EVN phân trần gì về đề xuất phân bổ khoản lỗ "khủng" hơn 44.000 tỷ đồng vào giá điện?

Theo báo cáo của Tập đoàn EVN, trong giai đoạn 2022-2023 các khoản chi phí chưa được tính hoặc chưa được tính đầy đủ trong các lần điều chỉnh giá điện còn khoảng 44.000 tỷ đồng. Điều này đã làm EVN chưa được bù đắp đủ chi phí đầu vào và ảnh hưởng tới việc bảo toàn và phát triển vốn đầu tư của nhà nước tại doanh nghiệp.

Cơ sở nào EVN kiến nghị phân bổ khoản lỗ 44.000 tỷ đồng vào giá điện?

Trong thời gian tới EVN sẽ triển khai thực hiện các dự án quy mô lớn, quan trọng, cấp bách như dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, nhà máy điện khí LNG Quảng Trạch 2&3, nhà máy thuỷ điện tích năng Bác Ái, các dự án nhà máy thuỷ điện mở rộng, điện gió ngoài khơi....

Với kế hoạch đầu tư như nêu trên, nhu cầu vốn đầu tư để thực hiện dự án trong thời gian tới là rất lớn.

Theo điểm 2 Điều 52 Luật Điện lực năm 2024 "Giá bán lẻ điện được phản ánh và điều chỉnh kịp thời theo biến động thực tế của thông số đầu vào, bù đắp chi phí hợp lý, hợp lệ với lợi nhuận hợp lý để bảo toàn, phát triển vốn kinh doanh của doanh nghiệp phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng thời kỳ và cấp độ thị trường điện cạnh tranh" và căn cứ Luật số 68/2025/QH15 - Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp thì doanh nghiệp có trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn; để đảm bảo nguồn lực đầu tư các dự án nguồn điện.

"Thời gian tới Chính phủ, Bộ ngành giao EVN đầu tư nhiều dự án lớn để đảm bảo cung cấp điện cho đất nước, việc sửa đổi, bổ sung Nghị định số 72/2025/NĐ-CP cho phép tính các khoản chi phí chưa được tính hoặc chưa được tính đầy đủ trong các lần điều chỉnh giá điện trước đây vào phương án giá điện trong các lần tiếp theo là cần thiết và phù hợp theo các quy định", EVN nêu rõ.

Về các nguyên nhân chính dẫn đến hoạt động sản xuất kinh doanh của EVN giai đoạn 2022-2023 gặp nhiều khó khăn, theo EVN, trong cơ cấu giá thành điện hiện nay, giá thành của khâu phát điện chiếm tỷ trọng tới 83%; các khâu truyền tải, phân phối - bán lẻ, quản lý... chiếm tỷ trọng khoảng 17% giá thành điện và có xu hướng giảm dần qua các năm.

Do EVN và các đơn vị thành viên đã và đang nỗ lực tiết kiệm, cắt giảm các chi phí thường xuyên, chi phí sửa chữa lớn trong bối cảnh tình hình tài chính gặp nhiều khó khăn.

Ở giai đoạn 2022-2023, giá nhiên liệu đầu vào sản xuất điện than, dầu, khí, tỷ giá ngoại tệ tăng cao đột biến do ảnh hưởng của sự kiện địa chính trị Nga-Ukraine và nhu cầu nhiên liệu của giai đoạn phục hồi sau đại dịch COVID-19.

Trong khi đó, cũng trong giai đoạn này do ảnh hưởng của thời tiết và thủy văn, tỷ trọng sản lượng thủy điện giảm (thủy điện là nguồn điện giá rẻ), vì vậy phải thay thế vào đó là các nguồn điện có giá cao tăng lên.

Tổng sản lượng điện mua từ các nhà máy hạch toán phụ thuộc Công ty mẹ EVN và các nhà máy hạch toán phụ thuộc các Tổng Công ty phát điện thuộc EVN mua năm 2022 chiếm tỷ lệ 46% và năm 2023 chiếm tỷ lệ là 42% tổng sản lượng toàn hệ thống, còn lại EVN mua điện từ các đối tác bên ngoài EVN.

Trong bối cảnh có nhiều khó khăn, EVN và các đơn vị thành viên đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để tăng hiệu quả sản xuất, tiết giảm chi phí thường xuyên, chi phí sửa chữa lớn (tối thiểu 10%).

Năm 2022, giá thành sản xuất kinh doanh điện là 2.032,26 đồng/kWh (trong đó giá thành khâu phát điện theo điện thương phẩm là 1.698,45 đ/kWh, bằng 83,57% giá thành) trong khi giá bán điện thương phẩm bình quân thực hiện là 1.882,73 đồng/kWh. Như vậy giá bán điện thấp hơn giá thành điện là 149,53 đồng/k Wh.

Năm 2023, giá thành sản xuất kinh doanh điện là 2.088,90 đồng/kWh (trong đó giá thành khâu phát điện theo điện thương phẩm là 1.744,12 đ/kWh, bằng 83,49% giá thành) trong khi giá bán điện thương phẩm bình quân thực hiện là 1.953,57 đồng/kWh. Như vậy giá bán điện thấp hơn giá thành điện là 135,33 đồng/kWh.

Sau khi tính toán tổng hợp các số liệu liên quan, các khoản chi phí chưa được tính hoặc chưa được tính đầy đủ trong các lần điều chỉnh giá điện giai đoạn 2022-2023 là khoảng 44.000 tỷ đồng.

