Ký ức Hà Nội: Ký ức chiến trường của vị tướng xứ Đoài

Còn Trung tướng, Anh hùng LLVT Nhân dân Khuất Duy Tiến (1931-2024) là một vị tướng trận mạc. Ông quê ở xã Đại Đồng, huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây (nay là xã Thạch Thất, TP.Hà Nội).

Lúc sinh thời, tại nhà riêng của Trung tướng Khuất Duy Tiến ở Khu tập thể 34A Trần Phú (Ba Đình, Hà Nội), chúng tôi đã được nghe vị tướng trận mạc kể về những năm tháng sát cánh cùng đồng đội làm nhiệm vụ ở chiến trường miền Nam, trong đó có câu chuyện ông chính là người từng chấp bút nội dung kế hoạch nghi binh trong Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975. Bản kế hoạch do chính ông viết tay ngày ấy đã được ông gửi tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam…

Những trang viết “tuyệt mật”

Đầu tháng 11/1973, ông Khuất Duy Tiến đang là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 64 (Sư đoàn 320) thì được cấp trên điều về làm Tham mưu phó Sư đoàn 320. Nhậm chức ở Sư đoàn chưa được một tuần, ông lại có quyết định về vị trí mới: Trưởng phòng Tác chiến Mặt trận B3. Tháng 12-1973, ông được cử ra Hà Nội dự tổng kết và nhận kế hoạch chuẩn bị phương án tác chiến trong các năm 1975-1976.

Theo kế hoạch ban đầu, Mặt trận B3 được Bộ giao nhiệm vụ mở thông con đường vận tải nối giữa Tây Nguyên với miền Đông Nam Bộ. Phòng Tác chiến Mặt trận đã tham mưu, đề xuất xây dựng kế hoạch mang tên “Chiến dịch 2-1975” với các mục tiêu tấn công vào: Thuần Mẫn, Đức Lập, Gia Nghĩa… nhằm mở thông con đường vận tải ấy.

Nhưng do tình hình thay đổi, sau chiến thắng Phước Long, Trung ương đánh giá Mỹ không có khả năng can thiệp, phương án tác chiến trong năm 1975 hướng tấn công chính sẽ là các thành phố, thị xã. Thế là từ tháng 10-1974, khi vừa hoàn chỉnh xong kế hoạch tác chiến cho “Chiến dịch 2-1975”, Trưởng phòng Khuất Duy Tiến lại cùng anh em trợ lý bắt tay vào xây dựng một kế hoạch khác.

Một phương án nghi binh được Bộ tư lệnh đưa ra họp bàn với anh em các bộ phận, sau đó cấp trên giao nhiệm vụ cho Phòng Tác chiến xây dựng kế hoạch này. Tháng 10-1974, sau 2 tuần soạn thảo, kế hoạch nghi binh do Trưởng phòng Khuất Duy Tiến viết, tổng hợp thành 10 trang giấy pơ-luya chính thức được Tư lệnh Vũ Lăng thông qua. Khi ấy, Tư lệnh Vũ Lăng còn cẩn thận dặn Trưởng phòng Tác chiến Khuất Duy Tiến: “Cậu nhớ giữ kín nhé, trước mắt là chỉ mình với cậu biết thôi đấy!”.

Kế hoạch nghi binh được Phòng Tác chiến Mặt trận B3 quy định gọi tắt là kế hoạch B. Các đơn vị được phổ biến quy định là khi nhận kế hoạch tác chiến mà có chữ “kế hoạch B” thì chỉ huy đơn vị chỉ cần lưu ý… không làm theo.

Chẳng hạn: Sư đoàn 10 nhận nhiệm vụ hành quân cơ động trong “kế hoạch B”, nhưng thực tế cả sư đoàn vẫn đóng quân tại chỗ để nghi binh địch. Việc nghi binh được bắt đầu triển khai từ giữa tháng 11-1974 và trong khoảng thời gian 4 tháng (từ tháng 11-1974 tới đầu tháng 3-1975) địch bị phía ta đưa vào “ma trận” với thật giả lẫn lộn.

Có một lần ta di chuyển “thật” mà bị chúng “đánh hơi” được, đó là giữa tháng 2-1975, địch hay tin sư đoàn 320 và sư đoàn 10 của ta đã di chuyển xuống phía nam Tây Nguyên, chúng liền điều Trung đoàn 45 từ Kon Tum xuống lùng sục dọc đường 14. Biết sư đoàn 320 có nguy cơ bị lộ, Bộ tư lệnh Mặt trận quyết định cho sư đoàn lui quân để giữ bí mật, Trưởng phòng Khuất Duy Tiến đã phải trực tiếp thảo một bức điện rồi tới đưa tận tay Sư đoàn trưởng Kim Tuấn chứ không sử dụng máy 15W.

“Khi Chiến dịch Tây Nguyên thắng lợi, tổng kết lại mới thấy việc nghi binh đã được anh em các đơn vị phối hợp thực hiện rất tốt”, Trung tướng Khuất Duy Tiến bộc bạch. 

