Những nhà xưởng, máy móc cuối cùng được tháo dỡ; KCN Biên Hòa 1 bước vào giai đoạn chuyển mình khi doanh nghiệp đồng loạt bàn giao mặt bằng, chuẩn bị cho bước phát triển mới của khu đất trung tâm ven sông Đồng Nai.

KCN Biên Hòa 1 trong những ngày tháo dỡ cuối cùng

Những ngày này, hoạt động tháo, dỡ di dời nhà xưởng vẫn đang diễn ra trong KCN Biên Hòa 1.

Không khí hoang vắng bao trùm toàn khu, khác hẳn hình ảnh một KCN từng hoạt động nhộn nhịp suốt nhiều thập niên. Ảnh: Nguyên Vỹ

Người ta không khó nhận ra những tiếng máy cắt kim loại, từng mảng tôn, từng khung thép được cần cẩu nhấc khỏi nền bê tông đã sẫm màu theo thời gian. Ảnh: Nguyên Vỹ

Đi dọc các trục đường nội bộ, dễ nhận thấy hoạt động tháo dỡ phía sau cánh cổng, hoặc nhiều khu đất rộng hàng chục ha nay đã trống mặt bằng. Những bảng tên nhà máy quen thuộc một thời chỉ còn lại dấu vết mờ trên cổng rào. Ảnh: Nguyên Vỹ

Nhiều khu đất từng là nhà máy, xí nghiệp; nay không còn dấu vết cũ. Đây là nỗ lực lớn của cộng đồng doanh nghiệp trong việc thực hiện chủ trương chuyển đổi công năng KCN Biên Hòa 1 sang khu đô thị, thương mại, dịch vụ hiện đại, gắn với cải thiện môi trường ven sông Đồng Nai. Ảnh: Nguyên Vỹ

Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Đồng Nai, đến nay, khoảng gần 200ha tại KCN Biên Hòa 1 đã được giải phóng mặt bằng, tương đương 65% diện tích cần thu hồi.

Riêng khu vực ưu tiên số 1, nơi dự kiến tổ chức đấu giá đất trong quý 1/2026, tỷ lệ đất sạch đã đạt khoảng 88%.

Công nhân đang tháo dỡ tại nhà máy Bibica, KCN Biên Hòa 1. Ảnh: Nguyên Vỹ

Xe cẩu chờ thực hiện tháo dỡ phía trước cửa hàng giới thiệu sản phẩm của TTC Agris, KCN Biên Hòa 1. Ảnh: Nguyên Vỹ

Khu vực hạn chế ra vào tại nhà máy hóa chất Đồng Nai, KCN Biên Hòa 1. Ảnh: Nguyên Vỹ

Tại khu vực từng là nơi hoạt động của các doanh nghiệp hóa chất, không khí làm việc càng nghiêm ngặt hơn. Đại diện Công ty CP Hóa chất cơ bản miền Nam cho biết, hiện 3 nhà máy gồm Hóa chất Tân Bình 2, Hóa chất Đồng Nai và Hóa chất Biên Hòa đang được tháo dỡ theo từng giai đoạn, tuân thủ chặt chẽ các quy trình về an toàn và môi trường.

Doanh nghiệp cam kết bàn giao mặt bằng Nhà máy Hóa chất Đồng Nai và Tân Bình 2 vào cuối tháng 3/2026; Nhà máy Hóa chất Biên Hòa sẽ hoàn tất trong tháng 5 và tháng 6/2026.

Một nét đặc trưng ở KCN Biên Hòa 1 là hàng cây hoa sứ có tuổi đời hàng chục năm, được trồng dọc các tuyến đường. Mỗi mùa hoa nở, sắc trắng, hồng của hoa sứ tạo ra một không gian xanh mát, tự nhiên giữa khung cảnh vốn khô cứng của các nhà máy công nghiệp. Mùa này, hoa sứ vẫn nở nhưng còn phủ thêm một màu đỏ của bụi bặm vì không còn người dọn vệ sinh. Ảnh: Nguyên Vỹ

Ngoài số ít phương tiện ra vào KCN hoặc những công nhân đang tháo dỡ tại các công trình, nhiều người lượm hoặc thu mua ve chai thường xuyên có mặt tại khu vực này. Ảnh: Nguyên Vỹ

Ông Lê Thanh Điền - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Đồng Nai, đánh giá chính sự hợp tác này là yếu tố quyết định giúp tiến độ giải phóng mặt bằng đạt kết quả rõ rệt. Đây cũng là điều kiện quan trọng để tỉnh triển khai đấu giá khu đất đầu tiên và thực hiện các dự án theo quy hoạch.

Theo quy hoạch, KCN Biên Hòa 1 có tổng diện tích thu hồi khoảng 329ha, được chia thành 3 khu vực chức năng.

Khu vực ưu tiên số 1 rộng hơn 50ha sẽ phát triển khu đô thị – thương mại – dịch vụ hỗn hợp. Ảnh: Nguyên Vỹ

Khu vực ưu tiên số 2 là Trung tâm chính trị – hành chính tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Nguyên Vỹ

Phần còn lại hình thành các khu đô thị, dịch vụ gắn với không gian xanh và mặt nước ven sông Đồng Nai. Ảnh: Nguyên Vỹ

Khi đứng từ bờ sông nhìn vào khu đất đang dần được giải phóng, có thể hình dung rõ hơn tiềm năng của quỹ đất trung tâm này.

Chuyển đổi công năng KCN Biên Hòa 1 sẽ mở ra không gian thuận lợi cho chỉnh trang đô thị, cải thiện cảnh quan và bảo vệ hành lang sông. Ảnh: Nguyên Vỹ

Là KCN đầu tiên của cả nước, hình thành từ những năm 60 của thế kỷ trước, KCN Biên Hòa 1 gắn liền với ký ức công nghiệp của Đồng Nai.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển đô thị bền vững và bảo vệ nguồn nước sông Đồng Nai, việc chuyển đổi công năng KCN Biên Hòa 1 không còn là lựa chọn, mà là bước đi tất yếu.

Một số công trình trụ sở cơ quan đã được hình thành trên nền KCN Biên Hòa 1. Ảnh: Nguyên Vỹ

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Hồ Văn Hà từng nhiều lần nhấn mạnh đây không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là trách nhiệm với môi trường và tương lai đô thị.