Gà lôi trắng được chuyển danh mục các loài nguy cấp, quý hiếm từ IB sang IIB, chuyên gia lý giải nguyên nhân

Theo Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm; nuôi động vật rừng thông thường và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp ban hành ngày 24/6/2025, có hiệu lực ngày 1/7/2025, gà lôi trắng được xếp vào nhóm IIB trong Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm, là loài hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại.

Còn theo Nghị định 84/2021/NĐ-CP ngày 22/9/2021 của Chính phủ quy định về Danh mục các loài, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm, thì gà lôi trắng là động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc nhóm IB - loài nghiêm cấm khai thác và sử dụng mẫu vật khai thác từ tự nhiên vì mục đích thương mại.

Lý giải việc gà lôi trắng được đưa từ nhóm IB - loài nghiêm cấm khai thác xuống nhóm IIB - loài hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại, một chuyên gia trong lĩnh vực quản lý, bảo tồn các loài nguy cấp, quý hiếm cho biết, việc xếp các loài nguy cấp, quý hiếm vào nhóm IB, IIB là thể hiện mức độ ưu tiên bảo vệ loài trước nguy cơ bị đe dọa.

"Có thể hiểu, việc gà lôi trắng được chuyển từ nhóm IB sang IIB chứng tỏ quần đàn của loài động vật hoang dã này đã phát triển tốt hơn, tức là nguy cơ rủi ro bị tuyệt chủng của loài đã có xu hướng giảm. Điều này cũng chứng tỏ công tác bảo tồn loài động vật hoang dã quý hiếm này đã tốt hơn", chuyên gia này nói.

Theo Thông tư số 27/2025/TT-BNNMT, danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm gồm nhóm I, nhóm II.

Nhóm I là loài nghiêm cấm khai thác và sử dụng mẫu vật khai thác từ tự nhiên vì mục đích thương mại, bao gồm: loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (Nhóm IA: thực vật rừng, Nhóm IB: động vật rừng).

Nhóm II là loài hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại, bao gồm: Loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (Nhóm IIA: thực vật rừng, Nhóm IIB: động vật rừng).

Về tiêu chí xác định loài nguy cấp, quý, hiếm, nhóm I là loài nguy cấp, quý, hiếm thuộc Phụ lục I Công ước CITES phân bố tự nhiên tại Việt Nam hoặc được Cơ quan Khoa học CITES Việt Nam đánh giá trên cơ sở tiêu chí của IUCN hoặc Sách Đỏ Việt Nam từ bậc đe dọa nguy cấp (EN) đến cực kỳ nguy cấp (CR);

Loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, có giá trị đặc biệt về khoa học, y tế, kinh tế, sinh thái, cảnh quan, môi trường, văn hóa - lịch sử.

Đối với giống cây trồng, giống vật nuôi nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ: Hệ số đa dạng nguồn gen của giống thấp hơn 0,25; Tỷ lệ hộ nuôi, trồng dưới 10% tổng số hộ nuôi, trồng tại nơi xuất xứ; Diện tích trồng dưới 0,5 héc ta đối với nhóm cây lương thực, thực phẩm; dưới 0,3 héc ta đối với nhóm cây công nghiệp hàng năm; dưới 0,1 héc ta đối với nhóm cây rau, cây hoa, cây dược liệu; hoặc số lượng dưới 250 cá thể đối với nhóm cây công nghiệp lâu năm; dưới 500 cá thể đối với nhóm cây ăn quả, cây cảnh;

Giống vật nuôi được xác định là giống có số lượng cá thể còn ít hoặc bị đe dọa tuyệt chủng khi số lượng con giống thuần chủng dưới 100 cá thể cái giống và dưới 5 cá thể đực giống hoặc toàn bộ đàn có số lượng cá thể dưới 120.

Tiêu chí xác định loài nguy cấp, quý, hiếm nhóm II khi đáp ứng một trong các tiêu chí sau: Loài hiện có tên trong Phụ lục II, Phụ lục III Công ước CITES phân bố tự nhiên tại Việt Nam; loài hiện có tên trong Danh lục Đỏ IUCN ở bậc đe dọa từ sẽ nguy cấp (VU) trở lên hoặc loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam ở bậc đe dọa từ sẽ nguy cấp (VU) trở lên được Cơ quan Khoa học CITES Việt Nam đánh giá cần có biện pháp quản lý hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại;

Trước đó, theo thông tin Dân Việt đưa, ngày 3/4/2025, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Thái Bình (cũ) đã khởi tố, bắt tạm giam Thái Khắc Thành (Sinh năm 1980, trú xã Thịnh Sơn, huyện Đô Lương, Nghệ An) để điều tra về hành vi vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm theo khoản 2, Điều 244 Bộ luật Hình sự.

Trước đó, ngày 2/4/2025, lực lượng chức năng kiểm tra tại đường DH07, xã Song An, huyện Vũ Thư (cũ), phát hiện xe ô tô biển số 37K-25841 đang vận chuyển 10 cá thể nghi là gà lôi trắng - loài nằm trong danh mục IB thuộc nhóm động vật nguy cấp, quý, hiếm. Tài xế khai chở số động vật này theo yêu cầu của Thái Khắc Thành.

Khám xét khẩn cấp nơi ở của Thành, cơ quan điều tra thu giữ thêm 3 cá thể gà lôi trắng (tên khoa học Lophura nycthemera), thuộc lớp chim, bộ gà, họ Trĩ. Theo kết quả điều tra, tổng cộng Thái Khắc Thành đã nuôi, sở hữu và vận chuyển 13 cá thể gà lôi trắng.

Thời điểm anh Thái Khắc Thành bị khởi tố, bắt tạm giam (tháng 4/2025), gà lôi trắng vẫn thuộc nhóm IB theo quy định tại Nghị định 84/2021/NĐ-CP.

Anh Thái Khắc Thành bị Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 5 truy tố và bị TAND khu vực 5 (Hưng Yên) xét xử về Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp quý hiếm theo khoản 2, Điều 244 Bộ luật hình sự với cáo buộc đã nuôi, nhốt 13 cá thể gà lôi trắng, là loài thuộc Nhóm IB trong danh mục động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm cần được bảo tồn, khung hình phạt điều luật quy định là từ 5 đến 10 năm tù.

Ở diễn biến mới nhất, ngày 13/8/2025, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Hưng Yên đã kháng nghị toàn bộ bản án theo hướng đề nghị huỷ bản án sơ thẩm để điều tra lại.

Tòa án nhân dân tỉnh Hưng Yên cũng đã ra quyết định thay đổi biện pháp ngăn chặn đối với bị cáo Thái Khắc Thành từ Tạm giam sang Cấm đi khỏi nơi cư trú, chờ xét xử phúc thẩm lại toàn bộ vụ án theo quy định của pháp luật.

×