Chủ Nhật, ngày 22/09/2019 02:34 AM (GMT+7)
Thứ Bảy, ngày 17/08/2019 17:44 PM (GMT+7)

Tam quốc diễn nghĩa: Mười điều thắng trong mưu kế Quách Gia

Trước khi trận đánh quyết định xảy ra, Tào Tháo luôn nghĩ đến việc xua quân chinh phạt Viên Thiệu, nhưng vẫn lo lắng binh lực của mình không đủ.

   

Với Tào Tháo thời xưa, Viên Thiệu ở phía Bắc là kẻ thù lớn nhất. Trước khi trận đánh quyết định xảy ra, Tào Tháo luôn nghĩ đến việc xua quân chinh phạt Viên Thiệu, nhưng trong lòng vẫn lo lắng binh lực của mình không đủ, nên về mặt tâm lý cảm thấy rất mâu thuẫn. Do vậy, Tào Tháo muốn nghe ý kiến của những mưu sĩ dưới tay mình.

 tam quoc dien nghia: muoi dieu thang trong muu ke quach gia hinh anh 1

Quách Gia là mưu sĩ tài năng thời Tam quốc diễn nghĩa

Tào Tháo hỏi Quách Gia: “Ta muốn cử binh chinh phạt, nhưng thực lực của ta e không thể đối địch nổi, vậy phải làm sao?”. Quách Gia khuyên Tào Tháo nên noi gương cách dùng trí của Lưu Bang và nên học kinh nghiệm trong lịch sử về cách dùng sức yếu để đánh thắng kẻ mạnh, nên vững tin cách dùng trí để thủ thắng.

Tiếp đó, Quách Gia lại phân tích tình trạng thực lực giữa Tào Tháo và Viên Thiệu, và nhận định: “Ngài có mười điều thắng. Tuy binh mạnh, nhưng hắn không làm gì được cả”. Mười phân tích của Quách Gia cho đến nay vẫn còn giá trị trong cuộc sống.

Thứ nhất, là “đạo thắng”: “Thiệu quá phiền hà về mặt lễ nghi, còn ngài thì theo sự tự nhiên vốn có”. Đấy là nói những biện pháp ổn định xã hội của Tào Tháo rất hợp với quy luật tự nhiên. Còn Viên Thiệu thì làm nhiễu loạn thiên hạ, khiến dân sống không yên.

Đó là điều đã đắc thắng trước tiên về mặt “đạo”. Đó là nhìn chung về mặt tổng thể, là sự cân nhắc đánh giá về mặt hay dở giữa Tào Tháo và Viên Thiệu. Quách Gia trước tiên đặt thiên tính con người lên hàng đầu, xếp vào mục thứ nhất trong mười yếu tố để thủ thắng.

Thiên tính của con người, là thiên tính tự nhiên, phải phù hợp theo tự nhiên. Bản chất của con người là tự nhiên, là tự do, không nên dùng “lễ nghi phiền hà” để ràng buộc. Một khi tính cách con người bị ràng buộc, thì sự phát triển của thiên tính tất nhiên sẽ gặp trở ngại, khiến sức mạnh bản chất của con người không phát huy được bình thường.

Bảo là “thuận theo tự nhiên” chính là dựa theo quy luật tự nhiên mà làm việc, để phát huy một cách đầy đủ bẩm tính nội tại của con người. Thứ hai là “nghĩa thắng”: “Thiệu đi ngược dòng, còn ngài thuận theo xu thế để chỉ huy thiên hạ”. Viên Thiệu hưng binh không có danh nghĩa, còn Tào Tháo rước Hán Hiến Đế về với mình, để lấy danh nghĩa Hoàng đế mà ra lệnh cho thiên hạ.

Cho nên Tào Tháo là người có danh chính ngôn thuận, đấy là “nghĩa” thắng hơn Viên Thiệu. Những năm cuối đời Đông Hán, quyền lực của Hoàng để bị suy sụp, triều cương bại hoại. Tuy nhiên, nói cho cùng, Hoàng đế dầu sao cũng là người tượng trưng cho chính quyền tối cao phong kiến, trên danh nghĩa vẫn là vị tối cao trong thiên hạ.

