Ngô Tam Quế dẫn quân Thanh nhập quan, có thật là vì ái thiếp Trần Viên Viên?

Ngô Tam Quế dẫn quân Thanh nhập quan, có thật là vì ái thiếp Trần Viên Viên?

Năm 1644, khi nhà Minh đứng trước bờ vực diệt vong, triều đình đã đặt hy vọng vào Ngô Tam Quế – người đang nắm trong tay lực lượng hùng hậu ở ngoài Sơn Hải Quan – và yêu cầu ông dẫn quân Quan Ninh thiết kỵ trở về kinh thành để bảo vệ đô thành. Tuy nhiên, khi Ngô Tam Quế đưa quân đến Sơn Hải Quan, ông bất ngờ nhận được tin Bắc Kinh thất thủ, vua Sùng Trinh tự vẫn, buộc phải dừng bước.

Nhà Minh đã sụp đổ. Mặc dù trong tay có hàng chục nghìn tinh binh, Ngô Tam Quế lúc này giống như dòng nước không nguồn. Chính vì thế, cả Đa Nhĩ Cổn của nhà Thanh lẫn Lý Tự Thành đều tìm cách lôi kéo ông về phe mình.

Đứng trước tình thế đó, Ngô Tam Quế buộc phải đưa ra lựa chọn giữa hai thế lực. Trong lúc còn do dự, ông nghe tin ái thiếp Trần Viên Viên bị tướng Lưu Tông Mẫn dưới quyền Lý Tự Thành chiếm đoạt. Quá phẫn nộ, ông quyết định ngả về phía Đa Nhĩ Cổn. Đây chính là điển tích nổi tiếng trong lịch sử: “Xung quan nhất nộ vi hồng nhan” (Nổi giận xông quan vì người đẹp). Sau đó, Ngô Tam Quế mở cửa Sơn Hải Quan cho quân Thanh tiến vào Trung Nguyên, mở đường để nhà Thanh trở thành triều đại thống trị mới.

Vậy việc Ngô Tam Quế phản bội nhà Minh thật sự chỉ vì Trần Viên Viên hay không?

Thực tế không hẳn như vậy.

Ngô Tam Quế không phải một người bình thường. Ông có nhiều vai trò: là con trai, là người chồng, là người cha, nhưng quan trọng nhất vẫn là thống soái của quân Quan Ninh với hơn 40.000 binh sĩ dưới quyền. Khi đưa ra bất kỳ quyết định nào, ông phải cân nhắc lợi ích và sự sống còn của bản thân cùng toàn bộ lực lượng này.

Vì thế, câu hỏi quan trọng là: giữa Lý Tự Thành và Đa Nhĩ Cổn, theo ai sẽ có lợi hơn?

Nếu đầu hàng Lý Tự Thành, kết cục có khả năng cao là bị thanh trừng. Nguyên nhân rất đơn giản: Ngô Tam Quế và Lý Tự Thành không thuộc cùng một tầng lớp lợi ích. Một bên dựa vào tầng lớp địa chủ và quan lại cũ, bên kia là lực lượng khởi nghĩa nông dân. Lý Tự Thành muốn hợp tác với Ngô Tam Quế chủ yếu để đối phó với quân Thanh. Một khi mối đe dọa từ Đa Nhĩ Cổn không còn, lực lượng hùng mạnh của Ngô Tam Quế sẽ trở thành mối nguy đối với chính quyền mới.

Hơn nữa, Lý Tự Thành không thiếu quân lính. Trong lịch sử, những trường hợp như Hạng Vũ chôn sống 200.000 quân Tần đầu hàng của Chương Hàm cho thấy các nhà lãnh đạo hoàn toàn có thể loại bỏ những lực lượng bị xem là nguy hiểm sau khi đạt được mục tiêu.

Ngược lại, nếu đầu hàng Đa Nhĩ Cổn, ít nhất Ngô Tam Quế sẽ không phải lo bị thanh trừng ngay lập tức.

Lý do cũng rất rõ ràng. Mặc dù trước đó hai bên từng giao chiến ác liệt ngoài quan ải, nhưng khi nhà Thanh tiến vào Trung Nguyên, tình thế đã thay đổi hoàn toàn. Người Mãn Châu là dân tộc thiểu số với dân số ít hơn rất nhiều so với người Hán. Để cai trị Trung Quốc, họ cần dựa vào người Hán để quản lý người Hán.

Ngoài ra, lúc đó đã có không ít quan lại và tướng lĩnh người Hán đầu hàng nhà Thanh. Nếu Đa Nhĩ Cổn đối xử tệ bạc với Ngô Tam Quế, những người Hán khác đang cân nhắc quy phục sẽ nghĩ gì? Điều đó rõ ràng không có lợi cho chiến lược thống trị của nhà Thanh.

