Chủ Nhật, ngày 20/08/2017 12:50 PM (GMT+7)
Chủ Nhật, ngày 12/01/2014 07:15 AM (GMT+7)

Kỳ bí tục cho thần tài hưởng “nhũ hoa” cầu may mắn ở Hội An

Sự kiện: Dòng đời

Phong tục độc đáo của các thương nhân ở Hội An: Áp tượng thần tài vào “nhũ hoa” của các nữ nhân viên bán hàng mỗi buổi sáng sớm.

   
Thành phố Hội An trong lịch sử hình thành và phát triển có rất nhiều phong tục độc đáo, tạo nên nét đặc sắc, sự khác biệt so với các thành phố khác. Những tiểu thương ở đây có rất nhiều mẹo và tín ngưỡng tâm linh mà chỉ người trong “hèm” mới biết. Độc đáo và ấn tượng nhất là phong tục áp tượng thần tài vào “nhũ hoa” của các nữ nhân viên bán hàng mỗi buổi sáng sớm.

Phố Hội còn được bạn bè du khách quốc tế biết đến bởi những ngôi nhà cổ san sát được xây dựng từ thế kỷ 17, 18 đến này vẫn còn nguyên vẹn. Hội An là tinh hoa của ba nền văn hóa Nhật Bản, Trung Hoa, cùng với văn hóa của cư dân bản địa. Nhiều nét văn hóa đặc sắc, những phong tục kỳ lạ độc đáo và duy nhất vẫn được duy trì đến ngày nay ở đây.
Bàn thờ thần tài của người Hội An
Bàn thờ thần tài của người Hội An.

Thần tài “mê” gái trinh

Lần đầu tiên nghe người bạn ở Hội An kể chuyện các nữ nhân viên các shop ở đây sáng ra muốn đắt hàng thì phải úp mặt tượng thần tài vào “nhũ hoa”, tôi há hốc mồm bất ngờ vì phong tục lạ. Thấy tôi bất ngờ anh bạn bồi thêm: “Sáng ra trước giờ làm việc, nhân viên nữ nào thực sự được chủ tin tưởng mới được biết và được giao thực hiện phong tục kỳ lạ có một không hai này".

Còn với những cửa hàng có chủ là nữ trực tiếp đứng bán thì sau khi hương khói trước và trong cửa hàng, cô chủ sẽ tự mình cho ông thần tài “hưởng” một chút mỗi sáng khi mở hàng để bước vào một ngày mua may bán đắt. Chưa ai chứng thực được nếu không làm cái lệ ấy mỗi sớm thì cửa hàng sẽ buôn bán ế ẩm. Thế nhưng, cứ đời này truyền cho đời khác, người đi trước truyền lại cho người đi sau, tạo thành một cái tục lệ phổ biến. Những ai làm kinh doanh cũng đều biết và tuân thủ.

Mỗi buổi sáng, trước khi đến cửa hàng các nữ nhân viên hay quản lý được giao nhiệm vụ phải tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc gọn gàng trước khi thực hiện các bước của phong tục kỳ lạ này. Trước tiên, người thực hiện phải đặt hương xin ngài (tức thần tài) về chứng giám. Sau đó, nhẹ nhàng “rước” ngài vào nơi vắng vẻ, kín đáo của shop, nơi cô gái thực hiện cái tục lệ ấy. Nghe thì đơn giản, nhưng mỗi cử chỉ của cô gái phải diễn ra theo trình tự chứ không phải muốn làm thế nào cũng được.

Nhân viên một cửa hàng đang chuẩn bị cho thần tài hưởng “nhũ hoa”
Nhân viên một cửa hàng đang chuẩn bị cho thần tài hưởng “nhũ hoa”

Một tay cầm tượng ngài, quay mặt vào ngực mình, cùng lúc tay kia từ từ cởi cúc áo ra. Khi cởi áo xong thì áp mặt ngài vào ngực mình, di chuyển từ trái qua phải rồi ngược lại, đủ ba lần là xong. Sự việc diễn ra vỏn vẹn chưa đầy 10 phút nhưng là công việc quan trọng nhất trong ngày của mỗi cửa hàng ở đây.