Tào Tháo đón Hán Hiến Đế và xây dựng đế đô tại Hứa Xương, lấy danh nghĩa của Thiên tử để hiệu triệu và ra lệnh một cách đường hoàng, một cách danh chánh ngôn thuận, để chinh phạt những người khác chính kiến với mình, về mặt chính trị, Tào Tháo nhờ đó đã nắm được quyền chủ động.

 tam quoc dien nghia: muoi dieu thang trong muu ke quach gia hinh anh 2

Tài năng của Quách Gia luôn được so sánh với Gia Cát Lượng

Thứ ba là “trị thắng”: Cuối đời nhà Hán về mặt cai trị không còn nghiêm chỉnh là do quá buông lỏng. Thiệu lấy sự buông lỏng để trị sự buông lỏng, nên không thể củng cố được việc cai trị. Tào Tháo trái lại, đã dùng sự cứng rắn, nghiêm chỉnh khiến cho từ trên tới dưới biết tự kiềm chế mình.

Về Viên Thiệu, sống trong khu vực cai quản của mình, chẳng những không uốn nắn những tệ đoan xuất hiện, mà trái lại càng buông lỏng đối với những cường hào và những đại tộc, để mặc cho họ hiếp đáp bá tánh. Cường hào muốn làm chi thì làm, thu gom nhiều đất đai, trong khi người dân thì vừa nghèo vừa không có thế lực, nên lúc nào cũng phải nộp địa tô thậm chí còn phải bán vợ đợ con mà chưa đủ tiền để nộp tô.

Trong khi đó, những người trong các tộc lớn như Viên Thiệu, lại chiêu nạp những người lưu vong, những người phạm tội. Do vậy, sự mâu thuẫn về giai cấp trong thống trị hết sức gay gắt. Trái lại, Tào Tháo đã mạnh dạn uốn nắn những tệ đoan nói trên, chú ý khống chế thế lực của các cường hào và “trừng trị nặng tệ cường hào cướp đất”.

Do vậy, Viên Thiệu lấy buông lỏng để “trị” buông lỏng, trong khi Tào Tháo thì lại mạnh dạn uốn nắn những tệ đoan đó. Sự khác biệt chỉ qua đó cũng đủ thấy rõ. Điều đó, chính là “trị thắng”. Thứ tư là “độ thắng”: Thiệu bề ngoài có vẻ phóng khoáng, nhưng nội tâm lại đa nghi, dùng người bao giờ cũng nghi ngờ, cho nên chỉ biết dùng người thân cũng như bà con em cháu.

Trái lại, Tào Tháo được cho là bề ngoài giản dị dễ gần còn nội tâm thì luôn sáng suốt, dùng người cứ có tài là dùng, không cần biết là thân hay sơ. Viên Thiệu trong lịch sử, đúng là một thủ lãnh của một tập đoàn quân sự không biết dùng người, điển hình của một nhân vật chỉ biết làm theo ý riêng của mình. Bề ngoài có vẻ rất phóng khoáng, rất đại lượng, nhưng trong thực tế thì lòng dạ lại rất hẹp hòi, khí độ rất bé nhỏ. Khi dùng người thì đa nghi, cho nên hầu hết chỉ dùng những bà con thân thích, những em út.

Thứ năm là “mưu thắng”: Viên Thiệu là người tiếp nhận nhiều mưu kế, nhưng lại không biết quyết đoán, đó là chỗ dở. Tào Tháo trái lại khi nhận được những kế sách tốt, thì thi hành ngay, và luôn ứng biến một cách linh động. Viên Thiệu cứ gặp việc gì thì luôn có thái độ do dự, thường để mất cơ hội tốt. Còn Tào Tháo xử lý những việc lớn quả đoán, lại giỏi tùy cơ ứng biến. Cho nên về mặt mưu lược và quyết sách, Tào Tháo hơn hẳn Viên Thiệu.

Thứ sáu là “đức thắng”: Thiệu cho gia tộc mình nhiều đời qua là một gia tộc có học thức, nên thường đàm luận những vấn đề cao siêu để được tiếng khen. Những kẻ sĩ có tính thích nói suông, thích khoe khoang, thường chạy theo Viên Thiệu. Tào Tháo trái lại, lấy lòng thành thực để cư xử với người, không phô trương một cách rỗng tuếch, và luôn lấy sự cần kiệm để hướng dẫn người dưới quyền. Nhưng đối với người có công, thì ông không bao giờ tỏ ra bủn xỉn.

Những kẻ sĩ có lòng trung thành, chính đáng, có tầm nhìn xa, có thực học, thường bằng lòng đến để được Tào Tháo dùng. Viên Thiệu dựa vào sự cao quý của gia tộc, thường thích được tiếng khen, cho nên những người theo về với ông ta, đều thích những danh vọng hão huyền, không có những bản lãnh thực tế.

