Bình luận
0
Cụ thể, Bia Phước Thiện được phát hiện vào năm 1992 tại một cánh đồng thuộc thôn Phước Thiện, xã Phước Sơn, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, cách thành phố Phan Rang - Tháp Chàm 10km về phía Tây.
Bảo vật Quốc gia bia Phước Thiện hiện được trưng bày ở bảo tàng tỉnh Ninh Thuận. Ảnh: Đức Cường
Qua nghiên cứu đây là một hiện vật quý có niên đại từ cuối thế kỷ thứ VIII, giúp các nhà nghiên cứu lịch sử Champa gợi mở về lịch sử Panduranga nói chung và nơi phát hiện Bia Phước Thiện nói riêng.
Văn bia Phước Thiện có những đoạn viết quan trọng liên quan đến đời sống xã hội, tôn giáo và việc xây dựng đền tháp ở Panduranga trong những thế kỷ VIII – IX. Văn khắc Chăm thời kỳ đầu, ngôn ngữ biểu đạt luôn luôn là tiếng Phạn (Sancrit), khởi nguồn từ Ấn Độ.
Bia Phước Thiện được làm bằng đá sa thạch cao cao là 93,2cm, thân bia để khắc chữ có chiều cao là 78,8cm.
Gần với thân bia là phần khớp mộng dạng khối hộp chữ nhật thót đáy để cắm vào để bia là 14,4cm (bị tróc đôi chút), bề dày bia là 12,1cm. Bia Phước Thiện có dạng mũi lá đề, điểm lượn tròn rộng nhất của hình lá đề là 44,5cm và hơi thon xuống dưới.
Cận cảnh những chữ viết trên bia Phước Thiện. Ảnh: Đức Cường
Trên 2 mặt của bia Phước Thiện có khắc chữ dang Sanscrit (các mặt của tấm bia đặt tên với ký hiệu như sau: Mặt chính (mặt trước) của bia được gọi là Mặt A, mặt sau lưng là Mặt B).
Nội dung văn bản ghi trên bia được các nhà nghiên cứu về khảo cổ học và ngôn ngữ học xác định đã được khắc vào thời kỳ của Satyavarman, niên đại 705 thuộc kỷ nguyên Saka (năm 783 sau Công nguyên), khoảng cuối thế kỷ VIII. Về hình dạng ký tự là kiểu chữ cổ cùng một người khác. Chữ viết được khắc rất tinh xảo và bao gồm các họa tiết trang trí xuyên suốt, chữ viết trang trí công phu này là duy nhất trong kho văn bản Champa.
Bảo vật thứ 3 được công nhân đợt này là tượng thờ Vua Pô Klong Garai, hiện thờ tại Tháp Pô Klong Garai, phường Đô Vinh, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm (Ninh Thuận). Tượng thờ Vua Pô Klong Garai có niên đại vào khoảng cuối thế kỷ XVI - đầu thế kỷ XVII.
Cụm tháp Chăm Po Klong Garai nơi thờ tượng thờ Vua Pô Klong Garai ở phường Đô Vinh, TP. Phan Rang - Tháp Chàm. Ảnh: Đức Cường
Tháp Pô Klong Garai, tiếng Châm gọi là "Bimong Po Klong Garai" nằm trên đồi Trầu "Mbuen Hala" thuộc địa phận phường Đô Vinh, cách trung tâm thành phố Phan Rang - Tháp Chàm khoảng 6 km về phía Tây.
Tháp Po Klong Garai để thờ vua Po Klong Garai, đây là vị vua đa tài trị vì vương quốc Champa từ 1151-1205.
Tính đến nay, tỉnh Ninh Thuận có 4 hiện vật được công nhận là bảo vật Quốc gia gồm: Bia Phước Thiện, tượng thờ Vua Pô Klong Garai, bia Hòa Lai và phù điêu Pô Rôme.
Phù điêu Pô Rôme ở trong tháp Chăm Pô Rôme ở huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Ảnh: Đức Cường
Ngoài ra, trong đợt này, ở tỉnh Bình Thuận cũng có 1 hiện vật liên quan đến văn hóa Chăm được công nhận là bảo vật Quốc gia đó là Linga vàng Po Dam, niên đại thế kỷ VIII - IX; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bình Thuận.
Cụm tháp Chăm Po Dam ở huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận. Ảnh: Đức Cường
Công nhận bảo vật quốc gia (đợt 12, năm 2023) cho các hiện vật, nhóm hiện vật sau:
1. Sưu tập mũi khoan đá Thác Hai, niên đại: 4.000 - 3.000 năm cách ngày nay; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk.
