nặng về giải ngân.

Những hạn chế này được chỉ ra từ lâu chưa được giải quyết một cách dứt điểm để tạo động lực, hành lang cho HTX phát triển. Theo tôi, cơ chế, chính sách của Nhà nước cần phải tập trung, sát với nhu cầu của HTX và phát huy được 3 nguồn lực hỗ trợ HTX là: Vốn góp của thành viên, tín dụng ngân hàng và nguồn lực xã hội.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang hội nhập sâu rộng, theo ông, một mô hình HTX lý tưởng trong thời gian tới sẽ đi theo hướng nào?

- Sự phát triển của HTX cũng giống như một vòng đời, có lúc thăng lúc trầm, thịnh và suy. Theo tôi, các HTX ở Việt Nam mới đang trong giai đoạn đầu của sự phát triển, nhưng từ những mô hình đã thành công tôi thấy, xây dựng được liên kết theo chuỗi là yếu tố sống còn giúp các HTX phát triển, trong đó doanh nghiệp là hạt nhân của chuỗi, HTX có trách nhiệm tập hợp nông dân sản xuất theo một quy trình, đạt độ đồng đều về năng suất, chất lượng sản phẩm.

Ngoài ra, các ngành chức năng, địa phương cần nhanh chóng tháo gỡ các khó khăn của HTX trong tiếp cận nguồn tín dụng ưu đãi; hỗ trợ thủ tục xác nhận, chứng nhận sở hữu đất đai của HTX và thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp để HTX xây dựng hạ tầng; miễn thuế giá trị gia tăng đối với sản phẩm trao đổi giữa các thành viên HTX với nhau; tiếp tục bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý HTX.

15 năm phát triển, HTX đã chứng minh được vai trò của mình trong phát triển kinh tế hàng hóa, tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đã đến lúc phải tạo hành lang pháp lý, cơ chế chính sách để HTX có không gian phát triển.

Xin cảm ơn ông!

 15 nam thoat khoi su tri tre, hop tac xa tang toc phat trien hinh anh 3

Ông Nguyễn Xuân Cường – Bộ trưởng Bộ NNPTNT: Hạt nhân liên kết trong chuỗi giá trị

Chỉ có trên cơ sở củng cố kinh tế tập thể, vai trò của HTX thì chúng ta mới phát huy tối đa vai trò của từng hộ thành viên gia đình liên kết với nhau thành HTX. Từ HTX liên kết với doanh nghiệp tạo thành chuỗi giá trị sản xuất lớn, hiện đại để nâng cao giá trị nông sản, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế.

Mục tiêu của Bộ NNPTNT là phát triển các HTX sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu, gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Trong thời gian tới, phải tập trung xây dựng thành công các HTX và liên hiệp HTX gắn với sản phẩm nông nghiệp chủ lực quốc gia, có giá trị xuất khẩu lớn, phát triển bám theo chuỗi giá trị của từng ngành hàng, sản phẩm đó.

 15 nam thoat khoi su tri tre, hop tac xa tang toc phat trien hinh anh 4

Ông Nguyễn Chí Dũng - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Phát triển các HTX  có trình độ quản lý hiện đại

Trong nền kinh tế thị trường, kinh tế hộ gia đình nhỏ lẻ, manh mún, sản xuất hàng hóa phi tiêu chuẩn sẽ không có chỗ đứng, không có khả năng cạnh tranh và không thể tồn tại. HTX nông nghiệp là mô hình tối ưu trong việc hỗ trợ các hộ gia đình phát triển sản xuất hiệu quả trong nông nghiệp, nông thôn

Vì thế, trong thời gian tới, cần tập trung phát triển các HTX nông nghiệp có trình độ quản lý hiện đại để áp dụng tối đa lợi thế của hội nhập quốc tế và ưu thế của cuộc cách mạng 4.0. Phát triển các HTX nông nghiệp trên tinh thần lấy hợp tác làm trọng tâm để thúc đẩy sự liên kết ngang trong sản xuất nông nghiệp. Từng bước thay đổi phương thức hỗ trợ cho khu vực HTX, từ chỗ nặng về “cho không” sang “cho vay”, từ chỗ nặng về hỗ trợ trực tiếp cho sản xuất sang hỗ trợ về nhận thức, về định hướng, về cách thức làm ăn, tạo sự chủ động, tích cực cho các HTX nông nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

P.V

Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Nọc độc của "quái vật" đáng sợ này có thể giết chết 100 người cùng...
Sau 3 năm triển mô hình “Nông dân dạy nông dân” ở xã biên giới...
Khoảng 5 năm trở lại đây, khi thương lái thu mua ốc đinh để bán cho...