Thứ Năm, ngày 08/12/2016 01:49 AM (GMT+7)

Độc đáo rượu thiêu của đồng bào Mường

authorBùi Đức Thắng Thứ Sáu, ngày 17/04/2015 14:29 PM (GMT+7)
Sự kiện: Ẩm thực Việt

(Dân Việt) Nhắc đến những đặc trưng trong văn hóa ẩm thực người Mường, người ta vẫn thường nói: “Cơm đồ, nhà gác, nước vác, lợn thui…”, nhưng ít ai nghe câu: “Rạo thiêu, cá náng (nướng), tháng rộng, ngày dài”. Ý nói: Rượu thiêu ngon, thức nhắm ngon, mà tháng thì rộng, ngày còn dài lắm, ý chủ nhà muốn níu chân khách quý.

   
Rượu thiêu của đồng bào Mường là loại rượu đặc biệt từ mùi vị, hương thơm, cách làm cho đến cách thưởng thức và cách sử dụng…

Đối với người Mường xưa, việc thiêu rượu chủ yếu là chỉ để dùng khi có việc hệ trọng, có khách quý, đặt bàn thờ cúng ông bà tổ tiên… Nên nhà ai cũng có đồ chưng cất riêng gọi là đồ “thiêu rạo” (đồ chưng cất rượu), bao gồm: viếng bằng đồng, cuốp bằng gỗ (thường là thân cây cọ khoét rỗng chiều dài khoảng 45 – 50 cm, đường kính khoảng 30 – 35 cm), chậu đựng nước, máng (bằng thân cọ hay cây bương) và ống tre dẫn rượu.
 doc dao ruou thieu cua dong bao muong hinh anh 1
Lò thiêu rượu ở mường Vang - ảnh Bùi Đức Thắng
Xưa nay, người Mường thường chưng cất hai loại rượu: rượu ngô và rượu sắn. Các nguyên liệu gồm: vỏ trấu, men lá hoặc men trái, sắn khô thái lát hoặc giã thành từng viên nhỏ bằng đầu ngón tay (nếu làm rượu sắn), ngô khô giã nhỏ (nếu làm rượu ngô). Vỏ trấu, ngô (sắn) được rửa qua nước, trộn đều với nhau đồ chín rồi đổ ra mủng chờ nguội mới rắc men. Sau đó phủ lá chuối khô lên trên, ủ khoảng 4 đến 5 ngày. Quá trình ủ men này sẽ tạo cho hỗn hợp lên men có hương thơm rất đặc trưng, hấp dẫn. Khi đó có thể đem thiêu (chưng cất).
 
Quá trình thiêu rượu cũng đòi hỏi sự cẩn thận và khéo léo. Khi nước viếng đã sôi, hỗn hợp nguyên liệu được cho vào cuốp và bắc lên miệng viếng, đặt máng trong cuốp nối với ống tre dẫn rượu. Chậu nước được đặt nghiêng trên miệng cuốp để đảm bảo hơi rượu ngưng tụ chảy xuống máng, qua ống tre dẫn rồi dẫn ra bình chứa. Người ta còn dùng vải ướt chèn vào giữa viếng, cuốp và chậu nước để tránh thoát hơi rượu ra ngoài.

Chất lượng rượu (hương thơm, mùi vị, màu…) phụ thuộc vào chất lượng nguyên liệu, loại men, quá trình ủ men và quan trọng nhất vẫn là công đoạn thiêu rượu. Làm sao để hương thơm của nguyên liệu do quá trình lên men vẫn giữ được trong rượu. Trong khi thiêu rượu, người trông thiêu luôn phải canh lửa thật đều, phải thay nước trong chậu khi nước đã nóng để đảm bảo hơi rượu bốc lên và ngưng tụ, cho ra những giọt rượu thơm ngon.

Rượu thiêu truyền thống của người Mường có mùi  rất thơm, vị rất thanh, uống rất êm, không rát cổ họng, có cảm giác say nhưng không đau đầu, chóng mặt. Cái hay của uống rượu thiêu là ở chỗ, mỗi lần nâng chén chỉ nhấp một ngụm nhỏ, thưởng thức mùi thơm, vị nồng của rượu như uống cái tình, cái nghĩa giữa chủ và khách vậy.

Giờ đây, nền kinh tế thị trường phát triển, có nhiều dụng cụ hiện đại và cách làm rượu cho ra nhiều thành phẩm hơn, nên việc chưng cất rượu theo cách truyền thống này ít được sử dụng. Tuy nhiên, nhiều gia đình người Mường vẫn giữ thói quen làm rượu theo kiểu truyền thống để thể hiện sự kính trọng đối với ông bà, tổ tiên, sự hiếu khách và như để lưu giữ một thức uống đậm đà bản sắc của dân tộc.
Xem bình luận