Vì sao xăng dầu trong nước giảm mạnh dù giá dầu thế giới vẫn rất cao?

Đêm 26/3, Bộ Công Thương phát đi thông tin về việc điều chỉnh giảm đồng loạt giá các mặt hàng xăng dầu bán lẻ trong nước. Theo đó, từ 24 giờ ngày 26/3 (tức 0 giờ 00 phút ngày 27/3), Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 482/QĐ-TTg về việc áp dụng mức thuế mới thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia.

Giá xăng dầu hôm nay: Việt Nam đã miễn thuế, phí hoàn toàn với xăng dầu

Quyết định 482 có hiệu lực từ ngày ký ban hành đến hết ngày 15/4/2026, theo đó mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít; xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào; mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.

Trước đó, ngày 9/3 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP về sửa đổi thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với xăng dầu, theo hướng áp dụng thuế ưu đãi 0% MFN đối với các loại xăng dầu nhập khẩu về VIệt Nam từ ngày ban hành đến hết 30/4. Với việc áp dụng chính sách mới từ hai chính sách biệt đãi của Chính phủ kể trên, các loại xăng, dầu bán lẻ trong nước đã tạm thời được miễn bỏ hoàn toàn.

Trước thời điểm Nghị định 72 và Nghị quyết 482 có hiệu lực, xăng RON95 tại Việt Nam phải gánh khoảng 30-35% thuế phí, trong đó dầu diesel gánh khoảng 15-20% tiền thuế phí. 

Trong đó, thuế nhập khẩu các loại xăng dầu được áp dụng theo hai hình thức: Thuế MFN đối với các nước thuộc thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và thuế ưu đãi đặc biệt theo các hiệp định FTA Việt Nam ký với các đối tác).

Thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt FTA với xăng dầu, trước Nghị định 72, Việt Nam áp dụng cho xăng dầu nhập khẩu là từ 8% đến 10%. Với xăng nhập khẩu từ Hàn Quốc được áp thuế nhập khẩu ưu đãi 8%, trong khi xăng nhập khẩu từ các nước thuộc ASEAN như Singapore, Malaysia là 10%. Với dầu diesel, Việt Nam áp thuế suất thuế nhập dầu từ Hàn Quốc, Singapore, Malaysia và nhiều đối tác khác là 0%.

Với các nước khác thuộc thành viên của WTO được hưởng cơ chế thuế nhập khẩu ưu đãi MFN - tối huệ quốc, trong đó các nước nhập khẩu xăng các loại vào Việt Nam chịu thuế suất thuế nhập khẩu 7-10%, cá biệt có đối tác lên đến 20%. Trong khi đó, dầu diesel và dầu hoả bị áp thuế nhập 10-15%.

Các loại thuế, phí nội địa khác đều áp dụng chung cho tất cả các mặt hàng xăng dầu lưu thông, trong đó thuế bảo vệ môi trường, xăng các loại chịu 2.000 đồng/ mỗi lít, dầu diesel chịu 1.000 đồng/ lít, nhiên liệu bay (dầu hoả) chịu thuế 600 đồng/ lít. Đối với thuế VAT áp chung là 10%.

Như vậy, với Nghị quyết 482 của Thủ tướng, các mặt hàng xăng dầu thành phẩm tại Việt Nam sẽ được miễn toàn bộ các loại thuế phí trong vòng 20 ngày và áp thuế nhập xăng dầu 0% trong vòng 50 ngày.

Thực tế cho thấy, gián đoạn nguồn cung đã buộc nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á phải giảm công suất, trong khi tại châu Âu, giá khí đốt tăng hơn 60%, đẩy chi phí sản xuất và sinh hoạt lên cao. Tại Pháp, giá xăng phổ biến khoảng 1,87 euro/lít và dầu diesel khoảng 2,03 euro/lít, tạo áp lực lớn đối với người dân và doanh nghiệp.

Trước sự bất ổn gia tăng về nguồn cung nhiên liệu và khí đốt, nhiều quốc gia đã nhanh chóng triển khai các biện pháp nhằm giảm tác động của giá tăng vọt. Tại Hàn Quốc, Tổng thống Lee Jae Myung yêu cầu áp dụng giá trần nhiên liệu và các biện pháp phòng ngừa để kiểm soát biến động giá và thị trường ngoại hối. Tại Hungary, Chính phủ áp trần giá bán lẻ ở mức 595 forint/lít đối với xăng và 615 forint/lít đối với dầu diesel, đồng thời mở nguồn dự trữ dầu quốc gia để bảo đảm nguồn cung.

Trong khi đó, Slovenia áp dụng biện pháp hạn chế mua nhiên liệu, theo đó mỗi phương tiện cá nhân chỉ được mua tối đa 50 lít/ngày, còn doanh nghiệp và các nhóm ưu tiên tối đa 200 lít. Một số doanh nghiệp như MOL Group thậm chí siết chặt hơn với mức giới hạn 30 lít đối với khách hàng cá nhân.

