Hòn đảo này cách đất liền Quảng Ngãi 30km, có ngọn núi cao 149m so với mực nước biển, nhà Nguyễn để lại "bút tích" gì?

Ấp ủ dự định đã lâu, dịp giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 này, anh Mạnh Cường (ở phường Hố Nai, tỉnh Đồng Nai) cùng bạn bè thực hiện chuyến “đi phượt” bằng xe gắn máy gần 800km từ Đồng Nai đến Cảng Sa Kỳ, tỉnh Quảng Ngãi và khoảng 45 phút đi tàu cao tốc để đặt chân đến đặc khu Lý Sơn (đảo Lý Sơn trước đây).

“Vượt chặng đường xa, cảm giác của tôi và các bạn đồng hành dĩ nhiên là mệt, nhưng thực sự rất đáng. Trong 2 ngày 1 đêm ở trải nghiệm đảo Lý Sơn, tôi ghi lại rất nhiều khoảnh khắc đẹp và chắc chắn khi về tôi sẽ rất nhớ vùng biển đảo xinh đẹp này” - anh Cường cho biết.

Đảo Lý Sơn, nay là Đặc khu Lý Sơn: Khẳng định chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc

Nhà Trưng bày Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải nằm gần Cảng Bến Đình của đặc khu Lý Sơn không xa.

Ấn tượng của du khách khi lần đầu đặt chân đến đây là tượng Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải với 3 vị binh phu gương mặt nhìn thẳng, tay chỉ về hướng Đông.

Phía sau có đắp nổi dòng chữ “Bản quốc hải cương Hoàng Sa xứ tối thị hiểm yếu” - Minh Mạng thứ 17 năm Bính Thân 1836 thời nhà Nguyễn (đại ý: quần đảo Hoàng Sa có vị trí cực kỳ hiểm yếu đối với lãnh hải của đất nước).

Nhà trưng bày lưu giữ sưu tập bản đồ, tư liệu quý khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Những bản đồ, tư liệu trưng bày tại triển lãm này là các bản sao thuộc kho tư liệu của Ủy ban Biên giới quốc gia (Bộ Ngoại giao), của Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng và sưu tập bản đồ do kỹ sư Trần Thắng, Việt kiều ở Hoa Kỳ hiến tặng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng trong các năm 2012-2013.

Những bản đồ, tư liệu này được trưng bày theo 5 chủ đề, khẳng định các nhà nước Việt Nam đã khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa từ rất lâu đời.

Về việc khai phá, xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, bắt đầu bằng việc nhà Nguyễn lập đội Hoàng Sa đi ra khai thác các nguồn lợi trong vùng biển đảo này vào thế kỷ XVI.

Đại Việt thời nhà Nguyễn chính thức sở hữu 2 quần đảo này vào thế kỷ XVII-XVIII cho đến việc triều Nguyễn cử người ra đo đạc thủy trình, cắm mốc chủ quyền và lập bản đồ để khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với 2 quần đảo này và những vùng biển đảo khác trên biển Đông vào thế kỷ XIX.

Việc Việt Nam khai phá, xác lập và thực thi chủ quyền đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa cũng được các nhà hàng hải, các nhà địa lý học, thương gia… người phương Tây ghi nhận.

Các bản đồ Trung Quốc do các nhà nước Trung Quốc chính thức xuất bản từ thời phong kiến cho đến giữa thế kỷ XX đều xác nhận lãnh thổ Trung Quốc chỉ đến cực Nam đảo Hải Nam, không liên quan gì đến 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam (Trung Quốc gọi là Tây Sa và Nam Sa), đồng thời gián tiếp thừa nhận chủ quyền của Việt Nam đối với 2 quần đảo này.

Đến đảo Lý Sơn ngày nay, cư dân còn truyền nhau câu ca dao:

Hoàng Sa trời nước mênh mông

Người đi thì có mà không thấy về

Hoàng Sa mây nước bốn bề

Tháng 2 khao lề thế lính Hoàng Sa.

Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa có từ xưa với nghi lễ là mô hình chiếc thuyền câu có linh vị, hình nộm các binh phu Hoàng Sa, gửi gắm mong muốn những linh thuyền này sẽ chịu mọi rủi ro thay cho các vị lính Hoàng Sa.

Ngỡ ngàng trước thiên nhiên kỳ vĩ ở đảo Lý Sơn

Núi Thới Lới-ngọn núi cao khoảng 149m so với mực nước biển, nổi lên khá nổi bật trên địa hình của đảo với những khối đá xếp chồng lên nhau. Đây là ngọn núi lửa phun trào cách đây khoảng 11 triệu năm.

Khi vượt lên con dốc khá cao của ngọn núi, du khách xúc động chiêm ngưỡng cột cờ Tổ quốc vững chãi với cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió.

Men theo một con đường khác quanh co, dốc cao, du khách bất ngờ khi trên đỉnh núi có hồ chứa nước ngọt vốn là miệng núi lửa xa xưa. Phóng tầm mắt xa xa, ta dễ dàng ngắm một góc đảo Lý Sơn từ trên cao với các khu dân cư cùng những vườn tỏi xanh mướt phía dưới.

Hang Câu hiện ra với những vách đá được xếp chồng theo lớp, cùng các hang đá ở chân núi được thiên nhiên “khoét” khá sâu trông khá chênh vênh nhưng lại tồn tại qua bao năm tháng.

Sự kết hợp giữa nước biển trong xanh cùng những ghềnh đá, vách đá trên nền trời trong xanh tạo cho du khách một ấn tượng khó quên.

Cách đó không xa là chùa Hang “Thiêng Không Thạch Tự” (chùa đá trời sinh) bằng chữ Hán khắc trên vách đá.

Thắng cảnh di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia này từng được ghi nhận trong sách Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn.

Chùa Hang có nguồn gốc là ngôi đền của người Champa thờ các vị thần Bà la môn. Sau này, khi người Việt đến khai phá vùng đất Lý Sơn vào đầu thế kỷ XVII thời chúa Nguyễn, chùa thành nơi tu tiên và sau này thành nơi thờ Phật.

Điều đặc biệt là hàng thế kỷ qua, dòng nước ngọt mát, trong lành từ đỉnh núi vẫn tí tách nhỏ xuống không ngừng, như một món quà mang nhiều ý nghĩa cho người dân, du khách.

Đảo Lý Sơn còn quyến rũ du khách gần xa bằng nhiều điểm check-in nổi tiếng như: cổng Tò Vò, giếng Xó La, đảo Bé…, bề dày lịch sử - văn hóa đặc sắc như Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa, tục thờ cá Ông..., cùng nền ẩm thực đặc sắc hấp dẫn như: cua huỳnh đế, cá tà ma, gỏi tỏi non, gỏi rong biển, chè xoa xoa...

Là người con đất Quảng Ngãi vào miền Nam học tập và làm việc, anh Ngọc Minh (ở phường Nghĩa Lộ, tỉnh Quảng Ngãi) chia sẻ: “Tôi thực sự rất muốn quảng bá hình ảnh quê hương, con người Quảng Ngãi nói chung, đặc khu Lý Sơn nói riêng đến du khách trong nước lẫn quốc tế. Dịp Tết này, tôi đã mời và đưa bạn bè, đồng nghiệp của mình đến Lý Sơn tham quan, chiêm ngưỡng, trải nghiệm ở Lý Sơn - vùng biển đảo rất giàu tiềm năng du lịch”.

×