Hà Nội hành động gì khi Luật Thủ đô (sửa đổi) chính thức được Quốc hội thông qua?

Trước thời điểm Quốc hội Việt Nam khóa XVI xem xét thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi), một bức tranh cải cách thể chế với nhiều điểm đột phá đang dần định hình. Từ phân cấp, phân quyền đến thiết kế chính sách và huy động nguồn lực, dự thảo luật được kỳ vọng sẽ trao cho Hà Nội “không gian hành động” đủ rộng để tăng tốc phát triển trong giai đoạn mới.

Trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Xuân Lưu - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh: thành phố đã sẵn sàng các điều kiện để ngay sau khi luật được thông qua có thể triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Mở rộng không gian phát triển và đổi mới thể chế

Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, dựa trên tổng kết thực tiễn và tham vấn rộng rãi. Điểm cốt lõi không chỉ nằm ở nội dung cụ thể, mà ở sự chuyển đổi tư duy lập pháp.

Thay vì cách tiếp cận quản lý truyền thống, tư duy xây dựng luật đã chuyển mạnh từ “quản lý” sang “quản trị phát triển”, với tinh thần xuyên suốt là “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm” và nội dung dự thảo Luật thể hiện bước chuyển rõ nét, từ thực thi chính sách sang trao quyền chủ động hơn cho thành phố trong thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Cụ thể, dự thảo luật thiết kế cơ chế phân quyền sâu rộng với hơn 190 thẩm quyền được giao cho chính quyền thành phố, đi kèm yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

Song song, Hà Nội được trao thêm quyền chủ động trong tổ chức bộ máy, quản lý công chức, chế độ công vụ và ban hành các quy định đặc thù.

Đồng thời, mở rộng không gian phát triển thể chế thông qua việc trao quyền cho Hà Nội được ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy định các biện pháp đặc thù phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết khác của Quốc hội mà chưa được quy định bởi Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ và thí điểm cơ chế, chính sách, song vẫn đảm bảo vận hành trong khuôn khổ kiểm tra, giám sát và kiểm soát chặt chẽ.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là cách tiếp cận quy hoạch. Dự thảo luật định hướng Hà Nội chỉ lập một quy hoạch tổng thể mang tính dài hạn, ổn định, đồng thời khai mở các không gian phát triển mới, từ không gian ngầm đến không gian trên cao.

Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực đất đai mà còn tạo tiền đề cho các mô hình đô thị hiện đại như TOD (đô thị gắn với giao thông công cộng), phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, tái thiết đô thị và nâng cao chất lượng sống.

Luật cũng dành dung lượng đáng kể cho khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các chính sách ưu đãi vượt trội nhằm thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp công nghệ được xem là “đòn bẩy” để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đưa Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo của cả nước.

Ở góc độ xã hội, dự thảo luật mở rộng không gian chính sách trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh, với mục tiêu nâng cao chất lượng sống – yếu tố ngày càng trở thành tiêu chí cạnh tranh của các đô thị lớn.

Một trụ cột quan trọng khác là cơ chế tài chính – ngân sách. Dự thảo luật cho phép Hà Nội chủ động hơn trong điều hành ngân sách, quyết định đầu tư, khai thác tài sản công và huy động các nguồn lực mới.

Đồng thời, các chính sách ưu đãi đầu tư và thí điểm mô hình kinh tế mới được thiết kế nhằm tạo “dư địa thử nghiệm” cho những sáng kiến phát triển.

“Với những điểm mới nêu trên, chúng tôi kỳ vọng dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sau khi được xem xét, thông qua, sẽ tạo ra hành lang pháp lý đủ mạnh, đủ linh hoạt và mang tính đột phá, giúp Hà Nội phát huy tốt hơn vai trò đầu tàu, trung tâm lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục và đào tạo, y tế và hội nhập quốc tế của cả nước trong giai đoạn phát triển mới”, ông Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh.

Kỳ vọng một cú hích thể chế

Theo Phó Chủ tịch UBDN TP Hà Nội, ý nghĩa của Luật Thủ đô (sửa đổi) không dừng ở phạm vi một địa phương. Với vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, sự phát triển của Hà Nội có tác động trực tiếp đến toàn bộ nền kinh tế.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã xác lập rõ vai trò của Hà Nội là hạt nhân, cực tăng trưởng, đồng thời bổ sung cơ chế liên kết vùng, phối hợp phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường, phân bố không gian phát triển hợp lý. Điều này sẽ giúp giải quyết các vấn đề mang tính liên vùng như giao thông, ô nhiễm… vốn không thể xử lý trong phạm vi một địa phương.

Quan trọng hơn, khi Hà Nội phát triển nhanh, bền vững và hiệu quả, sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa về kinh tế, công nghệ, quản trị và nguồn nhân lực. Các mô hình mới trong quản trị đô thị, chuyển đổi số, kinh tế sáng tạo… nếu thành công tại Hà Nội hoàn toàn có thể nhân rộng ra cả nước.

Đồng thời, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng thể hiện rõ triết lý phát triển lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Đây là nền tảng để hướng tới một mô hình phát triển bền vững, bao trùm, có khả năng lan tỏa rộng.

Để triển khai hiệu quả Luật Thủ đô (sửa đổi) ngay sau khi được Quốc hội thông qua, ông Lưu cho biết, ngay trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Hà Nội đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để sớm đưa Luật vào cuộc sống. Thành phố đang rà soát chính sách, xây dựng văn bản hướng dẫn và chuẩn bị nguồn lực cả về tài chính lẫn nhân sự.

Đáng chú ý, ngay sau khi luật được ban hành, một kế hoạch tổng thể triển khai sẽ được kích hoạt, cùng với đợt cao điểm tuyên truyền và tập huấn, đảm bảo “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian”.

“Về nguyên tắc triển khai, chúng tôi xác định rõ: nội dung nào đã rõ, có thể làm ngay thì triển khai ngay; nội dung cần nghiên cứu sâu sẽ thực hiện theo lộ trình phù hợp. Đồng thời, phố đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức xây dựng văn bản cũng như thực thi, tăng cường công khai, minh bạch và giám sát trong toàn bộ quá trình thực hiện. Công tác truyền thông, tuyên truyền cũng được đẩy mạnh để người dân, doanh nghiệp hiểu và đồng hành cùng chính quyền”, ông nói.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội tin tưởng rằng, với cách tiếp cận mới, cùng sự chuẩn bị chủ động, bài bản, Luật Thủ đô (sửa đổi) khi được ban hành sẽ trở thành động lực quan trọng, tạo bứt phá cho Hà Nội phát triển nhanh, mạnh và bền vững.

Hà Nội cũng hướng tới trở thành trung tâm kinh tế, tài chính lớn; trung tâm hàng đầu về văn hóa, giáo dục và đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, xây dựng thành phố thanh bình, người dân hạnh phúc và hội nhập sâu rộng với thế giới. Những nền tảng đó sẽ tạo ra các chuyển biến rõ nét, thực chất, đưa Thủ đô phát triển lên tầm cao mới trong thời gian tới.

×