VSTA đặt mục tiêu cung ứng 620.000 - 650.000 tấn hạt giống/năm trong giai đoạn 2026-2031

Biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị, VSTA vẫn đảm bảo cung ứng hàng triệu tấn hạt giống

Đại hội đã bầu Đoàn Chủ tịch điều hành Đại hội gồm 5 thành viên: Ông Trần Mạnh Báo - Chủ tịch Hiệp hội thương mại giống cây trồng (VSTA) khóa IV, Chủ tịch Hội đồng quản trị ThaiBinh Seed; ông Trần Xuân Định - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng thư ký VSTA khóa IV; ông Đặng Văn Chung - Phó Chủ tịch VSTA khóa IV, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty giống cây trồng vật nuôi Thừa Thiên Huế; ông Nguyễn Văn Thành - Phó Chủ tịch VSTA khóa IV, Giám đốc Công ty giống cổ phần miền Nam; ông Lê Thanh Hải - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban kiểm tra VSTA khóa IV.

Phát biểu khai mạc Đại hội, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo - Chủ tịch VSTA khóa IV, Chủ tịch Hội đồng quản trị ThaiBinh Seed cho biết: Đại hội lần thứ V diễn ra trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới – giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng xanh, bền vững, ứng dụng khoa học công nghệ và hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới.

Trong tiến trình đó, ngành giống cây trồng giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng của năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của toàn ngành nông nghiệp.

Đại hội lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là sự kiện nội bộ của Hiệp hội giống cây trồng Việt Nam, mà còn là cột mốc quan trọng phản ánh tình trạng sức khỏe và định hướng phát triển của một trong những ngành nền tảng nhất nông nghiệp Việt Nam — ngành giống cây trồng, "đầu vào của mọi đầu vào" trong sản xuất nông nghiệp.

Trong giai đoạn 2021-2026, ngành cây giống đã phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Sau đại dịch Covid-19, xung đột địa chính trị tại nhiều khu vực thế giới kéo theo khủng hoảng lương thực, chi phí vật tư đầu vào leo thang. Biến đổi khí hậu liên tiếp gây bão, lũ lụt, rét hại khắp từ miền Bắc đến đồng bằng sông Cửu Long. Trong nước, diện tích lúa và ngô giảm do chuyển đổi đất, kéo theo lượng cầu hạt giống co lại đáng kể.

Trong điều kiện khó khăn đó, 125 hội viên của VSTA, bao gồm các tập đoàn lớn như Vinaseed, ThaiBinh Seed, Syngenta, CP, cùng hàng chục doanh nghiệp vừa và nhỏ đã duy trì được mạch sản xuất và cung ứng không đứt gãy. Trong cả nhiệm kỳ, thị trường không ghi nhận bất kỳ đợt thiếu giống hay sốt giống nào.

Hàng năm, hệ thống doanh nghiệp trong Hiệp hội sản xuất và cung ứng khoảng 500–550.000 tấn giống lúa, 20.000 - 22.000 tấn giống ngô các loại, cùng hàng trăm nghìn tấn giống khoai tây, rau củ và hàng triệu cây giống cây công nghiệp, lâm nghiệp, cây ăn quả.

Bên cạnh đó hầu hết các thành viên của hiệp hội đã có hoặc hợp đồng với nông dân xây dựng khu chọn lọc, sản xuất các cấp giống và hệ thống máy chế biến hạt giống hiện đại để cung cấp những hạt giống đáp ứng đúng quy chuẩn góp phần mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân.

Nâng tầm hạt giống Việt trên bản đồ thế giới, góp sức đưa ngành xuất khẩu rau quả vượt mốc 5 tỷ USD

Trong giai đoạn 2021-2026, trụ cột nghiên cứu và chọn tạo giống trong nhiệm kỳ IV đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, góp phần khẳng định vị thế của nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Báo cáo tại Đại hội, ông Trần Xuân Định - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng thư ký VSTA khóa IV cho biết: Trong giai đoạn 2020-2025, các thành viên VSTA đã gia hạn lưu hành gần 30 giống lúa cũ và công nhận lưu hành 34 giống ngô mới; 53 giống lúa mới như: TBR919, TBR16, ADI28, Hana số7, số 9, Ngọc nương 9, TBR97, Hà phát 3....

Cơ cấu giống cũng có sự thay đổi về chất, từ nghiên cứu, chọn tạo các giống năng suất trung bình chuyển sang giống lúa chất lượng cao, thơm, dẻo, phục vụ xuất khẩu.

