Đạo diễn phim Lằn ranh: “Làm phim chính luận là câu chuyện của bản lĩnh”

Trong dòng phim chính luận - thời sự của truyền hình Việt Nam, Lằn ranh là tác phẩm khai thác đề tài đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong bối cảnh cải cách bộ máy hành chính và thực thi pháp luật.

Bộ phim tập trung phản ánh những xung đột phát sinh trong quá trình xử lý các sai phạm liên quan đến đất đai, công tác cán bộ và trách nhiệm của các cơ quan bảo vệ pháp luật, qua đó làm rõ vai trò của Viện kiểm sát trong hoạt động tố tụng.

Với cách tiếp cận dựa trên chất liệu thực tế và tinh thần thận trọng của dòng phim chính luận, Lằn ranh hướng tới việc phản ánh bản chất vấn đề thay vì mô tả các vụ việc đơn lẻ, đặt ra nhiều suy ngẫm về ranh giới giữa đúng – sai, quyền lực và trách nhiệm trong đời sống công vụ hiện nay.

Đạo diễn Mai Hiền là gương mặt quen thuộc của dòng phim chính luận – thời sự trên sóng truyền hình VTV. Trước Lằn ranh, anh từng ghi dấu ấn với nhiều tác phẩm được quan tâm như Sinh tử – bộ phim phản ánh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lợi ích nhóm trong quản lý đất đai; Hành trình công lý – khai thác đời sống nghề nghiệp và trách nhiệm của cán bộ kiểm sát; cùng một số dự án chính luận – hình sự khác của VTV. Các bộ phim của Mai Hiền được đánh giá cao nhờ bám sát chất liệu thực tế, cách tiếp cận thận trọng và nỗ lực đi vào bản chất vấn đề xã hội đương đại.

Đạo diễn Mai Hiền lần đầu chia sẻ với PV Dân Việt về những thách thức khi thực hiện Lằn ranh – bộ phim chính luận có nhiều yếu tố “nhạy cảm”, mà theo anh là dự án khó khăn nhất trong sự nghiệp làm nghề từ trước đến nay.

Đặt Lằn ranh trong bối cảnh hiện nay, bộ phim có gì khác so với các phim chính luận đạo diễn Mai Hiền từng thực hiện trước đây?

- Tôi có thể khẳng định rằng nếu so với những phim chính luận tôi từng làm, Lằn ranh có mức độ thách thức lớn hơn rất nhiều.

Thách thức lớn nhất nằm ở chính thực tiễn cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng hiện nay đã và đang phát triển rất mạnh mẽ, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Chất liệu thì rất nhiều, nhưng chọn cái gì, kể đến đâu, kể như thế nào lại là một câu chuyện khác. Điều đó đòi hỏi người đạo diễn không chỉ làm nghề bằng kỹ thuật mà còn phải có bản lĩnh để lựa chọn và kể câu chuyện phù hợp với thời điểm.

Vậy anh đã phải chọn lựa thế nào khi đối mặt với những thách thức?

- Ở thời điểm này, tôi buộc phải lựa chọn một cách tiếp cận cũng như một phương thức kể chuyện phù hợp hơn. Phim làm ra là cho khán giả, nên điều khiến tôi băn khoăn nhất là liệu khán giả có cảm thấy thỏa mãn hay không.

Thực tiễn ngoài đời phát triển rất nhanh, rất mạnh, trong khi một bộ phim chính luận về phòng, chống tham nhũng không thể chạy theo từng vụ việc cụ thể mà phải cố gắng đi vào bản chất vấn đề.

Bản chất sai phạm trong rất nhiều vụ việc hiện nay thường xoay quanh đất đai, công tác cán bộ, chính sách, chức vụ. Đó là những mảng mà chúng tôi lựa chọn để tập trung khai thác. Vai trò của Viện kiểm sát Nhân dân Tối cao trong phim cũng được thể hiện khá rõ, bởi đây là một bộ phận rất quan trọng trong việc đưa mọi thứ đi đúng quỹ đạo pháp luật.

Trong phim Lằn ranh, vai trò của kiểm sát viên được khắc họa khá đậm nét. Anh có thể chia sẻ thêm về quá trình xây dựng mảng này?

- Thông thường, người dân chỉ quen với hình ảnh công an và tòa án, ít ai hiểu rõ vai trò của kiểm sát viên – những người tham gia kiểm soát quá trình tố tụng từ rất sớm. Với Lằn ranh, Đài Truyền hình Việt Nam và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã phối hợp ngay từ đầu. Họ tham gia từ khâu khảo sát, xây dựng đề cương, tiếp xúc thực tế với kiểm sát viên, điều tra viên, bị can, bị cáo.

Từ những chất liệu thực tế đó, nhóm sáng tạo mới có cơ sở để lựa chọn câu chuyện và phát triển kịch bản. Phim chính luận là thể loại không thể bịa, không thể làm theo cảm tính như phim tình cảm hay gia đình.

