Gà lôi trắng thuộc nhóm IIB: Bị cáo Thái Khắc Thành có được miễn trách nhiệm hình sự?

Thay đổi biện pháp ngăn chặn đối với bị cáo Thái Khắc Thành

Ngày 12/8/2025, ông Đỗ Mạnh Tăng, Chánh án TAND tỉnh Hưng Yên chính thức có văn bản kiến nghị Viện trưởng VKSND đồng cấp, đề nghị kháng nghị bản án hình sự sơ thẩm vụ án hình sự sơ thẩm “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm”.

Kiến nghị nêu rõ: TAND tỉnh Hưng Yên kiến nghị Viện trưởng VKSND tỉnh kháng nghị Bản án hình sự sơ thẩm số 35/2025/HSST ngày 8/8/2025 của TAND khu vực 5 - Hưng Yên theo quy định của pháp luật, để TAND tỉnh xem xét lại toàn bộ vụ án và bản án sơ thẩm.

Ngay khi nhận được nhiều thông tin phản ánh khác nhau trên mạng xã hội, Chánh án TAND tỉnh Hưng Yên đã phối hợp với Viện trưởng VKSND tỉnh và lãnh đạo Công an tỉnh để nắm bắt toàn bộ nội dung vụ án; yêu cầu Chánh án TAND khu vực 5, Viện trưởng VKSND khu vực 5, Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa, Kiểm sát viên – kiểm sát xét xử và thực hành quyền công tố tại phiên tòa báo cáo giải trình.

Qua nghiên cứu toàn bộ hồ sơ vụ án, bản án hình sự sơ thẩm số 35/2025/HSST ngày 8/8/2025 của TAND khu vực 5 - Hưng Yên và các quy định của pháp luật, thấy rằng cấp sơ thẩm chưa áp dụng Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm; nuôi động vật rừng thông thường và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025).

Ngày 13/8/2025, tại Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 09/QĐ-VKS, Viện trưởng VKSND tỉnh Hưng Yên đã kháng nghị toàn bộ bản án trên theo hướng để nghị hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại.

Cùng ngày, TAND tỉnh Hưng Yên đã ra quyết định thay đổi biện pháp ngăn chặn đối với bị cáo Thái Khắc Thành từ tạm giam sang cấm đi khỏi nơi cư trú, chờ xét xử phúc thẩm lại toàn bộ vụ án theo quy định của pháp luật.

Hành vi vi phạm đã được chính sách mới thay đổi

Trao đổi với PV Dân Việt, Tiến sĩ luật Đặng Văn Cường cho biết, hiện nay đang có hai văn bản quy phạm pháp luật quy định về xếp loại gà lôi trắng là động vật nguy cấp quý hiếm nhưng thuộc nhóm khác nhau (IB và IIB) là Thông tư số 27/2025/TT-BTNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Nghị định số 84/2021/NĐ-CP của Chính Phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2019/NĐ-CP ngày 22/1/2019 của Chính phủ.

Hai văn bản này đều là văn bản dưới luật, hướng dẫn thi hành luật và quy định những nội dung thuộc thẩm quyền quản lý của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Điều đáng chú ý, hai văn bản này quy định khác nhau về gà lôi trắng thuộc nhóm IB và nhóm IIB, điều này sẽ thay đổi chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm khi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán loại động vật này.

Ông Cường cho biết, theo hồ sơ vụ án, bị cáo Thành thực hiện hành vi nuôi gà lôi trắng từ năm 2024 và đến ngày 2/4/2025 thì bị cơ quan cảnh sát điều tra bắt giữ.

Thời điểm này, đang áp dụng Nghị định số 84/2021/NĐ-CP. Đây là căn cứ để cơ quan tố tụng điều tra, truy tố xét xử bị cáo theo quy định tại khoản 2 Điều 244 Bộ luật hình sự về tội Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Tuy nhiên, kể từ ngày ngày 1/7/2025, Thông tư số 27/2025/TT-BTNMT chính thức có hiệu lực pháp luật, lại xác định gà lôi trắng thuộc nhóm IIB.

Trong khi đó, Điều 244 Bộ luật hình sự chỉ quy định xử lý với động vật nguy cấp quý hiếm thuộc nhóm IB, nếu thống nhất việc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật, loại động vật này thuộc nhóm IIB, cơ quan tiến hành tố tụng hoàn toàn có thể miễn trách nhiệm hình sự đối với bị cáo và đình chỉ giải quyết vụ án.

Như vậy, đối với nghị định và thông tư nêu trên có thể thấy các văn bản pháp luật này đang có sự không đồng bộ, thống nhất về việc xác định loài động vật nguy cấp, quý, hiếm là gà lôi trắng.

Thậm chí nếu áp dụng Thông tư số 27/2025/TT-BTNMT, bị cáo có thể không phạm tội. Do đó,  cần có quy định thống nhất, đồng bộ để làm cơ sở giải quyết các vụ việc theo quy định pháp luật.

Theo ông Cường, kháng nghị của VKSND tỉnh hưng Yên đối với toàn bộ bản án sơ thẩm là có căn cứ khi cơ quan tố tụng cấp tỉnh yêu cầu áp dụng chính sách mới quy định tại Thông tư số 27/2025/TT-BTNMT.

Bởi vậy, việc thay đổi biện pháp ngăn chặn trong trường hợp này là cần thiết để đảm bảo quyền lợi của bị cáo vì khi áp dụng chính sách mới, hoàn toàn có thể căn cứ vào Điều 29 Bộ luật hình sự để miễn trách nhiệm hình sự và đình chỉ giải quyết vụ án.

Với hoàn cảnh bị cáo là lao động chính nuôi cả gia đình, hành vi vi phạm đã được chính sách mới thay đổi nên việc tạm giam là không còn cần thiết.

TAND tỉnh hưng Yên và VKSND tỉnh đã kịp thời ra các văn bản chỉ đạo, thay đổi biện pháp ngăn chặn với bị cáo trong thời gian chờ xét xử phúc thẩm, thể hiện sự khoan hồng, nhân đạo của pháp luật, theo nguyên tắc có lợi cho bị cáo và cũng phù hợp với quy định của Bộ luật tố tụng hình sự.

Theo chuyên gia về chim Nguyễn Hoài Bảo, từ 1/7/2025, loài gà lôi trắng được chuyển xuống Nhóm IIB (hạn chế khai thác), nhưng điều này không làm thay đổi tội danh cho hành vi đã xảy ra trước đó.

"Việc loài Gà lôi trắng được chuyển sang Nhóm IIB có thể được viện dẫn như một yếu tố để xin khoan hồng", ông Bảo nói.

×