Tại vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, các giống lúa chất lượng cao và Japonica đã chiếm tỷ lệ 60-65% góp phần nâng cao vị thế hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế. Nhiều giống lúa cho gạo ngon nhất, nhì thế giới tại các cuộc thi hàng năm như các giống ST25, ST24, OM 6976, OM 5451…

Đặc biệt, giá gạo xuất khẩu Việt Nam trong những năm gần đây không còn thấp hơn gạo cùng phẩm cấp của Thái Lan hay Ấn Độ như trước mà thường xuyên ngang bằng hoặc cao hơn. Giống lúa ST25 liên tục giành danh hiệu gạo ngon nhất thế giới tại các cuộc thi quốc tế, trở thành biểu tượng của nông nghiệp chất lượng cao Việt Nam.

Trong lĩnh vực rau màu, việc các doanh nghiệp thuộc VSTA chủ động nhập khẩu và phân phối các giống ưu thế lai mới đã góp phần nâng cao giá trị thu nhập hơn 180 triệu đồng/ha, đưa giá trị xuất khẩu ngành hàng rau quả cán mốc hơn 5 tỷ USD sớm hơn dự báo. Điển hình như giống bí đỏ Super Goldstar của Vinaseed đã giúp Sơn La và Gia Lai thành những vùng sản xuất hàng hoá nông sản xuất khẩu lớn.

Xuất khẩu hạt giống cũng ngày càng được chú trọng. Trong đó, thành viên của VSTA là Vinaseed bình quân hàng năm xuất khẩu gần 7 triệu USD/năm giống lúa lai F1, ngô lai F1 và rau lai các loại. Công ty Đông Nam sản xuất và gia công chế biến hàng chục nghìn tấn ngô giống lai F1 cho các đơn vị trong Hiệp hội và các công ty đa quốc gia để xuất khẩu cũng như tiêu thụ trong nước.

Trong giai đoạn vừa qua, vai trò phản biện pháp lý của VSTA cũng được thể hiện rõ nét. Liên hệ thực tế, ông Trần Xuân Định - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng thư ký Hiệp hội VSTA khóa IV cho biết, VSTA đã tích cực phát huy vai trò cầu nối của Hiệp hội, kịp thời phản biện, tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp về công nhận giống, bản quyền, quy trình tự công bố lưu hành với cây không phải cây trồng chính.

Theo đó, Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14 có hiệu lực từ 2020, nhưng các văn bản hướng dẫn thực thi, đặc biệt là các tiêu chuẩn kỹ thuật TCVN, QCVN về khảo nghiệm và công nhận lưu hành giống bị ban hành chậm và còn nhiều bất cập.

Tình trạng này khiến nhiều doanh nghiệp không thể đưa giống mới ra sản xuất đúng hạn, tốn kém chi phí, thậm chí một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu hạt giống rau phải chịu chi phí ngoài luồng, cuối cùng nông dân gánh giá giống cao.

Trước tình hình đó, VSTA đã phối hợp tổ chức 4 hội nghị lớn, đặc biệt là cuộc làm việc trực tiếp với lãnh đạo Bộ Nông nghiệp, đại diện Ủy ban KHCN Quốc hội vào tháng 9/2023, đẩy mạnh kiến nghị tháo gỡ các vướng mắc về gia hạn công nhận giống, bản quyền, quy trình tự công bố lưu hành với cây không phải cây trồng chính.

Hiệp hội cũng gửi công văn đến Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính và Văn phòng Chính phủ… về bất cập áp mã thuế nhập khẩu một số giống rau. Bước đầu, một số vướng mắc đã được tháo gỡ.

4 trụ cột phát triển của VSTA trong nhiệm kỳ mới

Đại hội nhiệm kỳ V diễn ra đúng thời điểm Việt Nam đang tái cơ cấu mạnh mẽ bộ máy nhà nước: sáp nhập bộ ngành, triển khai bộ máy chính quyền 2 cấp và khi ngành nông nghiệp đứng trước áp lực lớn về tự động hóa, chuyển đổi số, cũng như cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt hơn.

Tại Đại hội, các đại biểu đã cùng thảo luận báo cáo tổng kết nhiệm kỳ IV và phương hướng nhiệm vụ nhiệm kỳ V, thảo luận và biểu quyết thông qua Điều lệ (sửa đổi, bổ sung).

Theo đó, VSTA đặt mục tiêu cho giai đoạn 2026-2031 xung quanh bốn trụ cột: Khoa học-công nghệ, Thể chế, Nông nghiệp xanh và Hội nhập quốc tế.

Cụ thể, Hiệp hội đặt mục tiêu kết nạp thêm 15-20 hội viên mới, mở rộng sang lĩnh vực giống cây ăn quả và cây công nghiệp; tổ chức 4-5 diễn đàn về ứng dụng AI, chỉnh sửa gen trong ngành giống; đảm bảo cung ứng 620-650 nghìn tấn hạt giống mỗi năm; và phối hợp xây dựng chiến lược phát triển ngành hạt giống quốc gia.