2. Thạp đồng Kính Hoa II, niên đại: Khoảng Thế kỷ III - II trước công nguyên; hiện lưu giữ tại Sưu tập tư nhân Nguyễn Văn Kính, thành phố Hà Nội.
3. Sưu tập đàn đá Khánh Sơn, niên đại: Khoảng 2.500 - 3.000 năm cách ngày nay; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Khánh Hoà.
4. Bình đồng Đông Sơn (An Biên), niên đại: Văn hóa Đông Sơn, Thế kỷ II - I trước sau Công nguyên; hiện lưu giữ tại Sưu tập tư nhân An Biên, thành phố Hải Phòng.
5. Trống đồng Sao Vàng, niên đại: Văn hóa Đông Sơn (khoảng 2.000 năm cách ngày nay); hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
6. Sưu tập vàng lá Châu Thành, Trà Vinh, niên đại: Văn hóa Óc Eo giai đoạn muộn: Thế kỷ VII - IX; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Trà Vinh.
7. Phù điêu Đản sinh Brahma Mỹ Sơn E1, niên đại: Thế kỷ VII - VIII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng.
8. Tượng Shiva Mỹ Sơn C1, niên đại: Thế kỷ VIII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng.
9. Linga vàng Po Dam, niên đại: Thế kỷ VIII - IX; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bình Thuận.
10. Bia Phước Thiện, niên đại: Cuối thế kỷ VIII đầu thế kỷ IX; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận.
11. Phù điêu Nữ thần Uma, niên đại: Khoảng thế kỷ IX - X; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bạc Liêu.
12. Phù điêu Apsara Trà Kiệu, niên đại: Thế kỷ X; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng.
13. Sưu tập cột kinh Phật thời Đinh, niên đại: Thế kỷ X; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình.
14. Lá đề trang trí chim phượng đất nung thời Lý, Hoàng thành Thăng Long, niên đại: Thế kỷ XI; hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội.
15. Hai tượng sư tử đá thành Đồ Bàn, niên đại: Cuối thế kỷ XI - đầu thế kỷ XII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bình Định.
16. Bình gốm hoa nâu, niên đại: Thế kỷ XI - XII; hiện lưu giữ tại Sưu tập tư nhân An Biên, thành phố Hải Phòng.
17. Chum gốm hoa nâu Hiệp An thời Trần, niên đại: Thế kỷ XIII - XIV; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Hải Dương.
18. Đao cẩn tam khí, Hoàng thành Thăng Long, niên đại: Thời Trần, thế kỷ XIV; hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội.
19. Bia "Đại bi Diên Minh tự bi", niên đại: Thời Trần, năm Đinh Mão, niên hiệu Khai Thái thứ 4 (1327); hiện lưu giữ tại Ủy ban nhân dân xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên.
20. Mô hình đất nung kiến trúc thời Lê sơ, Hoàng thành Thăng Long, niên đại: Thế kỷ XV; hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội.
21. Thẻ bài cung nữ ra vào nội cung thời Lê sơ, Hoàng thành Thăng Long, niên đại: Tháng 4, năm Quang Thuận thứ 7, đời vua Lê Thánh Tông (1466); hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội.
22. Lư hương gốm men lam xám, niên đại: Khoảng niên hiệu Hưng Trị (1588 - 1591), đời vua Mạc Mậu Hợp; hiện lưu giữ tại Sưu tập tư nhân An Biên, thành phố Hải Phòng.
23. Tượng thờ Vua Pô Klong Garai, niên đại: Thế kỷ XVI - XVII; hiện thờ tại Tháp Pô Klong Garai, phường Đô Vinh, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận.
24. Bộ tượng Tam Thế Phật chùa Côn Sơn, niên đại: Thời Lê trung hưng; hiện thờ tại chùa Côn Sơn, phường Cộng Hòa, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
25. Mộc bản chùa Trăm Gian, Niên đại: Thế kỷ XVII - XX; hiện lưu giữ tại chùa Trăm Gian, xã An Bình, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
26. Cặp rồng đá thành bậc đền Thượng (Cổ Loa), Thời Lê trung hưng, niên đại: Năm Nhâm Tý, niên hiệu Long Đức nguyên niên (1732); hiện lưu giữ tại Khu di tích Cổ Loa, thuộc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội.
