Họa sĩ Nguyễn Duy Hưng (Ếch Ộp): “Nói ít thôi, để tranh nói!”

“Tinh giản, chứ không đơn giản”

Theo học chuyên ngành Sơn mài tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, anh Nguyễn Duy Hưng (hay còn gọi là Ếch Ộp) có lựa chọn khác biệt khi trở thành họa sĩ truyện tranh. Theo lời anh, hành trình đó là sự tự do, tinh giản, nhưng đầy cảm xúc.

Duy Hưng đến với hội họa từ kỷ niệm với ông nội - một họa sĩ chuyên vẽ tranh cổ động. Một lần, cậu bé nhờ ông vẽ nhân vật Kuroemon. Khi thấy ông vẽ được, Hưng ngỡ ngàng: “Hóa ra, nghệ thuật không hề khô khan như tôi từng nghĩ”. Ký ức ấy thổi bùng trong anh tình yêu hội họa, để rồi từ đó, chàng họa sĩ trẻ bắt đầu nhìn đời bằng con mắt muốn kể chuyện.

Nhưng phải mất nhiều năm, anh mới thực sự định hình được phong cách riêng, thứ mà anh gọi là “tinh giản, chứ không đơn giản”. Với Hưng, “đơn giản” là dễ hiểu, còn “tinh giản” là sự chủ động lược bỏ những thứ không cần thiết để giữ lại phần cốt lõi.

Trong truyện tranh Ếch Ộp, điều đó thể hiện qua việc anh chỉ sử dụng hai gam màu đen và trắng, cùng những nét vẽ tưởng như ai cũng có thể thực hiện. Nam họa sĩ giải thích: “Nét vẽ trong tranh của tôi là sự tinh giản. Tinh giản là việc chủ động để lược bỏ những cái không cần thiết. Càng lớn, người họa sĩ càng muốn tìm cách cô đọng lại như đứa trẻ. Lúc tôi vẽ, tôi không nghĩ về một điều gì. Không hề nghĩ gì. Nét vẽ sẽ đến một cách ngẫu nhiên. Chính cái sự ngẫu nhiên ấy thì nó không thể sao chép lại được”.

Nét vẽ của Ếch Ộp không phô trương kỹ thuật, cũng không cố gắng gây ấn tượng bằng chi tiết. Thay vào đó, nó mở ra khoảng trống để người đọc tự lấp đầy bằng trải nghiệm và cảm xúc của chính mình. Chất liệu trong tranh của anh cũng không đến từ những điều quá xa xôi. Đó có thể là một cái lá, một cuộc trò chuyện, hay một khoảnh khắc rất đời thường. Dưới góc nhìn của người nghệ sĩ, những điều bình thường ấy lại trở thành “viên gạch” để xây nên câu chuyện.

Giữ lại “linh hồn” trong thời đại số

Trong dòng chảy phát triển của thời đại, những họa sĩ trẻ không chỉ cạnh tranh với nhau, họ còn phải cạnh tranh với công nghệ. Trò chuyện cùng chúng tôi về trí tuệ nhân tạo ở lĩnh vực hội họa, chàng trai có cái nhìn dung hòa. Nam họa sĩ công nhận công nghệ là bước tiến lớn, nhưng tin rằng máy móc không thể thay thế sự ngẫu nhiên của bàn tay con người: “Có những đường nét nguệch ngoạc, tưởng như vô tình, nhưng lại là chữ ký của tôi. AI không làm được điều đó”.

Chính sự ngẫu hứng đó khiến tranh của Hưng được nhiều bạn trẻ yêu thích. Nhân vật của anh nghịch ngợm, “hâm hâm”, nhưng cuối cùng luôn kéo về một thông điệp tích cực. “Tôi muốn người trẻ vừa nghịch, vừa giữ được phẩm chất đạo đức. Truyện có thể vui, có thể kỳ quặc, nhưng phải nhân văn”, chàng trai cười nói với đôi mắt đầy hy vọng.

Điều đặc biệt ở truyện tranh Ếch Ộp là những thông điệp lớn không được nói thẳng. Hưng không đặt mục tiêu phải dạy người đọc điều gì. Anh chỉ kể chuyện và để độc giả tự rút ra điều họ cần. Nam họa sĩ nhận định: “Có thể truyện của mình không đưa ra bài học rõ ràng. Nhưng người đọc, họ rất sâu. Họ sẽ tự tìm được điều gì đó cho họ. Nghịch thì vẫn nghịch. Nhưng phải có đạo đức”.

Trong một thế giới mà theo anh, những giá trị đạo đức đôi khi bị xem nhẹ, việc giữ lại một “điểm tựa” trong mỗi câu chuyện trở thành điều quan trọng. Dù nội dung có thể đi qua những góc tối, cái kết vẫn cần kéo người đọc trở lại với điều tích cực. Đó cũng là cách mà Hưng lựa chọn để gửi vào câu chuyện của bộ truyện Ếch Ộp.

