Áp lực 5,17 triệu tỷ đồng năm 2026 đè nặng khối tư nhân

Tại diễn đàn, Đỗ Thiên Anh Tuấn - giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright đã thẳng thắn thừa nhận về khó khăn đối với bài toán vốn năm 2026.

Ông cho biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP thực 10%, lạm phát 4,5% (GDP danh nghĩa tăng 14,95%) và nếu nâng tỷ lệ đầu tư toàn xã hội lên 35% GDP, tổng vốn cần huy động lên tới 5,17 triệu tỷ đồng (tăng 24,5% so với năm 2025).

"Áp lực này sẽ chèn ép lên tổng cầu, lãi suất và tỷ giá nếu hiệu suất sử dụng vốn (hệ số ICOR) không được kéo giảm mạnh mẽ từ mức 6,4 xuống còn 4,5–4,8", ông Tuấn nhấn mạnh.

Trong kịch bản tổng đầu tư đạt 40% GDP (tương đương gần 40 triệu tỷ đồng cho 5 năm), ông Tuấn chỉ ra một nghịch lý: Đầu tư công dự kiến chiếm 20-22% (khoảng 8-9% GDP), mức này không nổi bật hay tăng vượt bậc so với tỷ lệ 8,65% GDP của năm 2025.

Thậm chí, nếu nâng quy mô đầu tư công lên 10-12% GDP để tăng vị thế nhà nước, rủi ro chèn lấn đầu tư tư nhân và gây bất ổn vĩ mô là rất lớn, nếu các dự án bị chọn lựa dàn trải, thiếu sức lan tỏa.

Do đó, để an toàn vĩ mô, khu vực tư nhân và khu vực FDI phải gánh vác tới 30% GDP vốn đầu tư còn lại. Khi dòng vốn FDI khó vượt ngưỡng 6% GDP trong ngắn hạn, gánh nặng 24% GDP đổ dồn lên vai khối tư nhân trong nước (hoàn toàn bám sát tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị).

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra một thực tế rằng, thách thức nằm ở chỗ đầu tư tư nhân hiện chỉ đạt 17,4% GDP, với vốn tự có chưa đầy 5% GDP, phần còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào ngân hàng và thị trường vốn.

Trong khi đó, kênh ngân hàng năm nay cũng có giới hạn, khi Ngân hàng Nhà nước định hướng tăng trưởng tín dụng hợp lý ở mức 15% để giữ ổn định vĩ mô. Sau khi loại trừ 20% tín dụng tiêu dùng, lượng vốn ròng bơm vào sản xuất chiếm khoảng 15,2% GDP.

Theo ông Tuấn, khoảng trống thiếu hụt 4% GDP còn lại bắt buộc phải được bù đắp từ thị trường vốn. Giải pháp là nâng tỷ lệ huy động qua cổ phiếu, trái phiếu từ 3% hiện nay lên 4 - 5% GDP bằng cách tái cấu trúc, đẩy mạnh phát hành ra công chúng từ các doanh nghiệp sản xuất, thay vì chỉ tập trung vào bất động sản như trước.

Từ thực tế một siêu đô thị sau sáp nhập cần huy động nguồn vốn xã hội đạt 30% GRDP (1,18 triệu tỷ đồng) cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, Sở Tài chính TP.HCM cho biết đang dọn đường cho doanh nghiệp bằng các hành động cụ thể.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, thành phố có 19.818 doanh nghiệp thành lập mới và thu hút gần 3,3 tỷ USD vốn FDI, đóng góp vào tổng thu ngân sách 328.187 tỷ đồng.

Để chia sẻ áp lực, thành phố đã phê duyệt 14 dự án hỗ trợ lãi suất qua HFIC (Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM) với tổng mức đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng và trong tháng 4 vừa qua đã lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM quy mô 5.000 tỷ đồng năm 2035 để đón đầu làn sóng AI và bán dẫn.

Đồng thời, TP.HCM quyết liệt cải cách khi cam kết cắt giảm 40% thời gian giải quyết thủ tục hành chính phối hợp với VCCI (Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam) và rút ngắn cấp phép xây dựng xuống tối đa 15 ngày.

Để giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt này, các chuyên gia tại diễn đàn chia sẻ rằng phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) tại TP.HCM và Đà Nẵng cùng các mô hình tài chính mới (fintech, quỹ hạ tầng, trái phiếu xanh...) là bước đi cần thiết.

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn nhấn mạnh, vai trò của VIFC trước hết phải gắn liền với nhu cầu vốn dài hạn của chính nền kinh tế nội địa, giúp doanh nghiệp Việt mở rộng kênh gọi vốn quốc tế và sáng tạo tài chính.

Nếu không giải quyết được các vấn đề cốt lõi của Việt Nam, VIFC không thể trở thành giải pháp cho khu vực và thế giới.

Song song với thể chế, chìa khóa cho chính khối doanh nghiệp lúc này là phải chủ động dứt bỏ tư duy phụ thuộc vào ngân hàng, đa dạng hóa nguồn huy động và dồn vốn vào sản xuất thực chất thay vì đầu cơ ngắn hạn, theo các chuyên gia tại diễn đàn.

Ngoài ra, việc chuyển đổi số và chuyển đổi xanh theo tiêu chuẩn ESG chính là tấm vé bắt buộc để doanh nghiệp mở cánh cửa tiếp cận các dòng tài chính xanh toàn cầu, tự giải vây trước áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp bủa vây.

×