Trần Viên Viên tuy nổi tiếng là một tuyệt sắc giai nhân, nhưng đối với những người đang nắm quyền lực và đứng trước lựa chọn sinh tử, bà không phải yếu tố quyết định.

Sở dĩ có câu chuyện “nổi giận vì hồng nhan” là bởi trong lúc Lý Tự Thành đang tìm cách chiêu dụ Ngô Tam Quế, thuộc hạ của ông ta lại chiếm đoạt người phụ nữ của Ngô Tam Quế. Hành động đó khiến Ngô Tam Quế nhận ra rằng Lý Tự Thành không thực sự có thành ý hợp tác. Nó cũng cho thấy nếu quy hàng, lợi ích và địa vị của ông khó có thể được bảo đảm.

Vì vậy, theo cách lý giải này, việc Ngô Tam Quế mở cửa Sơn Hải Quan cho quân Thanh không đơn thuần xuất phát từ chuyện tình cảm với Trần Viên Viên, mà chủ yếu là một sự lựa chọn chính trị và quân sự nhằm bảo vệ lợi ích của bản thân cũng như lực lượng mà ông đang chỉ huy. Tuy nhiên, vì câu chuyện người đẹp dễ gây ấn tượng hơn những toan tính quyền lực phức tạp, nên hình tượng “xung quan nhất nộ vi hồng nhan” đã được lưu truyền rộng rãi trong dân gian và văn học cho đến ngày nay.

Trích một đoạn trong sách Sử Trung Quốc của học giả Nguyễn Hiến Lê, để thay lời nhận xét về Ngô Tam Quế:

Ngô Tam Quế được lịnh về cứu kinh đô từ mười ngày trước, vẫn chùng chình, tiến binh rất chậm, có lẽ vì còn tính xem có nên nhận đề nghị chia chác sau đó của Lý Tự Thành không. Khi Tư Tôn (tức Sùng Trinh Hoàng đế) tuẫn quốc, thì Quế mới tiến được có nửa đường tới Bắc Kinh. Hay tin, hắn quay trở về liền để chờ xem tình thế ra sao.

Lý Tự Thành đã thành công một cách dễ dàng...Duy có Ngô Tam Quế là có thể gây rối cho ông. Ông nhờ cha của Quế (lúc đó đã theo ông) làm trung gian để điều đình với Quế. Nhưng Quế vẫn không quyết định gì cả, có lẽ muốn đợi Lý Tự Thành trả cho mình một ái thiếp bị một tướng của Tự Thành bắt. Đồng thời Quế cũng thương thuyết với quân Thanh, nhờ quân Thanh giúp khi cần. Tự Thành hay tin đó tặng Quế 40.000 lạng (bạc?), Quế vẫn làm thinh.

Bực mình, Tự Thành phái hai tướng đem 20.000 quân tấn công Quế. Nhưng đáng lẽ phải cấp tốc đánh Tam Quế trước khi quân Thanh can thiệp, thì họ lại kéo dài ra. Tự Thành phải đích thân đem 200.000 quân đánh Quế ở gần Sơn Hải Quan, khi vây Quế ba mặt rồi, quân Quế sắp bị tiêu diệt thì quân Thanh tới cứu Quế. Tự Thành thua, rút lui, đề nghị chia giang sơn với Quế; Quế không chịu, Tự Thành giết cha Quế rồi vội vàng về Bắc Kinh (vì quân địch theo bén gót) vơ vét vàng bạc, châu báu chất lên xe, đưa về phía Tây, đốt cung điện rồi cùng với quân đội rút lui...

Quế hy vọng đuổi được Tự Thành rồi, nhường cho nhà Thanh một số quyền lợi nào đó thì họ sẽ lui về Mãn Châu. Không dè viên phụ chính (Đa Nhĩ Cổn), chú vua Thanh bảo chưa lập được trật tự nên không về, lại sai Quế đem quân Thanh đuổi theo Lý Tự Thành tới Thiểm Tây. Trong khi đó, vua Thanh mới 7 tuổi được chú (tức viên phụ chính) đưa vào Bắc Kinh, đặt lên ngai vàng.

Quế hay tin như người mất hồn, suốt ngày đóng cửa không tiếp ai, rất rầu rĩ. Hắn tiếc vì mất ái thiếp, lại mất ngôi vua hay chức Tể tướng. Hắn ân hận vì để cho cha bị giết và mang tội phản quốc...

×