Đối với giá thành điện năm 2022 - 2023, Bộ Công Thương đã tổ chức các đoàn kiểm tra theo quy định tại Quyết định số 24/2014/QĐ-TTg và Quyết định số 05/2024/QĐ-TTg.

Ngoài ra, trong năm 2024 Kiểm toán nhà nước cũng đã tiến hành kiểm toán chuyên đề "Công tác quản lý giá điện giai đoạn 2022 - 2023".

Tập đoàn EVN cho biết, giá thành điện thương phẩm các năm từ 2021 đến 2023 cho sản xuất điện tăng cao đột biến.

Trong đó, giá nhiên liệu đầu vào như than, dầu, khí, tỷ giá ngoại tệ tăng cao đột biến do ảnh hưởng của sự kiện địa chính trị Nga- Ukraine, đại dịch Covid-19.

Riêng chỉ số giá than nhập bình quân năm 2022 tăng 3,65 lần; năm 2023 tăng 1,73 lần. So với bình quân giai đoạn 2020-2021 có những thời điểm chỉ số tăng lên 440 USD/tấn.

Giá điện bán ra thấp hơn đầu vào, chi cho an sinh xã hội... gây lỗ cho EVN

EVN khẳng định, khi có sự biến động tăng đột biến của giá nhiên liệu đầu vào làm chi phí khâu phát điện của EVN (chiếm 83% giá thành sản xuất điện) tăng cao, đặc biệt trong giai đoạn 2022-2023.

Tập đoàn EVN cho biết, hiện có các khoản chi phí chưa được tính hoặc chưa được tính đầy đủ trong các lần điều chỉnh giá điện.

Cụ thể, trong giai đoạn 2022-2023 EVN và các đơn vị thành viên đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để tăng hiệu quả sản xuất, tiết giảm chi phí thường xuyên, chi phí sửa chữa lớn (tối thiểu 10%) để giảm áp lực tới việc điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân.

Tập đoàn này dẫn chứng, năm 2022 để ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội, giá bán lẻ điện bình quân vẫn giữ nguyên kể từ lần điều chỉnh ngày 20/03/2019. Giá bán điện thương phẩm bình quân thực hiện là 1.882,73 đồng/kWh; giá thành sản xuất kinh doanh điện là 2.032,26 đồng/kWh (trong đó giá thành khâu phát điện thương phẩm là 1.698,45 đ/kWh, bằng 83,57% giá thành). Như vậy giá bán điện thấp hơn giá thành điện là 149,53 đồng/kWh.

Đối với năm 2023, theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền về điều hành giá điện không giật cục và có lộ trình, tránh ảnh hưởng sốc đến nền kinh tế giá bán lẻ điện được điều chỉnh 2 lần vào 4/5/2023 (tăng 3%) và 9/11/2023 (tăng 4,5%), mức điều chỉnh này thấp hơn nhiều so với kết quả tính toán giá điện bình quân theo Quyết định số 24/2017/QĐ-TTg, nên doanh thu từ việc tăng giá bán lẻ điện trong năm 2023 không đủ bù đắp chi phí SXKD.

EVN cho biết, giá bán điện thương phẩm bình quân thực hiện là 1.953,57 đồng/kWh; giá thành sản xuất kinh doanh điện là 2.088,90 đồng/kWh (trong đó giá thành khâu phát điện theo điện thương phẩm là 1.744,12 đồng /kWh, bằng 83,49% giá thành). Như vậy giá bán điện thấp hơn giá thành điện là 135,33 đồng/kWh.

Trong các năm 2022, năm 2023 doanh thu từ các hoạt động liên quan tới SXKD điện khoảng 10-12 nghìn tỷ đồng (nhờ giảm giá thành điện) nên các khoản chi phí chưa được tính hoặc chưa được tính đầy đủ trong các lần điều chỉnh giá điện giai đoạn 2022-2023 sẽ còn khoảng 44.000 tỷ đồng.

Ngoài cơ chế giá mua điện đầu vào cao, giá bán thấp gây lỗ cho EVN, tập đoàn này cũng cho biết phục vụ các chính sách an sinh xã hội đã khiến EVN bỏ chi phí lớn. Đơn cử, việc hỗ trợ khó khăn do dịch bệnh Covid-19 giai đoạn các năm 2020- 2021, EVN đã thực hiện giảm giá điện, giảm tiền điện, hỗ trợ tiền điện gồm 5 đợt với tổng số trên 15.200 tỷ đồng.

Ngoài ra, doanh nghiệp này cung cấp điện tới các vùng khó khăn, bao gồm đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Trong đó, chênh lệch doanh thu bán điện và chi phí sản xuất điện sản xuất tại các huyện đảo, xã đảo năm 2022 là -387 tỷ đồng và năm 2023 là -428 tỷ đồng.

So sánh giá điện Việt Nam với các nước trên thế giới, EVN khẳng định theo thống kê về giá điện bán lẻ cho khách hàng sinh hoạt giai đoạn 2023- 2025 tại trang Global Petrol Prices, giá điện Việt Nam (7,8 cents/k Wh) đứng thứ 42 trong số 144 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Trong khu vực Đông Nam Á, giá điện Việt Nam cao hơn Lào và Malaysia nhưng thấp hơn nhiều so với Indonesia (9,2 cents/kWh), Thái Lan (12,7 cents/kWh), Philippine (20,3 cents/kWh).

×