Rau cải bó xôi hay còn gọi là chân vịt, rau bina, là một loại cây thân thảo, Họ Dền, có nguồn gốc từ khu vực Trung Đông của Trung Quốc.
Trồng cải bó xôi không khó như người tưởng.
Loại rau cải bó xôi này có hình trứng đầu nhọn, mặt lá xuất hiện 3 đường gân trông giống như chân vịt, mép lá có hình răng cưa thưa.
Cũng giống như các loại rau ăn lá khác, rau cải bó xôi cũng chứa nhiều thành phần dinh dưỡng như vitamin, chất xơ và một số khoáng chất phong phú nên thường được dùng để chế biến nhiều món ăn bổ dưỡng, có lợi cho sức khỏe.
Ngày nay, cải bó xôi được trồng phổ biến ở các nước Đông Nam Á và Tây Nam Á. Tại Việt Nam, loại rau này được trồng nhiều nhất ở Đà Lạt và một số tỉnh phía Bắc như Quảng Ninh, Hà Nam, Hà Nội,…
Rau cải bó xôi được bày bán ở nhiều siêu thị, ngoài chợ với giá thành phải chăng.
Cải bó xôi có tên khoa học là Spinacia oleracea, là một giống thu hoạch hàng năm và ưa khí hậu ôn đới. Cải bó xôi khi thu hoạch thường có chiều cao trung bình 30cm.
Rau bina hay cải bó xôi hiện có 3 loại chính:
Savory: Loại cải có màu xanh đậm và hơi xoăn.
Cải dẹt: Loại cải có lá trơn, rộng và nhẵn, dễ dàng làm sạch.
Semi – Savory: Loại cải có lai với Savory nên lá sẽ hơi nhăn.
Theo phân tích của chuyên gia dinh dưỡng, cải bó xôi chứa hàng loạt vitamin cùng khoáng chất thiết yếu như caroten, vitamin C, vitamin K, axit folic, sắt,…có thể làm giảm nguy cơ gây ra rất nhiều bệnh tật. Vì thế, bạn có thể nghiên cứu cách trồng cải bó xôi tại nhà vô cùng đơn giản mà lại có rau sạch ăn trong mùa lạnh này nhé.
Cải bó xôi chứa hàm lượng sắt đáng kể, trung bình trong 100g cải bó xôi có chứa đến 3,57mg sắt. Tuy nhiên, trong cải bó xôi lại chứa oxalate - đây là thành phần ức chế sự hấp thụ sắt và còn khiến đào thải sắt ra khỏi cơ thể nhanh hơn bình thường.
Mặc dù cải bó xôi chứa nhiều canxi, tuy nhiên quá trình hấp thụ canxi cho cơ thể cũng bị oxalate ức chế. Cải bó xôi chứa lượng canxi nhiều như bông cải xanh tuy nhiên cơ thể lại chỉ hấp thụ được tối đa 5% lượng canxi này.
Cải bó xôi có thể chế biến được thành nhiều món ngon.
Trong 100g cải bó xôi được tính toán là cung cấp đủ lượng vitamin K cần thiết mỗi ngày của cơ thể. Bổ ích là vậy, tuy nhiên những người đang dùng thuốc warfarin chống đông máu thì không nên ăn cải bó xôi vì sẽ làm giảm tác dụng của thuốc.
Cải bó xôi có giá trị dinh dưỡng cao, rất tốt cho sức khỏe và thường được chế biến thành những món ăn và nước ép để uống. Ngoài ra thì loại rau này còn được dùng làm thuốc. Chúng có rất nhiều công dụng như:
Tăng cường hệ thống miễn dịch của cơ thể
Ngoài ra, rau cải bó xôi còn chứa nhiều vitamin E, arotenoid có tác dụng chống oxy hóa rất mạnh, giúp khống chế được các tế bào ác tính trong cơ thể. Một số thành phần của rau cải bó xôi như kali, folate và các chất chống oxy hóa khác được biết rất tốt cho hệ thần kinh.
Chứa lượng lớn chất flavonoid, một chất có khả năng chống ung thư, chống viêm, ngăn ngừa mắc các bệnh về tuyến tiền liệt hiệu quả. Một sắc tố gọi là lutein được tìm thấy trong rau cải bó xôi đã được chứng minh là làm giảm sự xuất hiện của xơ vữa động mạch, đau tim và đột quỵ.
