3 cây cảnh như tấm mành xanh, giúp hạ nhiệt độ phòng, nhà mát, hoa đẹp, cứu bạn qua mùa hè nóng bức

Có một kiểu nóng không nằm ở nhiệt kế. Nó nằm trong tiếng thở dài của người trở về nhà lúc trưa, trong vệt mồ hôi rịn trên trán khi mở cửa ban công, trong cảm giác oi nồng bám lấy từng thớ gỗ, mặt sàn.

Nắng tháng 6 như nổi lửa, nhốt những người thành phố trong những cái lồng hấp ngột ngạt, ngay cả điều hòa dường như cũng không thể giải quyết được sự bức bối.

Người ta chống nóng bằng rèm dày, bằng điều hòa chạy hết công suất. Nhưng có một cách khác, mềm hơn, sống động hơn: trồng một bức mành xanh. Không phải tường cây đắt đỏ, không phải hệ thống tưới tự động phức tạp.

Chỉ là ba cây cảnh dây leo dịu dàng – hồng anh, đăng tiêu, sen cạn – những “nàng thơ” biết leo, biết nở và biết làm dịu cả một mùa hè.

Khoa học gọi đó là “hiệu ứng làm mát bằng thoát hơi nước”. Dân gian gọi đơn giản hơn: bóng cây. Một bức tường bê tông hấp thụ nhiệt và nhả ra từ từ đến tận đêm. Một bức mành lá thì khác.

Hàng ngàn chiếc lá xanh mướt xếp lớp, như hàng ngàn chiếc quạt mini, vừa cản bớt bức xạ mặt trời chiếu trực tiếp vào tường, vào kính, vừa hút nhiệt để thoát hơi nước qua khí khổng.

Nghiên cứu của Đại học Arizona từng chỉ ra: một giàn dây leo phủ kín có thể giảm nhiệt độ bề mặt tường tới 5–8°C, và giảm nhiệt độ không khí quanh nó 2–3°C. Con số nghe nhỏ, nhưng là khác biệt giữa một căn phòng phải bật điều hòa 24/7 và một căn phòng chỉ cần mở cửa là gió đã mát.

Cây cảnh hồng anh - thế giới kèn nhỏ tươi đẹp

Cây cảnh hồng anh (Mandevilla sanderi) leo nhanh. Chồi non trồng xuân, hạ sang đã kịp phủ kín lưới ban công bằng tấm thảm lá dày, bóng như thoa sáp. Mỗi chiếc lá là một mảnh ngọc xanh, xếp kề nhau che chở cho nhau, rì rào khi gió lướt qua.

Nhưng quyến rũ nhất vẫn là hoa. Từng chiếc kèn nhỏ e ấp, xếp lớp tầng tầng. Sắc hồng đậm nồng nàn, hồng phớt dịu dàng, có khi lại cam đỏ rực rỡ như nắng cuối ngày.

Chúng nép giữa nền lá xanh mướt, như chuỗi chuông gió bằng lụa, chỉ đợi chạm khẽ là rung lên. Từ đầu hè đến cuối thu, hoa nối hoa không dứt. Ghé mặt lại gần, bạn sẽ bắt gặp hương thơm thanh, mỏng như sương, không vồ vập, chỉ đủ khiến lòng người mềm lại.

Cây cảnh tạo thành tấm mành xanh bằng tán lá dày, bóng như thoa sáp. Lá của nàng xếp kề nhau, không để lọt một tia nắng gắt nào.

Đứng trong ban công phủ hồng anh giữa trưa, bạn sẽ thấy cái nóng dịu đi rõ rệt, như thể ai đó vừa kéo một tấm lụa ướt che lên trời.

Cây cảnh đăng tiêu rực rỡ

Nếu hồng anh là bản tình ca dịu dàng, thì đăng tiêu (Campsis grandiflora) là khúc tráng ca rực rỡ. Thân nàng dày, khỏe, bám vào đâu là ở đó hóa thành bức tường xanh.

Lá kép lông chim xếp đều như nan quạt, xanh mướt một màu, mùa hè đứng dưới vòm lá ấy mà thấy oi nồng dịu đi quá nửa.

Đến tháng Sáu, lửa bắt đầu thắp. Từng chiếc chuông nhỏ màu cam đỏ buông mình trên dây leo, đung đưa theo gió. Cả một bức tường bỗng bừng cháy, mà không hề chói gắt. Hoa bền bỉ suốt từ tháng Sáu sang tháng Chín, ôm trọn mùa hè vào lòng.

Cây cảnh này làm mát phòng bạn theo kiểu khác. Lá kép lông chim của nàng tạo thành vòm xanh xòe rộng, có tầng có lớp. Nắng xuyên qua tán đăng tiêu không còn là nắng. Nó thành những đốm sáng lấp lánh nhảy múa trên sàn, đủ ấm để hong khô áo, nhưng không đủ gắt để nung nóng gạch.