Không chỉ dừng lại ở truyện tranh, anh đang từng bước mở rộng thế giới Ếch Ộp sang hoạt hình, một lĩnh vực đòi hỏi nhiều công sức hơn, nhưng cũng mang lại trải nghiệm mạnh mẽ hơn cho khán giả.

Trong một dự án hoạt hình gần đây, Hưng đã vẽ từng khung hình bằng tay, hoàn thành trong vài ngày với cường độ làm việc gần như liên tục. Không công nghệ phức tạp, không kỹ xảo cầu kỳ, chỉ là những thao tác thủ công, lặp đi lặp lại. Dù thừa nhận trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành sáng tạo, Hưng vẫn lựa chọn giữ lại cách làm thủ công. Với Duy Hưng, điều mà máy móc khó có thể thay thế chính là “sự ngẫu nhiên” trong nét vẽ.

Anh khẳng định: “Nét vẽ của mình có thể nguệch ngoạc, không tính toán. Nhưng chính cái ngẫu nhiên đấy là thứ không thể copy được”. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, lựa chọn này có thể khiến con đường trở nên khó khăn hơn. Nhưng với Hưng, đó là cách để giữ lại cái chất của người nghệ sĩ.

Khi nhóm thực hiện đặt câu hỏi liệu rằng những bước làm thủ công đó sẽ khiến cho lợi nhuận thu được từ truyện tranh chậm đi không thì chàng họa sĩ chỉ cười. Anh không né tránh câu chuyện về tiền bạc mà thẳng thắn nhìn nhận: nghệ thuật vẫn cần tài chính để tồn tại và phát triển. Nhưng nếu đặt tiền lên trước, nghệ thuật sẽ dễ mất đi bản chất.

Ở một khía cạnh khác, Hưng cũng gửi gắm một thông điệp rất trực diện đến lớp trẻ đang theo đuổi con đường sáng tạo: “Tiếp tục đi! Dù nó vất vả, dù phải hy sinh rất nhiều. Nhưng nếu đổi lại được một nụ cười của người xem, thì xứng đáng”.

Độc giả thấy gì?

Sau những khung hình của thế giới của Ếch Ộp, người đọc được đối diện với chính mình. Tại đó, cảm xúc được gọi tên bằng sự im lặng, một nét vẽ tưởng chừng ngẫu nhiên lại chạm đến điều khó nói thành lời. Và cũng từ những khoảng lặng ấy, mỗi độc giả lại mang theo một cách hiểu riêng, một cảm nhận rất khác về điều mà họ vừa đi qua.

Là độc giả theo dõi truyện tranh của nam họa sĩ từ những ngày đầu, Lê Ngọc Hà (22 tuổi, Hà Nội) bộc bạch: “Sau tất cả nét vẽ nghịch ngợm đó, tôi luôn tìm thấy một điểm tựa ấm áp. Cách anh Hưng cài cắm thông điệp nhân văn khéo léo, không giáo điều, khiến tôi nhận ra: Bạn có thể sống phá cách, có thể khác biệt, nhưng tử tế vẫn là lựa chọn hàng đầu”.

Nguyễn Thiên Anh (18 tuổi, Bắc Ninh) cũng đồng quan điểm với Ngọc Hà. Bản thân Thiên Anh bị chinh phục bởi phong cách tưởng chừng đơn giản nhưng rất “đời”: “Tôi không choáng ngợp bởi kỹ thuật, mà ấn tượng bởi những khoảng trắng. Nét vẽ nguệch ngoạc của anh khiến tôi thấy nghệ thuật đôi khi thật gần gũi, như thể mình cũng có thể cầm bút lên và kể câu chuyện của chính mình”.

Bàn về nét văn hóa cùng sự mới lạ trong truyện tranh của Nguyễn Hưng, TS. Nguyễn Thị Thanh Thủy - Giảng viên Khoa Văn hóa học, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội nhấn mạnh: “Tôi nhìn thấy ở Ếch Ộp một sự tự trào đầy sắc sảo. Giới trẻ ngày nay không còn mặn mà với những triết lý giáo điều xa xôi, họ khao khát một sự thấu cảm thực tế. Những câu chuyện của Ếch Ộp chạm được vào lòng người vì nó dám thừa nhận những mặt “vụn vặt”, đôi khi là sự lười biếng hay nỗi buồn vu vơ.

Đó là biểu hiện của một thế hệ trưởng thành bằng cách đối diện thành thật với chính mình, thay vì cố gồng mình theo những chuẩn mực áp lực của “văn hóa hoàn hảo”, định nghĩa lại sự trưởng thành qua lăng kính của sự trung thực và chấp nhận bản ngã”.

Giữa guồng quay hối hả của thời đại, nơi nội dung được tiêu thụ chỉ trong vài giây, những khung truyện của Ếch Ộp vẫn tồn tại theo cách chậm rãi hơn. Chỉ là nét vẽ đơn sắc và mẩu truyện tưởng chừng rất nhỏ nhưng chính ở đó, người ta lại tìm thấy chính mình và lựa chọn ở lại.

×