Đất nước thống nhất, 10 trang giấy pơ-luya kế hoạch “Nghi binh 10-1974” đã được Trung tướng Khuất Duy Tiến lưu giữ làm kỷ niệm trong suốt 35 năm, cho tới ngày 11-2-2009, hưởng ứng Cuộc vận động “Sưu tầm và giới thiệu những kỷ vật kháng chiến”, Trung tướng Khuất Duy Tiến đã đem tặng lại kỷ vật ấy cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Ký ức đẫm lệ của vị tướng trận mạc

Trong thời gian diễn ra Chiến dịch Tây Nguyên, Trung tướng Khuất Duy Tiến có một kỷ niệm khó quên với chiến sĩ cần vụ tên là Lưu Đình Thiều. Thiều quê Ân Thi, Hưng Yên và đã ở cùng từ khi ông còn là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 64.

Trung tướng Khuất Duy Tiến ngậm ngùi kể: “Thiều là người rất thật thà, chịu khó. Một tối, tôi đang ngồi nghiên cứu bản đồ trong phòng làm việc thì Thiều mang đến hai miếng dứa nhỏ bằng hai ngón tay. Thiều đưa cho tôi một miếng. Tôi hỏi: “Dứa ở đâu ra thế?”. Thiều định giấu không nói, nhưng gặng mãi, Thiều mới thật thà kể là dứa của anh em đi trinh sát trận địa mang về.

Tôi nghiêm giọng, bảo: “Lấy của dân phải không? Đã trót rồi thì thôi, nhưng từ nay không được thế, mình phải gương mẫu để anh em đơn vị noi theo chứ”. Biết mình sai, Thiều im lặng, rơm rớm nước mắt... Sau ngày Buôn Ma Thuột giải phóng, Thiều nhận nhiệm vụ đi cùng đồng chí Mẫn - Trưởng ban bản đồ - vào thị xã thu gom bản đồ và một số tài liệu, vật dụng cần thiết cho cơ quan tác chiến. Đâu ngờ, trong chuyến đi ấy, Thiều hy sinh...”.

Cho tới những năm cuối đời, có một điều vẫn làm ông day dứt, ấy là khi đất nước thống nhất, ông có về Hưng Yên để tìm hiểu gia cảnh và công tác chính sách đối với người cần vụ của mình, nhưng chẳng ai nắm rõ về liệt sĩ Lưu Đình Thiều.

Ông chỉ biết Thiều quê ở thôn Lưu Xá, xã Hồ Tùng Mậu (Ân Thi, Hưng Yên). Mỗi khi nhớ lại những giọt nước mắt ân hận của Thiều trong buổi tối ngoài mặt trận, ông lại thầm trách về sự nghiêm khắc của mình và luôn canh cánh một nỗi niềm: Không biết Thiều đã “trở về” quê hương chưa, hay từng ấy năm anh vẫn còn nằm lại cánh rừng cao su giữa đại ngàn Tây Nguyên...

Trong thời gian là Sư đoàn trưởng Sư đoàn 320 làm nhiệm vụ trên đất Campuchia, ông nhớ mãi tình đồng đội trong những giờ phút khó khăn. “Đó là hôm Tiểu đoàn 9 của Tiểu đoàn trưởng Khuất Duy Hoan đánh địch ở Phum Sâm. Khi Tiểu đoàn bị địch vây chặt, Hoan gọi điện cho tôi, bảo: “Em tìm mọi cách để ra mà chưa được”.

Tôi bảo “Cứ yên trí, tôi sẽ tìm cách để mở vòng vây”. Tôi chỉ thị đưa 2 tiểu đoàn lên để giải vây cho Hoan. Trong lúc chờ quân ta tới thì địch tiếp tục siết chặt vòng vây. Hoan lại bảo tôi: “Anh cứ cho pháo bắn thẳng vào chỗ em!”. Không còn cách nào khác, tôi liền báo cáo quân đoàn cho bắn pháo chụp vào vị trí tiểu đoàn 9 trước khi đồng đội kịp tới giải vây.

Lần khác, trong lúc làm nhiệm vụ thọc sâu, một phân đội bị địch vây chặt, biết tình thế nguy nan nên anh em đã điện cho tôi: “Địch vây rát lắm thủ trưởng ạ, chúng em không chắc gì ra được, nhưng bọn em không hàng đâu, vĩnh biệt thủ trưởng nhé!”.

Trung tướng Khuất Duy Tiến bảo rằng, nghe những câu nói quyết tâm ấy, ông chỉ còn biết động viên đồng đội tiếp tục chờ đợi, trong khi nước mắt ông thì ứa ra vì thương anh em…

Trung tướng Khuất Duy Tiến đã trải qua các cương vị: Tư lệnh Quân đoàn 3, Cục trưởng Cục Quân lực, Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1. Ngày 30-10-2013, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Năm 2023, ở tuổi 92, ông được trao tặng danh hiệu “Công dân thủ đô ưu tú”.

Ban Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay/Điện tử Dân Việt trân trọng kính mời quý độc giả hưởng ứng, tham gia cuộc thi. Mỗi câu chuyện sẽ là mảnh ghép ký ức trong hành trình phát triển của Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Tác phẩm dự thi gửi về email của chương trình: cuocthikyuchanoi@gmail.com hoặc qua đường Bưu điện về Ban Bạn đọc, tầng 10 Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay 68 Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Thời hạn gửi bài dự thi từ khi công bố chương trình đến hết ngày 10/9/2026.

×