27. Mộc bản chùa Dâu, niên đại: Từ năm 1752 - 1859; hiện lưu giữ tại chùa Dâu, phường Thanh Khương, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
28. Bảo kiếm an dân, niên đại: Niên hiệu Khải Định (1916-1925); hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
29. Khuôn in tín phiếu mệnh giá một đồng và khuôn in tín phiếu mệnh giá năm mươi đồng, niên đại: Từ năm 1947; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi.
Đó là một trong những nội dung nhấn mạnh của ông Tống Thanh Hải – Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lai Châu tại lễ phát động Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) năm 2026.
Chia sẻ
Bị va chạm mạnh vùng kín, nam thanh niên 17 tuổi đương "đau nhẹ" nào ngờ càng ngày, cơn đau càng tăng dần, vùng kín sưng to bất thường.
Chia sẻ
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ từ cấp huyện được chuyển về xã khiến khối lượng công việc tăng mạnh, trong khi biên chế còn mỏng. Cử tri Gia Lai kiến nghị sớm bổ sung nhân lực, đồng thời mong có hướng dẫn cụ thể đối với đội ngũ không chuyên trách cấp xã sẽ kết thúc hoạt động từ cuối tháng 5.
Chia sẻ
Bộ Xây dựng vừa phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó, xác định rõ vị trí sân bay Thổ Chu.
Chia sẻ
Bàn Thị Tâm, mẹ bé gái 4 tuổi tử vong do bị bạo hành tại phòng trọ ở Hà Nội, bị khởi tố về tội Giết người, sau khi cơ quan điều tra xác định người phụ nữ này cùng nhân tình thường xuyên đánh đập, bỏ đói con gái.
Chia sẻ
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM (Ban Giao thông) vừa có thông tin mới nhất về tiến độ dự án đường Vành đai 3, phần trên địa bàn TPHCM, và những khó khăn hiện tại.
Chia sẻ
Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu toàn hệ thống chính trị tăng tốc thực thi, siết kỷ luật, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Chia sẻ
Chủ trang trại chăn nuôi lợn thịt công nghệ cao ở tỉnh Quảng Trị vừa bị chính quyền địa phương xử phạt hành chính với mức phạt 48 triệu đồng vì xả thải vượt ngưỡng ra môi trường.
Chia sẻ
Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng kể lại câu chuyện người dân phản ánh việc một nhà thầu thi công xuyên đêm gây ảnh hưởng đến khu dân cư. Ngay sau đó, ông trực tiếp gọi cho chủ tịch phường để xử lý nhưng không liên lạc được.
Chia sẻ
Sau này do những biến động, Ưng Kỷ được đưa lên ngôi trở thành vua Đồng Khánh, đây là việc chẳng đặng trong tình thế rối loạn tại triều đình Huế chứ thực ra việc này là trái với di chiếu của Tự Đức.
Chia sẻ
Theo các chuyên gia, việc điều chỉnh tiền lương trong cả khu vực công tư tới đây là tiền đề để nâng cao năng lực lao động, cải thiện năng suất lao động và tăng thu nhập.
Chia sẻ
Không phải mọi hành trình với trái bóng đều bắt đầu từ những sân tập chuyên nghiệp. Với nhiều đứa trẻ, đó đơn giản chỉ là những buổi chiều chạy trên sân cùng bạn bè để chia sẻ niềm yêu thích đuổi theo trái bóng tròn. Việc được trải nghiệm và gặp gỡ một người thầy cùng các ngôi sao sân cỏ đôi khi chỉ là “giấc mơ”.
Chia sẻ
Những chiếc máy bay ném bom không người lái E-300 của Ukraine đang trở thành biểu tượng mới của cuộc chiến tiêu hao trên không: thân máy bay đầy lỗ đạn, cánh rách tả tơi sau khi xuyên qua hỏa lực Nga - nhưng chỉ ít lâu sau lại tiếp tục cất cánh làm nhiệm vụ mới, tờ Euromaidanpress
Chia sẻ
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng được phân công làm Trưởng ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thủy sản (Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU).
Chia sẻ
Vụ đông xuân 2026, trên nhiều cánh đồng ở tỉnh Quảng Ngãi, giống lúa TBR97 của ThaiBinh Seed cho thấy khả năng thích nghi nổi bật trước điều kiện thời tiết nắng hạn kéo dài, đồng thời mang lại năng suất cao, chi phí sản xuất thấp. Những kết quả thực tế từ mô hình trình diễn tại xã Đăk Hà, tỉnh Quảng Ngãi bước đầu mở ra kỳ vọng về một giống lúa chất lượng, phù hợp định hướng tái cơ cấu ngành nông nghiệp của địa phương.