“VSTA sẽ tham gia góp ý văn bản pháp luật mới liên quan đến trồng trọt, giống cây trồng, đất đai, chinh sách thuế, Hải quan. Đặc biệt sửa luật Trồng trọt theo hướng gọn nhẹ thông thoáng, khả thi và phù hợp thông lệ quốc tế. Đây là điều kiện tiên quyết để ngành giống phát triển theo chiều sâu, không bị cản trở bởi những bất cập pháp lý mà bản thân ngành hàng không tự giải quyết được”, ông Trần Xuân Định - Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng thư ký Hiệp hội VSTA cho biết thêm.

Thị trường giống cây trồng toàn cầu đang bước vào giai đoạn cạnh tranh về công nghệ sinh học và chỉnh sửa gen. Các tập đoàn đa quốc gia như Dekalb, Syngenta đang đẩy mạnh đầu tư tại Việt Nam. Đây vừa là cơ hội hợp tác chuyển giao công nghệ, nhưng cũng vừa là áp lực cạnh tranh với doanh nghiệp trong nước. Nhiệm kỳ V của VSTA, vì thế, không chỉ là câu chuyện của một hiệp hội, mà là bài toán năng lực cạnh tranh của cả nền nông nghiệp Việt trên bản đồ thế giới.

Đại hội đã tiến hành bầu Ban Chấp hành VSTA nhiệm kỳ V giai đoạn 2026-2031 gồm 35 thành viên. Ban Chấp hành VSTA đã họp bầu Ban Thường vụ gồm 11 thành viên và các chức danh lãnh đạo Hiệp hội. Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo tiếp tục được bầu làm Chủ tịch VSTA khóa V; ông Trần Xuân Định tiếp tục được bầu làm Phó Chủ tịch Thường trực, Tổng thư ký VSTA khóa V.

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, bà Phạm Thu Hằng, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức phi chính phủ (Bộ Nội vụ), ghi nhận và đánh giá cao những kết quả Hiệp hội đã đạt được trong thời gian qua, đồng thời đồng tình với các phương hướng, nhiệm vụ đề ra cho giai đoạn tới. Theo bà, những định hướng này đã thể hiện rõ tinh thần phát triển nông nghiệp, nông thôn, cũng như vai trò xây dựng và củng cố các hiệp hội ngành hàng theo Nghị định 126.

Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức phi chính phủ bày tỏ kỳ vọng, trong nhiệm kỳ mới, Ban lãnh đạo Hiệp hội sẽ phát huy tốt vai trò dẫn dắt, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao, đưa Hiệp hội hoạt động ngày càng hiệu quả, thiết thực; qua đó đóng góp tích cực vào phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 85 của Chính phủ.

Đánh giá cao vai trò của Hiệp hội, bà Nguyễn Thị Thu Hương - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh VSTA và các doanh nghiệp ngành giống đã sát cánh cùng cơ quan quản lý, đảm bảo nguồn cung giống ổn định, không để xảy ra thiếu hụt hay “sốt giống”, góp phần giữ vững sản xuất nông nghiệp.

Hiệp hội cũng tích cực tham gia xây dựng, phản biện chính sách, đặc biệt trong quá trình sửa đổi Luật Trồng trọt và các quy định liên quan. Điều này cho thấy sự đồng hành, chia sẻ tầm nhìn giữa Hiệp hội với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nói riêng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nói chung.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, Hiệp hội vẫn còn một số điểm cần thẳng thắn nhìn nhận như mức độ tham gia tích cực của các thành viên, liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ, toàn diện; đầu tư, ứng dụng khoa học - công nghệ còn chênh lệch...

Bước sang nhiệm kỳ mới, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, tăng cường phản biện chính sách, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong chọn tạo và quản lý giống. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hình thành các vùng sản xuất giống tập trung, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động Hiệp hội.

Tiếp thu các ý kiến chỉ đạo, Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo - Chủ tịch VSTA khóa V khẳng định sẽ Hiệp hội tiếp tục tổ chức triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội, đưa các mục tiêu, định hướng thành hành động cụ thể, tạo chuyển biến thực chất trong toàn ngành.

Lãnh đạo Hiệp hội cũng phát động phong trào thi đua trong toàn thể hội viên, kêu gọi phát huy tinh thần đoàn kết, chung sức thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội nhiệm kỳ 2026–2031, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển ngành nông nghiệp và kinh tế đất nước.

Trong khuôn khổ chương trình, Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam, Hiệp hội Phân bón Việt Nam và Hội sản xuất kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật Việt Nam đã tổ chức lễ ký kết hợp tác.

×