Trong bối cảnh thời sự thay đổi nhanh, kịch bản phim có phải điều chỉnh nhiều không?

- Việc điều chỉnh là có, nhưng với phim chính luận thì mức độ điều chỉnh ít hơn so với các đề tài khác. Khi đã lựa chọn đúng bản chất vấn đề, thì dù thực tiễn có biến động thế nào, bản chất ấy vẫn không thay đổi. Có thể thay đổi chi tiết, chức danh hay hoàn cảnh, nhưng sai phạm về đất đai hay quyền lực thì bản chất vẫn vậy.

Bộ phim được sản xuất trước thời điểm 1/7/2025 và câu chuyện cũng được đặt trong mốc thời gian trước thời điểm này. Việc lựa chọn mốc thời gian như vậy giúp chúng tôi tránh được rất nhiều khó khăn về cơ chế, không gian và bối cảnh, đồng thời không ảnh hưởng đến chất lượng nội dung.

Việc lựa chọn diễn viên cho một phim chính luận có khó khăn hơn các thể loại khác?

- Thật ra phim nào cũng khó ở khâu casting, nhưng phim chính luận thì khó hơn. Nhiều diễn viên ngại, thậm chí sợ, vì họ chỉ nhìn thấy khó khăn mà chưa thấy thuận lợi. Tuy nhiên, tôi may mắn gặp được những diễn viên muốn thử thách bản thân.

Họ đều là những người có kinh nghiệm, nhưng vẫn sẵn sàng nhận vai khó, vai khô, vai khổ. Với tôi, chính cái khó ấy lại trở thành động lực sáng tạo. Phim chính luận không phải để giải trí đơn thuần, nhưng nếu làm đúng, những giá trị của nó sẽ lan tỏa lâu dài.

Theo anh, những vai diễn nào là thách thức lớn nhất trong phim Lằn ranh?

- Khó nhất có lẽ là những vai giữ chức vụ trong hệ thống chính trị, đặc biệt là các vai không có khuôn mẫu cụ thể ngoài đời. Ví dụ như vai Chánh văn phòng, bởi mỗi địa phương ngoài thực tế lại có một cách vận hành khác nhau.

Khi đưa lên phim, đó là sự lựa chọn mang tính nghệ thuật, chắc chắn sẽ có người đồng tình, cũng có người không. Với những diễn viên không thuộc biên chế, không làm trong hệ thống nhà nước, việc hóa thân vào những vai như vậy đòi hỏi nỗ lực gấp nhiều lần.

Anh đánh giá thế nào về sự nỗ lực của các diễn viên trong Lằn ranh?

- Tôi rất trân trọng sự cố gắng của họ. Khi một diễn viên đã nỗ lực hết sức thì dù kết quả đến đâu, họ vẫn xứng đáng được ghi nhận. Diễn viên không thể mãi đóng một dạng vai. Họ cần được thử thách, được làm mới mình. Đó không chỉ là mong muốn của khán giả, mà còn là yêu cầu chính đáng của nghề nghiệp.

Anh có lo lắng về phản ứng của khán giả với một bộ phim chính luận như Lằn ranh?

- Thú thật là có. Khán giả Việt Nam thường dễ tiếp cận với phim giải trí, tình cảm hay hành động hơn là phim chính luận. Tôi không có công thức nào để đoán trước mức độ thỏa mãn của khán giả.

Điều duy nhất tôi có thể làm là giữ đúng bản chất vấn đề, không làm nhẹ đi sai phạm. Chỉ có điều, quy mô trong phim có thể nhỏ hơn so với thực tế, còn bản chất thì vẫn giữ nguyên.

Khó khăn lớn nhất của anh trong quá trình làm phim Lằn ranh là gì?

- Khó khăn lớn nhất vẫn là thời gian. Một ngày mà có 25 tiếng thì tốt quá. Quỹ thời gian eo hẹp ảnh hưởng rất nhiều đến việc chăm chút từng chi tiết. Bên cạnh đó là áp lực về lượng thoại. Phim chính luận có những phân đoạn mà phần lớn là thoại, điều này tạo áp lực không nhỏ cho cả diễn viên lẫn đạo diễn.

Anh đã chuẩn bị kiến thức nền cho bộ phim này như thế nào?

- Tôi phải tìm hiểu rất nhiều, từ đọc tài liệu, tiếp xúc thực tế cho đến nghiên cứu luật. Có thời gian Bộ luật Hình sự nằm trên đầu giường của tôi khá lâu. Phải hiểu thật sâu bản chất vấn đề thì mới có thể làm được. Nếu chỉ nắm phần bề nổi thì không thể kể được một câu chuyện chính luận thuyết phục.

Cuối cùng, điều anh mong đợi nhất ở Lằn ranh là gì?

- Tôi không dám kỳ vọng quá nhiều. Chỉ mong bộ phim được nhìn nhận một cách công bằng và những nỗ lực của cả ê-kíp được khán giả trân trọng. Với tôi, làm phim chính luận không phải để dễ xem, mà là để đúng, để thật và để có giá trị lâu dài.

×