Tào Tháo trái lại, lấy nhân nghĩa và sự thành tâm để đối đãi với người, còn bản thân thì nghiêm túc cần kiệm, giản dị. Khi tưởng thưởng cho người có công, không bao giờ tỏ ra keo cú. Cho nên những người có tài năng và có tinh thần thiết thực trong thiên hạ, đều bằng lòng đến phụ tá cho Tào Tháo. Đó là sự hơn hẳn Viên Thiệu về mặt đức.

Thứ bảy là “nhân thắng”: Thiệu nhìn thấy người cơ hàn, thì lộ sắc thương xót, nhưng nếu không thấy thì không bao giờ nghĩ tới. Đó chính là lòng nhân nhỏ nhoi. Tào Tháo trái lại, với việc nhỏ trước mắt, nhiều khi bỏ qua, còn đối với việc lớn, thì luôn luôn nghĩ tới, và bao giờ cũng gia ân hơn hẳn người ta mong đợi.

Tuy không nhìn thấy, nhưng về mặt suy nghĩ lúc nào cũng chu đáo, không bao giờ có sự thiếu sót. Tào Tháo chú ý phát triển sản xuất, khôi phục kinh tế, ổn định xã hội, đem quyền lợi đến cho người dân thường. Viên Thiệu thì trái lại, bỏ lỏng cho bọn cường hào, để chúng mặc tình tham lam vơ vét, khiến người dân không sao sống nổi.

Thứ tám là “minh thắng”: Dưới trướng của Viên Thiệu, thì đại thần tranh quyền, lời gièm pha lúc nào cũng có. Trái lại Tào Tháo biết dùng đạo để nắm người dưới, luôn giúp đỡ cho người bất hạnh. Viên Thiệu xuất thân từ gia tộc quan liêu giàu có, quen nghe những lời dua nịnh, thường chỉ yêu những người dua nịnh sống bên cạnh mình.

Chúng nói gì thì nghe theo nấy, lại ghét người nói thẳng, không muốn nghe ý kiến của họ. Kết cục, người ngay thẳng bị hãm hại, bọn ti tiện tiểu nhân thì hoành hành không biết sợ ai. Trái lại, Tào Tháo dùng người có phương pháp, không bao giờ chịu nghe lời gièm pha, nội bộ luôn đoàn kết. Thứ chín là “văn thắng”: Thiệu là người không biết phân biệt thị phi, còn Tào Tháo với những người chân chính thì dùng lễ để đãi ngộ, người không chân chính thì trừng trị bằng pháp luật. Cho nên, từ đó gọi Tào Tháo là người thắng hơn Viên Thiệu về mặt nhận xét thị phi, cũng tức là “văn thắng”.

Thứ mười là “võ thắng”: Viên Thiệu không hiểu về quân cơ, lại thích phô trương thanh thế. Trong khi đó Tào Tháo có tài dùng số ít để đánh thắng số đông, việc dụng binh tài tình như thần, có tài năng quân sự kiệt xuất, khiến kẻ thù đều sợ hãi. Đó chính là sự hơn hẳn Viên Thiệu về mặt quân sự. Quách Gia đúng là một nhân vật nổi bật trong số các nhân vật được xếp hàng “túi khôn” của Tào Tháo.

Qua sự phân tích mười điều thắng trên đây cho thấy sự nhận xét của ông rất xác thực và sáng suốt. Quách Gia trước hết đặt thiên tính của con người lên hàng đầu, phản ánh những nhà trí mưu thời bấy giờ đối với vấn đề thiên tính đãi trọng thị.

Sáu điều nối tiếp theo sau, ông đã trước hết nêu cao lá cờ thuận theo ý dân, đề xuất chính sách khoan dung và nghiêm khắc hỗ trợ nhau, nhấn mạnh việc dùng người thì phải tin, tuyệt đối không thể nghi kỵ một cách vô cớ và nếu là người có tài thì dùng, mà không bao giờ tạo ra mối quan hệ thân thích. Đối với lý luận khái quát của một nhân vật trí mưu thời phong kiến, quả có giá trị để người hậu thế kế thừa và noi gương.

Theo Trị Thiên (Phapluatplus)
Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, quân đội Việt Nam đã có...
Sau khi Tào Tháo tiến chức Quốc Công đã tặng cho Tuân Úc một hộp...
Trong Tây Du Ký, có một người với thực lực tương đương đã từng bắt...