Nhìn thấy tôi cười tủm tỉm Hiền - một nhân viên cửa hàng - thanh minh “Bắt đầu một ngày làm việc mới với tâm thế gặp nhiều may mắn thì tâm lý cũng thoải mái hơn, công việc vì thế mà cũng hanh thông hơn. Em nghĩ đôi lúc nó cũng tạo động lực để tụi em làm tốt hơn. Nhưng cũng không ít người cho rằng đó là mê tín”.

Còn theo cụ Nguyễn Thị My (84 tuổi) thì: “Đúng là có cái tục đó thiệt chú à. Nhưng tôi không rõ có từ hồi nào đến giờ. Đời bà tôi cũng đã có rồi, bà truyền lại cho mẹ tôi, rồi mẹ tôi truyền lại cho tôi. Có người cho rằng đó là lệ của người Hoa, người thì bảo của người Nhật…. Dù có xuất xứ từ đâu, nó vẫn là một điều thiêng liêng, một nét văn hóa độc đáo của những người buôn bán ở đây…”

Cũng theo cụ My, trước đây các chủ tiệm ở đây thường thuê những cô gái còn trinh đến bán hàng ở những cửa hàng lớn. Bởi theo quan niệm của họ thì thần tài rất “mê” gái, đặc biệt là những cô gái còn trinh. Nhiều nhà buôn không thuê được những cô gái còn trinh về làm thì phải cầu cạnh nhờ vả hoặc thuê một cô gái khác trong phố hoặc của nhà buôn khác trong phố mỗi sáng sang nhà mình thực thi công việc cho thần tài “hưởng” nhũ hoa. Không những vậy, người được nhờ, thuê còn phải hợp mạng, hợp tuổi với gia chủ và rất nhiều tiêu chí khác mà cụ không nhớ hết.

“Trước kia, đây là một tục lệ rất quan trọng và phức tạp với những người buôn bán ở đây. Buôn càng lớn thì càng phải chú ý đến cái tục cho “ngài” hưởng nhũ hoa mỗi sáng. Bây giờ, nhiều nhà buôn không còn kỳ công đi tìm con gái còn trinh tiết về làm nữa. Tuy nhiên, vẫn còn một số nhà buôn vẫn duy trì đầy đủ các công đoạn khắt khe của cái lệ ấy”, Cụ My bật mí.

Tục “thỏa mãn dục vọng” của thần tài

Theo nhà nghiên cứu lịch sử Nguyễn Phước Tương, tục cúng thần tai ở Hội An bắt đầu có từ thế kỷ 17 khi người Hoa Minh Hương bắt đầu đến đây lập nghiệp năm 1644. Theo thống kê chưa đầy đủ thì đã có trên 81% các hộ gia đình ở phố cổ thờ thần tài. Đây là tục thờ tổ nghề của những người kinh doanh buôn bán, dịch vụ. Thần tài là vị thần mang tài lộc đến cho gia đình. Thắp hương, lễ bái thần tài, là gia chủ ước mong luôn làm ăn phát đạt. Tục thờ thần tài ở “xó xỉnh” nhà xuất phát từ điển tích, có một lái buôn tên Âu Minh khi qua hồ Thanh Thảo, thủy thần ban cho một nô tỳ tên là Như Nguyệt.

Âu Minh đưa Như Nguyệt về nuôi trong nhà, từ đó nhà Âu Minh làm ăn ngày càng phát đạt. Ngày tết nọ, vì một lý do vụn vặt nào đó Âu Minh đánh Như Nguyệt. Như Nguyệt sợ quá chạy trốn, chui vào đống rác và biến mất. Từ đó gia cảnh Âu Minh sa sút, thua lỗ, không mấy chốc nghèo khó. Người ta tin cô gái là thần tài nên lập bàn thờ thờ cô. Cũng từ đó có tục kiêng hốt rác trong ba ngày tết, vì sợ “hốt” cả thần tài đi. Dân gian cho đó là nguyên nhân của việc lập bàn thờ thần tài không đặt trên cao.

