Quy định tiêu chí, thủ tục sắp xếp thôn, tổ dân phố: Dự kiến hoàn thành trước 30/4/2026?

Gấp rút ban hành Nghị định về thôn, tổ dân phố trước 30/4/2026

Theo Thông báo số 143/TB-VPCP ngày 20/3/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã yêu cầu Bộ Nội vụ khẩn trương hoàn thiện nhiều nhiệm vụ trọng tâm về xây dựng thể chế trong năm 2026.

Đáng chú ý, Nghị định quy định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố cùng với một số chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách được yêu cầu trình Chính phủ trước ngày 30/4/2026.

Trong chỉ đạo điều hành, Phó Thủ tướng nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là không để chậm, muộn tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời yêu cầu rà soát tổng thể các nhiệm vụ, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, nhất là các nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực nội vụ.

Song song đó, nhiều chính sách lớn khác cũng được đặt mốc thời gian cụ thể như: Nghị định hướng dẫn Luật Viên chức, hoàn thành trước ngày 30/4/2026.

Nghị định điều chỉnh lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, hoàn thành trước ngày 30/5/2026, áp dụng từ 1/7/2026.

Việc ban hành Nghị định về thôn, tổ dân phố được xem là bước hoàn thiện thể chế còn thiếu trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khi trước đó nội dung này chưa được đề cập đầy đủ.

Sắp xếp thôn, tổ dân phố, sẽ có tiêu chí, lộ trình nhưng cần đánh giá thận trọng

Liên quan đến kiến nghị của cử tri về việc thống nhất mô hình thôn, tổ dân phố trên phạm vi toàn quốc, Bộ Nội vụ cho biết đang nghiên cứu xây dựng Nghị định để trình Chính phủ, trong đó sẽ xem xét các nội dung về tiêu chí, trình tự, thủ tục sắp xếp.

Việc này được đặt trong bối cảnh: Kết luận số 186-KL/TW ngày 29/8/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư yêu cầu khẩn trương ban hành quy định về tiêu chí, trình tự sắp xếp thôn, tổ dân phố.

Nghị quyết số 268/NQ-CP ngày 31/8/2025 của Chính phủ giao Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng quy định liên quan.

Tuy nhiên, theo trao đổi của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, việc sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, chưa thể triển khai ngay như cấp xã. Nguyên nhân là cần có thời gian đánh giá tổng thể tác động, đặc biệt liên quan đến tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở cơ sở.

Đáng lưu ý, chính sách đối với lực lượng này cũng đang được đặt trong tổng thể cải cách tiền lương sắp tới, nhằm bảo đảm tính đồng bộ, khả thi khi triển khai.

Nguyên tắc tổ chức, hoạt động thôn, tổ dân phố hiện hành

Theo Điều 3 Thông tư 04/2012/TT-BNV, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 14/2018/TT-BNV, quy định rõ: Việc tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố phải bảo đảm tính tự quản của cộng đồng dân cư, đồng thời chịu sự quản lý trực tiếp của chính quyền cấp xã và sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng.

Trong khi đó, tại Điều 3 Thông tư 04/2012/TT-BNV cũng nêu rõ: Hoạt động sáp nhập thôn, tổ dân phố phải tuân thủ pháp luật, thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch; hạn chế chia tách đơn vị đang ổn định, đồng thời khuyến khích sáp nhập phù hợp điều kiện thực tế từng địa phương.

Còn Điều 5 Thông tư 04/2012/TT-BNV quy định: Cộng đồng dân cư tại thôn, tổ dân phố có quyền bàn và quyết định nhiều nội dung quan trọng như đóng góp xây dựng hạ tầng, thực hiện hương ước, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường, phát huy bản sắc văn hóa và tham gia các phong trào tại địa phương.

Ngoài ra, người dân cũng trực tiếp bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố theo quy định.

Việc xây dựng Nghị định mới về thôn, tổ dân phố không chỉ nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ mà còn giải quyết những bất cập hiện nay về tổ chức, tên gọi, tiêu chí thành lập và chính sách đối với đội ngũ cán bộ cơ sở.

Khi được ban hành, Nghị định này được kỳ vọng sẽ: Tạo hành lang pháp lý thống nhất trên phạm vi toàn quốc; Làm rõ tiêu chí sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố; Đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; Bảo đảm quyền tự quản của cộng đồng dân cư đi đôi với hiệu lực quản lý nhà nước.

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy, đây sẽ là bước đi quan trọng, nhưng cũng cần lộ trình phù hợp để tránh xáo trộn lớn ở cơ sở.

Mốc thời gian quan trọng: Trước 30/4/2026: Trình Chính phủ Nghị định về tổ chức, hoạt động thôn, tổ dân phố; Trước 30/5/2026: Hoàn thành Nghị định điều chỉnh lương cơ sở; Từ 1/7/2026, dự kiến áp dụng mức lương cơ sở mới. Trọng tâm chính sách: Xây dựng tiêu chí, thủ tục sắp xếp thôn, tổ dân phố; Hoàn thiện chế độ cho cán bộ không chuyên trách; Bảo đảm đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

×