Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân: Thạc sĩ sẽ lùi về vai trò trợ giảng, chấm dứt chạy đua chỉ tiêu ảo

Tại Hội nghị tuyển sinh năm 2026 diễn ra sáng 20/4 tại TP.HCM, câu chuyện về năng lực đào tạo thực chất của các cơ sở giáo dục đại học trở thành tâm điểm khi Bộ Giáo GDĐT công bố lộ trình siết chặt các tiêu chí xác định chỉ tiêu thông qua Thông tư 34. Trong đó, quy định đáng chú ý nhất là việc hạ sức nặng của một giảng viên mang học vị Thạc sĩ trên bảng tính chỉ tiêu xuống chỉ còn bằng ba phần tư (hệ số 0,75) so với một Tiến sĩ (hệ số 1,0).

Chia sẻ tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân cho biết, vai trò của giảng viên trình độ thạc sĩ trong hệ thống sẽ dần được định vị lại, giới hạn chủ yếu ở vị trí trợ giảng. Lãnh đạo Bộ cảnh báo, những cơ sở đào tạo đang lạm dụng số lượng thạc sĩ để phình to quy mô tuyển sinh cần khẩn trương tái cơ cấu đội ngũ. Nếu chậm trễ thích ứng, quỹ chỉ tiêu của các trường sẽ bị thu hẹp đáng kể trong tương lai gần.

Để hiểu vì sao quy định mang tính kỹ thuật này lại có tác động lớn đến quy mô tuyển sinh của các trường đại học, cần nhìn vào một lỗ hổng trong công thức cấp chỉ tiêu tồn tại suốt nhiều năm qua.

Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân tại Hội nghị tuyển sinh năm 2026 diễn ra sáng 20/4. Ảnh: BTC

Lâu nay, tấm bằng Thạc sĩ được xem là công cụ đắc lực, là con đường rẻ và nhanh nhất để nhiều trường đại học tư thục hoặc trường địa phương hợp thức hóa quy mô tuyển sinh khổng lồ.

Theo quy định cũ, trên hệ thống báo cáo, một giảng viên trình độ Thạc sĩ có sức nặng gánh vác số lượng sinh viên tương đương với một Tiến sĩ (cùng hệ số 1,0). Điều này tạo ra một bài toán kinh tế có lợi cho các cơ sở giáo dục khi chỉ cần bỏ số tiền thấp hơn để thuê một Thạc sĩ thay vì Tiến sĩ, vẫn có thể tuyển sinh số lượng sinh viên ngang nhau.

Cụ thể, việc thu hút và trả lương cho các nhà khoa học có học vị Tiến sĩ, Phó Giáo sư đắt đỏ và khan hiếm. Trong khi đó, nguồn cung Thạc sĩ lại dồi dào với chi phí nhân sự rẻ hơn rất nhiều.

Chỉ cần trả một mức lương khiêm tốn để thuê các Thạc sĩ trẻ (thậm chí giữ lại chính sinh viên vừa tốt nghiệp cao học của trường), cơ sở đào tạo đã có thể danh chính ngôn thuận báo cáo với Bộ GDĐT về một đội ngũ "khủng". Nhờ danh sách cán bộ cơ hữu này, mỗi Thạc sĩ giá rẻ sẽ giúp trường có thêm quyền tuyển 30-40 sinh viên đại học. Với mức học phí hàng chục triệu đồng mỗi năm, họ mang về cho trường nguồn doanh thu khổng lồ.

Chính lỗ hổng đánh đồng hệ số này đã giúp không ít trường chạy đua tuyển dụng ồ ạt học viên cao học để đứng lớp lấy "chỉ tiêu khống", bất chấp việc họ chưa có đủ kinh nghiệm thực tiễn và năng lực nghiên cứu để dẫn dắt sinh viên đại học. Thông tư 34 ra đời chính là để chấm dứt chuỗi vận hành thương mại hóa này.

Lý giải về tinh thần của những thay đổi mang tính hệ thống, Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo của lãnh đạo Bộ là phải đảm bảo sự ổn định nhưng đồng thời phải làm sao đơn giản hóa, khắc phục được những hạn chế, bất cập trong mùa tuyển sinh năm trước.

Theo Thứ trưởng, các hoạt động tuyển sinh cần khắt khe hơn trong công tác quản trị nội bộ để đảm bảo chất lượng đầu vào thực chất cho từng cơ sở giáo dục. Việc siết lại hệ số giảng viên chính là cách để các trường tự soi lại mình, thay vì mải mê chạy đua quy mô mà quên đi trách nhiệm đầu tư đích đáng cho người học.

Tiếp nối định hướng này, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, đã đưa ra những thông điệp trực diện.

Ông Thảo khẳng định "vai trò của thạc sĩ trong hệ thống sẽ dần bị hạn chế, chủ yếu đóng vai trò trợ giảng". Theo Vụ trưởng, những ngôi trường bấy lâu nay vẫn đang dựa dẫm vào đội ngũ thạc sĩ đông đảo để lấy chỉ tiêu lớn sẽ phải lập tức điều chỉnh nếu không muốn bị sụt giảm chỉ tiêu nghiêm trọng trong tương lai.

Cùng với việc quy định một giảng viên quy đổi chỉ được gánh tối đa 40 người học, quy mô tuyển sinh của nhiều khoa, ngành sẽ ngay lập tức "bốc hơi" hàng trăm suất học nếu không kịp bổ sung đội ngũ Tiến sĩ.

×