Nuôi loài cá cảnh được ưa chuộng nhất thế giới, nhiều nông dân TPHCM đổi vận

Từng gắn bó với ruộng lúa “ba cọc ba đồng”, ông Ba Thu (Lại Văn Thu, xã Bình Hưng, TP.HCM) không nghĩ có ngày mình sống ổn định nhờ nuôi cá kiểng.

Trong hành trình ấy, cá bảy màu (guppy) – loài cá nhỏ bé nhưng đầy màu sắc chính là cái tên quen thuộc, góp phần đặt nền móng cho cả một nghề nuôi cá cảnh ở Sài Gòn.

Từ vài ao đất nuôi thử, đến nay, ông Ba Thu đã có trong tay hàng chục hồ xi măng, mỗi ngày xuất bán hàng trăm đến hàng ngàn con cá, thu nhập khoảng nửa triệu đồng/ngày.

Con đường ấy không chỉ có thành công, mà còn là cả quá trình học nghề, trả giá và kiên trì theo đuổi đam mê.

Vì sao cá bảy màu – loài cá kiểng được ưa chuộng nhất thế giới?

Trong thế giới cá cảnh, cá bảy màu được xem là “quốc dân” bởi hội tụ những yếu tố mà rất ít loài cá nào có được.

Trước hết là vẻ đẹp của nó, thân nhỏ nhưng đuôi xòe rộng, màu sắc rực rỡ, hoa văn biến hóa đa dạng. Từ những dòng phổ thông đến các dòng lai tạo cao cấp, cá bảy màu luôn tạo cảm giác mới lạ, không trùng lặp, khiến người chơi khó rời mắt.

Không chỉ đẹp, cá bảy màu còn cực kỳ dễ nuôi. Không cần hồ lớn, không đòi hỏi thiết bị phức tạp, chúng vẫn sinh trưởng tốt trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau.

Thức ăn đơn giản, từ trùn chỉ, bobo đến cám viên, phù hợp với cả người mới bắt đầu.

Đặc biệt, cá bảy màu sinh sản nhanh, đẻ con trực tiếp, mỗi lứa hàng chục cá con. Đây là lợi thế lớn giúp người nuôi dễ dàng nhân giống, nhanh chóng mở rộng quy mô mà không cần đầu tư quá lớn.

Chính điều này đã khiến cá bảy màu trở thành lựa chọn hàng đầu trong nghề nuôi cá cảnh sinh sản.

Ngoài ra, cá bảy màu còn dễ lai tạo, tạo ra hàng trăm dòng cá mới. Người chơi không chỉ nuôi mà còn sáng tạo, lai ghép để tạo nên những giống cá mang dấu ấn riêng. Từ thú chơi đơn giản, cá bảy màu dần trở thành một “ngành sáng tạo sinh học” thu nhỏ trong giới cá cảnh.

Quan trọng hơn, giá cá bảy màu rất linh hoạt. Cá phổ thông chỉ vài nghìn đồng mỗi con, trong khi cá đẹp, cá hiếm có thể bán với giá cao hơn nhiều.

Điều này giúp mọi đối tượng đều có thể tiếp cận – từ học sinh, người chơi nghiệp dư đến dân chuyên.

Chính sự kết hợp giữa các yếu tố đẹp, dễ nuôi, sinh sản nhanh, chi phí thấp, dễ lai tạo đã giúp cá bảy màu lan rộng toàn cầu và giữ vững vị trí loài cá kiểng được ưa chuộng nhất thế giới.

Nghề nuôi cá bảy màu ở TP.HCM từ thú chơi thành kinh doanh đổi đời

Ở vùng ven TP.HCM, đặc biệt tại huyện Bình Chánh (trước đây), nghề nuôi cá cảnh đã hình thành từ hàng chục năm trước. Trong đó, cá bảy màu là một trong những loài “khai mở” cho nhiều hộ dân bước vào nghề từ 2 bàn tay trắng trở nên giàu có.

Ông Ba Thu là trường hợp tiêu biểu. Từ năm 2000, ông phải bán đất để lấy vốn học nghề từ ông Ba Sang – một “cao thủ” nuôi cá cảnh trong vùng. Những ngày đầu, ông chỉ đào 4–5 ao đất, nuôi đủ loại cá theo kiểu “có gì nuôi nấy”, từ bảy màu, bình tích đến cá ông tiên.

Nhờ sự hỗ trợ của chính quyền trong chuyển đổi sản xuất và kinh nghiệm học được, ông dần tích lũy kỹ thuật, mở rộng quy mô.

Từ ao đất, ông chuyển sang 25 hồ xi măng và khu nuôi hàng chục nghìn hũ cá thương phẩm. Mỗi ngày, ông xuất bán 500–1.000 con cá, duy trì thu nhập ổn định khoảng 15 triệu đồng/tháng.

Điểm đáng chú ý là ông không chạy theo nuôi cá đắt tiền mà chọn hướng “lấy ngắn nuôi dài” – nuôi cá giá rẻ, dễ bán, xoay vòng vốn nhanh. Cá bảy màu, cùng với betta và sọc ngựa trở thành nguồn thu chính.

Trong khi đó, ông Ba Sang – người thầy của ông Thu – từng là “huyền thoại” trong làng cá cảnh TP. Những năm 80–90, mỗi ngày ông bán hàng nghìn con cá bảy màu. Nhờ nghề này, ông đổi đời, nuôi con ăn học và mở rộng sản xuất.

Tuy nhiên, theo thời gian, nghề nuôi cá cảnh cũng đối mặt nhiều khó khăn. Ông Ba Sang cho biết, nguồn thức ăn tự nhiên như trùn chỉ, trứng nước ngày càng khan hiếm, giá thức ăn tăng cao. Thêm vào đó, thời tiết thất thường khiến cá dễ bệnh, rủi ro lớn.

“Giờ nuôi cá cảnh mà yếu tay nghề, thiếu tính toán là phá sản”, ông thẳng thắn chia sẻ.

Chính vì vậy, dù từng “hốt vàng” từ nghề này, ông Ba Sang đang dần thu hẹp quy mô, thậm chí tính chuyện giải nghệ. Nhưng với những người như ông Ba Thu - biết thích ứng thị trường, linh hoạt lựa chọn giống nuôi, nghề cá cảnh, đặc biệt là cá bảy màu, vẫn là hướng đi bền vững.

Từ một loài cá nhỏ bé, cá bảy màu đã trở thành biểu tượng của ngành cá cảnh toàn cầu. Không chỉ vì vẻ đẹp, mà còn bởi đặc tính dễ nuôi, dễ nhân giống và khả năng mang lại giá trị kinh tế.

Ở TP.HCM, câu chuyện của ông Ba Thu và ông Ba Sang cho thấy rõ cá bảy màu không chỉ là thú chơi, mà còn là sinh kế. Tuy nghề không dễ, nhưng với đam mê, kỹ thuật và sự nhạy bén thị trường, người nuôi hoàn toàn có thể sống tốt – thậm chí làm giàu – từ loài cá kiểng được ưa chuộng nhất thế giới này.

Theo Sở Nông nghiệp – Môi trường TP.HCM, quy mô thị trường TP.HCM dao động 100-200 triệu con cá cảnh mỗi năm. Trong đó, xuất khẩu khoảng 12 triệu con/năm (2023); tiêu thụ nội địa khoảng 90-180 triệu con/năm. Điều này cho thấy thị trường nội địa (chơi cá cảnh) vẫn là đầu ra lớn nhất. Xuất khẩu chỉ chiếm khoảng 10–15% sản lượng.

×