Trước diễn biến phức tạp, nhiều quốc gia tiếp tục triển khai các biện pháp điều hành nhằm giảm áp lực giá và bảo đảm an ninh năng lượng. Tại châu Âu, các nước kết hợp điều tiết giá với chính sách thuế; Đức và Áo kiểm soát tần suất điều chỉnh giá nhằm hạn chế biến động tâm lý, trong khi Tây Ban Nha triển khai gói hỗ trợ khoảng 5 tỷ euro và giảm thuế VAT năng lượng từ 21% xuống 10%.

Tại châu Á, khu vực chịu tác động trực tiếp khi phần lớn nguồn cung dầu và LNG qua Hormuz được vận chuyển tới đây, nhiều quốc gia tập trung vào tiết giảm tiêu thụ và bảo đảm nguồn cung. Sri Lanka áp dụng hạn mức nhiên liệu; Philippines triển khai tuần làm việc 4 ngày trong khu vực công; Thái Lan xem xét áp trần giá và hạn chế phương tiện. Hàn Quốc và Nhật Bản đồng thời tăng cường kiểm soát giá và đẩy mạnh dự trữ.

Giá xăng dầu Việt Nam rẻ hơn khu vực

So sánh khu vực, mặt bằng giá xăng dầu tại Việt Nam hiện ở mức thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia lân cận, qua đó phản ánh hiệu quả điều hành và các công cụ bình ổn.

Cụ thể, tại Thái Lan (ngày 22/3/2026), giá xăng Gasohol 95 khoảng 26.400 đồng/lít và dầu diesel khoảng 24.900 đồng/lít sau khi đã được trợ giá mạnh từ Quỹ Oil Fund, trong khi giá thị trường trước trợ giá lên tới khoảng 34.200 – 41.200 đồng/lít.

Tại Campuchia, giá bán lẻ xăng và dầu diesel lần lượt khoảng 35.600 đồng/lít và 44.200 đồng/lít, dù đã có hỗ trợ từ Chính phủ.

Tại Trung Quốc, giá xăng RON95 khoảng 34.600 đồng/lít và dầu diesel khoảng 31.600 đồng/lít theo cơ chế kiểm soát giá. Trong khi đó, tại Lào, giá xăng RON95 và dầu diesel lần lượt ở mức khoảng 47.600 đồng/lít và 41.100 đồng/lít.

So với các nước trong khu vực, giá xăng dầu tại Việt Nam hiện ở mức thấp hơn đáng kể, trong khi vẫn bảo đảm nguồn cung và không áp dụng các biện pháp hành chính mạnh như hạn mức mua hay áp trần cứng trên diện rộng. Điều này cho thấy hiệu quả của việc điều hành linh hoạt, kết hợp giữa công cụ thị trường và các biện pháp bình ổn.

Diễn biến hiện nay cho thấy các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị. Trong ngắn hạn, ưu tiên bảo đảm nguồn cung, điều hành linh hoạt giá và kiểm soát thị trường. Về dài hạn, cần tăng dự trữ chiến lược, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời tăng cường hợp tác khu vực để ứng phó với các gián đoạn tại những “điểm nghẽn” như eo biển Hormuz.

Tại Việt Nam, với đặc thù là nước nhập khẩu ròng xăng dầu, các tác động từ biến động giá thế giới đã nhanh chóng lan tới nền kinh tế. Tuy nhiên, công tác điều hành được triển khai sớm, chủ động và đồng bộ, qua đó nguồn cung trong nước cơ bản được bảo đảm, không để xảy ra gián đoạn hay thiếu hụt trên diện rộng.

Bộ Công Thương đã kịp thời, liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo hệ thống phân phối xăng dầu trên cả nước, yêu cầu duy trì hoạt động bán hàng thông suốt, bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống. Đồng thời, chủ động rà soát, sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách theo hướng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, góp phần củng cố nguồn cung phục vụ sản xuất và tiêu dùng.

Công tác điều hành giá được thực hiện linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường thế giới, kết hợp hiệu quả giữa Quỹ Bình ổn và các công cụ thuế, phí nhằm hạn chế biến động mạnh, góp phần kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Cùng với đó, các giải pháp tăng cường dự trữ, bảo đảm lưu thông hệ thống phân phối tiếp tục được triển khai đồng bộ, nâng cao khả năng ứng phó trước các biến động bất lợi từ thị trường quốc tế.

Kể từ 0 giờ 00 phút ngày 27/3, liên Bộ Công Thương - Bộ Tài chính quyết định điều chỉnh giảm giá xăng dầu bán lẻ trong nước đồng loạt:
- Giá xăng E5RON92 giảm 4.749 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành, giá bán lẻ không cao hơn 23.326 đồng/lít, thấp hơn xăng RON95-III 1.006 đồng/lít;
- Giá xăng RON95-III giảm 5.625 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành, giá bán lẻ không cao hơn 24.332 đồng/lít;
- Giá dầu diesel 0.05S giảm 2.459 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành, giá bán lẻ không cao hơn 35.440 đồng/lít;
- Giá dầu hỏa giảm 971 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành, giá bán lẻ không cao hơn 35.384 đồng/lít;
- Giá dầu mazut 180CST 3.5S tăng 1.503 đồng/kg so với giá bán tối đa hiện hành, giá bán lẻ không cao hơn 21.748 đồng/kg.

×