Ngăn ngừa béo phì: Các khoáng chất, axit béo của cải bó xôi giúp kiềm hóa, cân bằng các chế độ ăn uống có axit cao (chế độ ăn nhiều đạm và tinh bột), nhờ đó ngăn ngừa chứng béo phì.
Tốt cho mắt: Cải bó xôi giúp mắt sáng hơn, ngăn ngừa các bệnh đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng hiệu quả khi chứa rất nhiều carotenoid, một chất tốt cho mắt.
Cải bó xôi có thể chế biến được thành nhiều món ăn ngon khác nhau.
Giảm lượng đường trong máu: Ăn nhiều cải bó xôi cũng giúp kiểm soát bệnh đái tháo đường vì chúng chứa lượng lớn axit alpha-lipoic. Đây một chất chống oxy hóa đã được chứng minh là làm giảm lượng đường trong máu.
Tốt cho xương và răng: Giàu chất sắt, vitamin C, vitamin A giúp cơ thể tăng sức đề kháng. Canxi, vitamin K, magie có trong cải bó xôi giúp cho xương và răng chắc khỏe hơn.
Hạn chế hen suyễn: Là nguồn cung cấp beta-carotene tuyệt vời, do đó cải bó xôi giúp hạn chế nguy cơ phát triển bệnh hen suyễn.
Ngăn ngừa táo bón: Cải bó xôi là loại rau rất giàu chất xơ và nước, giúp ngăn ngừa tình trạng táo bón, giữ cho đường tiêu hóa khỏe mạnh.
Chuẩn bị hạt giống: Ngâm hạt giống cải bó xôi từ 3 đến 4 giờ trong nước ấm 40°C (2 sôi, 3 lạnh) để hạt mau nảy mầm. Sau đó vớt ra rửa sạch rồi đem ủ trong khăn ẩm trong khoảng 8 tiếng đến khi thấy hạt nứt ra và nhú rễ thì bạn có thể lấy ra gieo.
Rau cải bó xôi trồng tại nhà không khó nhưng cần nắm được những kiến thức cơ bản.
Bón lót: Cho đất sạch vào chậu nhựa hoặc thùng xốp sau đó dùng dụng cụ làm vườn trộn đều và trộn sâu vào lòng đất. Sau đó dùng tay phủi san phẳng mặt đất cho đều.
Gieo hạt: Có thể gieo hạt theo hai cách. Một là, gieo hạt giống cải bó xôi được ngâm vào đất với độ sâu khoảng 6mm. Khoảng cách giữa các hạt là 5cm. Sau đó, bạn lấp đất thật nhẹ nhàng và tiến hành che nắng cho cây bằng rơm rạ hay lưới che nắng để tạo độ ẩm thích hợp cho cây nhanh chóng nảy mầm.
Cải bó xôi thích hợp trồng ở nhiệt độ từ 18-20 độ C.
Hai là, rắc hạt đều trên mặt đất, không cần quan tâm đến khoảng cách giữa các hạt. Sau đó, đặt chậu ở khu vực có ánh sáng vừa phải để tạo độ ẩm thích hợp cho cải bó xôi nhanh nảy mầm.
Tưới nước: Do cải bó xôi là loài ưa ẩm nên bạn cần tưới nước cho cây thường xuyên. Khi mới gieo hạt để tăng khả năng nảy mầm, bạn nên tưới nước cho cây 2 lần/ngày vào mỗi sáng sớm và chiều mát.
Diệt trừ sâu bệnh: Trong quá trình gieo trồng cải, bạn vẫn có thể phải đối mặt với những tình trạng như sên ăn lá, rệp, sâu, ruồi,…
Tỉa thưa lá: Để cây lớn nhanh nhiều lá ta cần phải tỉa thưa lá. Nếu gieo hạt rải đều bạn nên tỉa thưa cây cách cây khoảng 10-15cm, nếu trồng theo hàng bạn nên tỉa một lỗ để 1 cây.
Thu hoạch: Khi trên cây có 5-7 lá và lá dài khoảng 10 – 15cm đã trưởng thành thì có thể thu hoạch.
Cải bó xôi trồng tại nhà, bạn có thể dùng để nấu thành rất nhiều món ăn ngon, bổ dưỡng cho gia đình như: Cải bó xôi trộn đậu hũ, Cải bó xôi xào nấm, Canh cải bó xôi thịt bằm, Cải bó xôi xào thịt bò, Cháo cá hồi cải bó xôi,...