Chia sẻ
Trả lời tờ FotbollDirekt, tiền vệ Adrian Skogmar khẳng định, anh chưa có liên hệ gì với FAT và viễn cảnh anh khoác áo ĐT Thái Lan chỉ là tin đồn.
Chia sẻ
Ngày 7/5, Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Văn Út đã trực tiếp kiểm tra tiến độ thi công dự án thành phần 1 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1 và dự án đường 25C. Lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị tăng tốc thi công, hoàn thiện toàn bộ hạng mục để kịp thông xe 16km dự án thành phần 1 của cao tốc trước ngày 18/5.
Chia sẻ
Sở An toàn thực phẩm TPHCM chiều 7/5 cho biết đây là vụ ngộ độc thực phẩm nhưng đến nay chưa có kết luận về nguyên nhân gây ra ngộ độc.
Chia sẻ
Chiều 7/5/2026, tại Cebu, Philippines, Thủ tướng Lê Minh Hưng gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Chủ tịch ASEAN năm 2026.
Chia sẻ
Di tích Cồn Tiên – Dốc Miếu được UBND tỉnh Quảng Trị đề xuất Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giảm 90% diện tích để phục vụ lợi ích của người dân.
Chia sẻ
Ngày 7/5, Công an tỉnh Điện Biên phối hợp Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) triển khai thí điểm việc đeo thiết bị giám sát điện tử đối với người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Điện Biên.
Chia sẻ
Viện kiểm sát cáo buộc cựu Phó trưởng phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Vĩnh Phúc cũ nhận 100 triệu đồng và 140.000 USD rồi đi gặp “người có thẩm quyền” tại C05 để hỏi thông tin, nhờ giúp đỡ doanh nghiệp sản xuất sữa giả.
Chia sẻ
Nhờ hương vị thanh ngọt đặc trưng, giá trị dinh dưỡng cao và độ hiếm theo mùa, loại rau này ngày càng xuất hiện nhiều trong các bữa ăn của nhiều gia đình.
Chia sẻ
Thổ Nhĩ Kỳ vừa lần đầu công khai nhiều chi tiết quan trọng về chương trình tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) siêu thanh Yildirimhan – loại vũ khí được xem là bước nhảy vọt trong tham vọng tự chủ quốc phòng và năng lực răn đe chiến lược của Ankara.
Chia sẻ
Iran cảnh báo Mỹ sẽ không thể thoát khỏi “vũng lầy mà họ đang mắc kẹt” nếu từ chối công nhận các quyền của dân tộc Iran và không chịu tách khỏi chế độ Israel, đồng thời cho rằng Washington cần chấp nhận thực tế trên chiến trường.
Chia sẻ
Giữa yêu cầu chuyển đổi xanh ngày càng cấp thiết, nhiều startup nông nghiệp đang chọn hướng đi bền vững để tạo lợi thế cạnh tranh và chinh phục thị trường. Tại chương trình triển khai Cuộc thi “Khởi nghiệp xanh” lần thứ 12 - năm 2026 diễn ra ở Hà Nội, các chuyên gia nhận định nông nghiệp xanh không chỉ là xu hướng, mà đang trở thành “tấm vé” giúp doanh nghiệp trẻ bước vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Chia sẻ
Không có chức năng tổ chức thi hay cấp chứng chỉ ngoại ngữ, “Học viện Bright online LLC” vẫn tổ chức thi cho gần 80.000 người, thu lợi bất chính gần 200 tỷ đồng. Hiện Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố, bắt tạm giam 3 bị can liên quan về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Chia sẻ
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND TP. Hà Nội thống nhất định hướng từng bước di dời, sắp xếp lại toàn bộ khu dân cư ngoài đê sông Hồng để phục vụ tái thiết không gian ven sông và triển khai đại dự án hơn 710.000 tỷ đồng.
Chia sẻ
Một bé gái ở Hà Nội được đưa vào bệnh viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch và tử vong sau 3 ngày điều trị. Trước đó, nạn nhân bị cha dượng và mẹ đẻ bạo hành nhiều lần tại phòng trọ.
Chia sẻ
Dù số mã giảm áp đảo, nhóm cổ phiếu bất động sản vẫn tăng hơn 2% trong phiên 7/5 nhờ lực kéo mạnh từ VIC và VHM. Đà bứt phá của “họ Vin” cũng đưa VN-Index vượt đỉnh lịch sử trong phiên khi có thời điểm lên sát 1.920 điểm.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Đức Cường