Ở quê, người già vẫn thích kê chõng tre dưới giàn đăng tiêu ngủ trưa, vì “nằm đây không cần quạt”.

Cây cảnh sen cạn dịu dàng

Cây cảnh sen cạn (Nasturtium) mảnh mai như cô gái mới lớn. Thân mềm, dẻo, buông mình từ giỏ treo hay lan can thành thác hoa dịu dàng. Lá tròn như lá sen tí hon, xanh ngọc trong veo. Thú vị là lá ấy có thể hái làm salad, vị thanh mát như buổi sớm còn đẫm sương.

Hoa của nàng lạ lắm. Năm cánh xếp lớp, vàng kim rực rỡ, vàng cam ấm áp, có khi lại tím nhạt mơ màng. Mỗi đóa nở ra như một cánh bướm nhỏ, đậu hờ trên dây leo, chỉ đợi gió là chao liệng.

Sen cạn mong manh nhất, nhưng lại tinh tế nhất. Thân nàng mảnh, lá tròn như đồng xu xanh ngọc, buông từ giỏ treo xuống thành rèm. Rèm sen cạn không chắn hết nắng, mà lọc nắng.

Ánh sáng đi qua nó trở nên dịu, mềm, có màu xanh non. Treo một rèm sen cạn trước cửa sổ phòng ngủ, bạn sẽ thấy giấc trưa sâu hơn, không bị đánh thức bởi cái chói chang của nắng xiên khoai.

3 cây cảnh, 3 vẻ đẹp của một bức mành "biết thở"

Chống nóng bằng rèm vải, bạn có bóng râm. Chống nóng bằng mành xanh, bạn có sự sống. Đó là khác biệt lớn nhất.

Hồng anh nở hoa như thể đang thổi kèn trong dàn nhạc mùa hè. Từng chiếc kèn hồng đậm, hồng phớt, cam đỏ mọc thành chùm, nép giữa nền lá xanh thẫm. Nắng càng gắt, sắc hoa càng rực, nhưng hương hoa lại càng dịu.

Sớm mai mở cửa, một làn hương thanh, mỏng, không tên len vào phòng. Không phải mùi nước hoa nhân tạo. Là mùi của nhựa sống, của diệp lục, của những cánh hoa vừa mở sau đêm.

Đăng tiêu khi vào mùa thì không thể làm ngơ. Cả bức tường cam đỏ rực lên như có lửa, nhưng là thứ lửa không thiêu đốt. Từng chiếc chuông hoa đung đưa theo gió, kéo theo ong, theo bướm, theo cả tiếng trẻ con hàng xóm trầm trồ.

Nóng nực của mùa hè bỗng có cớ để trở nên đáng nhớ. Người ta hay chụp ảnh cưới dưới giàn đăng tiêu không phải vì hoa bền – mà vì cái nền cam đỏ ấy khiến da người sáng lên, khiến nụ cười cũng ấm hơn.

Sen cạn thì như một bài thơ. Hoa không to, chỉ năm cánh mỏng, vàng kim, vàng cam, tím nhạt. Nhưng khi hàng chục, hàng trăm đóa cùng bung, cả rèm hoa bỗng hóa đàn bướm đậu.

Gió thổi qua, chúng chao liệng. Mưa rơi xuống, chúng cúi đầu. Và điều kỳ diệu là: lá sen cạn ăn được. Thỉnh thoảng ngắt vài lá non trộn salad, vị cay nhẹ, thơm hăng, như thể bạn đang ăn cả mùa hè.

Một bức mành xanh vì thế không tĩnh. Nó đổi màu theo mùa, đổi mùi theo giờ, đổi cả âm thanh – tiếng ong, tiếng lá, tiếng hoa chạm vào nhau. Nó khiến căn phòng không chỉ mát, mà còn “có hồn”.

Chăm cây cảnh cũng chính là chăm mình

Người thành phố sợ trồng cây cảnh vì sợ cực. Sợ tưới, sợ bón, sợ cây chết. Nhưng ba loài dây leo này lại dành cho người vụng về nhất.

Hồng anh không ưa chân ướt. Đất khô hẳn hãy tưới đẫm, rồi quên nàng đi cả tuần cũng được. Cây cảnh chịu bóng, nên không cần xoay chậu đón nắng. Mùa hè oi nhất, chỉ cần kéo nàng vào chỗ râm hơn một chút là xong.

Phân bón cũng đơn giản: mỗi tháng một lần, pha loãng. Trước mùa hoa, thêm chút lân, kali để nàng siêng nụ. Vậy thôi. Còn lại, cứ để nàng tự leo, tự tìm lan can mà bám.