Còn theo nhà nghiên cứu văn hóa Hội An, Phùng Tấn Đông thì, bàn thờ thần tài thường dán giấy đỏ, để ở một góc hay một xó nào đó. Có thể có bài vị nhỏ, hai bên bài vị có câu đối “Thổ năng sinh bạch ngọc - Địa khả xuất hoàng kim” (Đất hay sinh ngọc trắng - Đất khá có vàng ròng). Thần tài được thờ phổ biến từ các hội quán đến từng gia đình và hệ thống thần tài người Hoa thờ cũng đa dạng gồm nhiều vị thần chuyên lo ban phát tài, lộc. Ở các hội quán, thần tài được thờ trong khánh lớn, đặt ở gian tả hoặc hữu của chánh điện.

Tại nhà, thần tài được thờ chung với thổ địa, quay mặt theo hướng nhà, bên trong khánh thờ có bài vị ghi tên các vị thần tài và thổ địa cùng hương hoa ,trà rượu. Thần tài được cúng vào ngày sóc, vọng hằng tháng, các dịp lễ tiết trong năm nhưng hầu hết trong các nhà buôn bán, việc cúng tiến hành thường xuyên vào mỗi buổi sáng. Lễ vật gồm hoa, quả, thịt quay và những lễ vật khác tùy điều kiện của gia chủ. Lễ lớn nhất thường diễn ra ở các hội quán là lễ vía Tài Bạch tinh quân, người dân đến xin thần tài ban lộc, thỏa mãn khát vọng mua năm bán mười, mua may bán đắt, tài lộc dồi dào.

Cũng theo ông Đông thì những người buôn bán ở Hội An có tục lạ cho thần tài “thơm” nhũ hoa thiếu nữ, trước hết nằm trong những nghi thức thể hiện tín ngưỡng phồn thực sơ khai của dân gian. Dưới góc nhìn văn hóa, những tục lệ như vậy- được gọi là “hèm”- hèm là những nghi thức bí mật, kín đáo nhằm “thỏa mãn thần linh” hay gợi nhớ tiếc, tôn kính thần linh – nghĩa là những hành động ấy “tái hiện” những hành động, công tích mà vị thần ấy từng làm. Có làng - vì thành hoàng trước đây làm nghề ăn mày nhưng khi giàu có đã giúp đỡ dân làng qua cơn đói kém - có tục “ném bị, gậy” trong phần hội, những ai tranh được bị, gậy sẽ là người may mắn trong năm vì nhận được “lộc thánh”.

Như vậy tục “thưởng vú” cho thần tài cũng là một tục “hèm” trong quan niệm “thỏa mãn vị thần tài lộc” về mặt dục vọng để thể hiện ước mong phồn thực của những người buôn bán. Những ai làm lộ “hèm” thì sẽ mất thiêng, thần tài sẽ trách phạt. Đây là một biểu hiện lễ tục có tính cách cá nhân, gia đình, ít phổ biến nên đã dần phai nhạt trong cộng đồng cư dân hiện tại. Ngày nay, tín ngưỡng thần tài thể hiện những ước vọng ngàn đời của thương nhân về tài lộc sinh sôi nhưng để đạt được ước vọng ấy còn đòi hỏi nhiều thứ mà có lẽ -nhiều phép thuật như thần tài- cũng phải bó tay... ông kết luận.

Còn theo anh Tạ Ngọc Ánh Trưởng văn phòng UBND phường Minh An – TP Hội An cho biết: “Trên địa bàn phường có 1.200 hộ kinh doanh cá thể chuyên kinh doanh dịch vụ ăn uống hàng lưu niệm. Là một người làm quản lý hành chính địa phương cũng như sinh sống ở Hội An lâu nhưng tôi thực sự thấy ngỡ ngàng về phong tục kỳ lạ này”.
Theo Hải Vy - Hà Kiều (Dòng Đời) (Hải Vy - Hà Kiều (Dòng Đời))
Xem bình luận

TIN ĐỌC NHIỀU

Ngày xưa, hến sống trên các sông rạch miền Tây nhiều vô số kể....