TP.HCM đối diện thực trạng tốc độ dân số già hóa "chóng mặt"

Thông tin hội thảo “Kinh tế bạc thúc đẩy hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe” diễn ra chiều 24/4, PGS.TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết tuổi thọ trung bình của người dân TP.HCM luôn cao hơn mức trung bình cả nước và vẫn tiếp tục tăng.

Đến năm 2025, tuổi thọ trung bình của Thành phố đạt 76,7 tuổi, trong khi cả nước là 74,7 tuổi. Đây là thành tựu của ngành y tế nhưng đồng thời cũng đẩy nhanh quá trình già hóa dân số tại đô thị lớn nhất nước.

Tốc độ già hóa "chóng mặt" ở TP.HCM

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Thành phố bắt đầu bước vào giai đoạn già hóa chậm hơn cả nước khoảng 6 năm, nhưng tốc độ lại diễn ra rất nhanh.

Năm 2010, TP.HCM vẫn đang trong cơ cấu "dân số vàng" với lực lượng lao động chiếm đa số. Tuy nhiên, chỉ 7 năm sau (2017), Thành phố đã chính thức bước vào quá trình già hóa khi tỷ lệ người cao tuổi vượt mốc 10%. Đến năm 2025, tỷ lệ này ước tính khoảng 11,6% với hơn 1,82 triệu người.

Dự báo đến năm 2038, TP.HCM sẽ chính thức bước vào giai đoạn "dân số già" (người cao tuổi vượt 20%) và đạt mức "siêu già" vào khoảng năm 2048-2050 (trên 30% dân số trên 60 tuổi).

"Sự chuyển biến từ cơ cấu dân số vàng sang già và siêu già diễn ra với tốc độ khá nhanh. Có thể nói, chúng ta chưa kịp giàu nhờ cơ cấu dân số vàng thì đã già", PGS.TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu nhấn mạnh.

Tuổi thọ tăng nhưng chất lượng sống của người cao tuổi lại là một bài toán nan giải. Kết quả phân tích mô hình bệnh tật từ đợt khám tầm soát gần 500.000 người trên 60 tuổi tại Thành phố trong 2 năm qua cho thấy, hầu như người cao tuổi nào cũng mắc đa bệnh lý, trung bình mỗi người mang trên 2 bệnh mạn tính.

Đáng chú ý, có tới 63,6% người cao tuổi bị tăng huyết áp và 26,2% nghi ngờ hoặc xác định loãng xương, đái tháo đường. Riêng với bệnh tăng huyết áp, ngành y tế phát hiện có khoảng 15% trường hợp mới mắc, nghĩa là người bệnh trước đó hoàn toàn không biết mình mang bệnh.

Với quy mô hơn 1 triệu người cao tuổi, ước tính có gần 200.000 người trên 60 tuổi tại TP.HCM đang bị tăng huyết áp mà không được điều trị, làm giảm đáng kể chất lượng sống và tiềm ẩn nguy cơ đột quỵ. Bên cạnh đó, 18,3% người cao tuổi có dấu hiệu suy giảm chức năng, hơn 10% cần hỗ trợ sinh hoạt hàng ngày (tắm rửa, ăn uống...), cùng các vấn đề về trầm cảm, lo âu.

Thay đổi mô hình chăm sóc: Không chỉ dựa vào bệnh viện

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu Hệ thống y tế hiện tại với 15 bệnh viện tuyến Thành phố có khoa Lão, 17 bệnh viện có khoa Lão khoa kết hợp/liên kết và 36 cơ sở bảo trợ xã hội sẽ dần quá tải nếu không có sự thay đổi, đón đầu tương lai.

Ông cho biết, TP.HCM hiện tại đang vướng 5 thách thức chủ yếu trong công tác chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi. Thứ nhất là gánh nặng bệnh tật kép và sự phức tạp trong mô hình lâm sàng. Thứ hai là sự chưa tương thích của hệ thống y tế và thiếu hụt mạng lưới chuyên khoa. Thứ ba là sự hạn chế hỗ trợ của gia đình và xã hội. Thứ 4 là áp lực tài chính trong việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Cuối cùng là thách thức về môi trường sống và sức khoẻ tinh thần.

Để giải quyết, Sở Y tế TP.HCM định hướng chuyển đổi sang mô hình chăm sóc 5 tầng. Trong đó, tập trung mạnh vào cộng đồng (tầng 1 và 2) để giúp người cao tuổi tự chăm sóc, sinh hoạt tại các "nhà già ban ngày", câu lạc bộ. Khi bệnh nặng hơn mới chuyển lên tầng 3 (chăm sóc tại nhà có y tế hỗ trợ) và tầng 4, tầng 5 (cơ sở lưu trú dài hạn, bệnh viện chuyên sâu). Thay vì chỉ chữa bệnh cấp tính, y tế cơ sở cần nắm rõ hồ sơ sức khỏe của từng người già trên địa bàn để dự phòng và phát hiện bệnh sớm.

Nhận diện những thách thức vĩ mô của quá trình già hóa dân số, việc chuyển đổi tư duy từ "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khỏe chủ động, dự phòng" đang được các bộ ngành và toàn xã hội quan tâm. Mới đây, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Văn phòng Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM đã chính thức công bố chương trình “Vì một Việt Nam khỏe mạnh”.

Trong khuôn khổ chương trình, hội thảo “Kinh tế bạc thúc đẩy hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe” cũng được tổ chức, mở ra diễn đàn kết nối các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp.

Các chuyên gia nhận định, nhóm dân số trên 50 tuổi không chỉ đặt ra yêu cầu mới về an sinh mà còn mở ra dư địa cho "kinh tế bạc" - hệ sinh thái các dịch vụ phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, công nghệ hỗ trợ và bảo hiểm. Sự phối hợp này được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng một môi trường sống kiến tạo sức khỏe, giúp người dân chuẩn bị tốt nhất cho giai đoạn tuổi già.

×