Đăng tiêu còn dễ tính hơn. Đất nghèo vẫn sống, quên tưới vẫn xanh. Trồng một lần, có khi mười năm sau giàn vẫn còn. Cái cực duy nhất là cây cảnh này khỏe quá, leo nhanh quá.

Do đó, bạn phải làm giàn chắc, phải tỉa bớt cành cho gọn, kẻo nàng ôm cả lan can nhà hàng xóm. Nhưng chính cái sức sống ấy lại là món quà: chỉ một mùa, từ cây con, đăng tiêu đã kịp dệt xong bức tường xanh. Tốc độ phủ xanh của cây cảnh này không loại rèm nào sánh kịp.

Sen cạn là dành cho người thích sự linh hoạt. Trồng chậu treo, đặt bậu cửa sổ, hay cho bò lan trên kệ. Đất cần ẩm nhưng thoáng. Tưới ít một, thấy mặt đất se khô hãy tưới tiếp. Phân bón một tháng một lần là đủ, bón nhiều lá tốt mà ít hoa.

Và hay nhất: cuối mùa, thu hạt, sang năm gieo lại, từ một chậu thành cả ban công. Chăm sen cạn giống như nuôi một thói quen tốt – nhỏ thôi, đều đặn thôi, rồi một ngày nhìn lại thấy cả khoảng xanh.

Cả ba cây cảnh đều không cần cắt tỉa cầu kỳ. Chỉ cần một chiếc kéo, thỉnh thoảng tỉa cành vượt, định hướng cho dây leo đi đúng chỗ. Việc chăm cây cảnh vì thế trở thành một khoảng nghỉ.

Năm phút mỗi sáng, tưới cây, ngắt lá vàng, nhìn nụ mới nhú. Năm phút ấy, điều hòa chưa cần bật, nhưng lòng người đã dịu.

Giá trị không đo bằng tiền điện

Một tháng hè, tiền điện tăng vọt vì điều hòa. Nhưng có những thứ điều hòa không làm được: mùi hương sớm mai, tiếng ong vo ve, màu xanh mướt mắt khi bạn mỏi vì màn hình máy tính.

Bức mành xanh cho bạn tất cả điều đó, kèm theo một món quà thiết thực: giảm bức xạ nhiệt chiếu vào phòng.

Hãy thử tưởng tượng: bức tường ban công nhà bạn hướng tây, chiều nào cũng hầm hập. Giờ phủ lên đó một giàn hồng anh. Lá cây hấp thụ 50–70% bức xạ mặt trời, phần còn lại bị tán xạ. Tường không còn bị nung nóng, nên đêm xuống, nó không “nhả” nhiệt vào phòng ngủ.

Bạn đi ngủ sớm hơn một tiếng, không cần bật điều hòa 26°C từ 7 giờ tối. Một mùa hè, tiết kiệm được vài trăm số điện. Nhưng quan trọng hơn, bạn ngủ ngon hơn vì không khí trong phòng là không khí đã đi qua lá – ẩm hơn, sạch hơn, mang theo ion âm tự nhiên.

Đăng tiêu còn làm tốt việc chắn bụi. Lá kép, mặt lá nhiều lông tơ, giữ lại bụi mịn từ đường phố. Ban công nhà mặt đường có giàn đăng tiêu, bàn ghế đỡ hẳn một lớp bụi. Người già, trẻ nhỏ trong nhà cũng đỡ bệnh hô hấp.

Cây cảnh sen cạn lại là “máy lọc” cảm xúc. Màu xanh ngọc của lá, sắc vàng cam của hoa – những tông màu được chứng minh giúp giảm căng thẳng, tăng tập trung. Đặt bàn làm việc cạnh rèm sen cạn, hiệu suất không tăng thì tâm trạng cũng đỡ cáu bẳn vì nóng.

Vậy nên, giá trị của bức mành xanh không nằm ở chỗ nó thay thế được điều hòa. Nó nằm ở chỗ nó khiến bạn bớt phụ thuộc vào điều hòa. Mở cửa ra, có gió. Gió đi qua lá, thành gió mát. Đóng cửa lại, rèm vải vẫn cần, nhưng lớp lá bên ngoài đã gánh bớt một phần việc.

Chỉ từ ba cây cảnh dây leo tưởng chừng mong manh. Hồng anh, đăng tiêu, sen cạn – ba nàng thơ không sợ bóng râm, chỉ sợ không ai trồng.

Mà một khi đã trồng, cây cảnh sẽ dệt cho bạn cả một mùa hè dịu dàng, bằng lá, bằng hoa, và bằng tất cả sự sống xanh mướt mà bê tông không bao giờ có được.

×