Khuyến nông cộng đồng – hạt nhân phát triển vùng nguyên liệu gỗ lớn

Phấn đấu trồng 1 triệu ha rừng gỗ lớn

Trong nhiều năm qua, rừng trồng sản xuất đã trở thành một bộ phận quan trọng của ngành lâm nghiệp Việt Nam, góp phần cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến gỗ và nâng cao đời sống cho người dân nông thôn.

Theo thống kê, diện tích rừng trồng của cả nước đạt trên 4,7 triệu ha (Quyết định số 561/QĐ-BNNMT ngày 31/3/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố hiện trạng rừng năm 2024, tính đến 31/12/2024), trong đó vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung có diện tích rừng trồng hơn 1,8 triệu ha, chiếm gần 40% diện tích rừng trồng toàn quốc.

Đối với diện tích rừng gỗ lớn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Kế hoạch "Phát triển rừng trồng sản xuất gỗ lớn giai đoạn 2024 - 2030". Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng diện tích rừng trồng sản xuất gỗ lớn đạt khoảng 1 triệu ha, cụ thể sẽ duy trì diện tích rừng trồng gỗ lớn hiện có là 500.000ha và phát triển mới giai đoạn 2024 - 2030 khoảng 450.000 – 550.000ha.

Vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung được xác định là trung tâm nguyên liệu gỗ lớn của cả nước với nhiệm vụ duy trì hơn 300.000ha rừng hiện có và trồng mới 280.000 – 348.000ha trong giai đoạn 2024 - 2030.

Để đạt được các mục tiêu nói trên cần thiết phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp với sự vào cuộc của các cơ quan chức năng cùng người dân. Trong đó, hệ thống khuyến nông và các tổ khuyến nông cộng đồng được xác định là lực lượng đồng hành cùng người trồng rừng, các tổ chức, doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu gỗ lớn đảm bảo thực hiện kế hoạch thắng lợi cũng như đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Được biết, thông qua những hỗ trợ của các tổ khuyến nông cộng đồng, giai đoạn 2022-2024, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã hỗ trợ xây dựng 6 vườn ươm cây giống lâm nghiệp tại Quảng Trị, với công suất 300 – 500 ngàn cây giống/năm, chủ yếu là giống keo lai nuôi cấy mô. Toàn bộ các vườn ươm có hồ sơ truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh đó, Trung tâm còn hỗ trợ các chủ rừng chuyển hoá 75,5ha rừng keo lai gỗ nhỏ, chu kì ngắn sang rừng gỗ lớn; trồng gần 50ha rừng gỗ lớn bằng keo lai cấy mô…, góp phần tăng diện tích rừng trồng của tỉnh Quảng Trị lên gần 245.000ha, trong đó có 38.000ha rừng đã được cấp chứng chỉ quảng lý rừng bền vững (FSC).

Ông Lê Thụy, thành viên Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thủy Đông, xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị, cho biết: “Chúng tôi trực tiếp học tập các mô hình khuyến nông cộng đồng, thấy hiệu quả và có tính khả thi cao khi áp dụng tại địa phương. Qua đây, bà con có thêm kiến thức, mong muốn được tham gia nhiều lớp tập huấn để áp dụng thực tế và chia sẻ với cộng đồng, giúp sản xuất gỗ đạt hiệu quả hơn”.

Tại Nghệ An - địa phương đầu tiên trong cả nước được Thủ tướng Chính phủ cho phép thành lập Khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao với diện tích 618ha, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao kỹ thuật lâm sinh triển khai thực hiện dự án "Xây dựng mô hình trồng rừng thâm canh gỗ lớn bằng một số giống Keo lai Tam Bội tại vùng Bắc Trung Bộ", quy mô 40ha.

Sau gần 2 năm, rừng keo đạt tỷ lệ sống hơn 90%, chiều cao vút ngọn bình quân 6-7 m, đường kính D1,3 bình quân đạt 5-8cm, đường kính tán 2,8-3m. Hiện mô hình đang tỉa thưa từ mật độ 1.600 cây/ha xuống 600-700 cây/ha. Bước đầu cho thấy, cây keo lai Tam Bội sinh trưởng nhanh, tiềm năng cho năng suất cao hơn các giống keo đang trồng trên địa bàn của tỉnh Nghệ An, phù hợp cho trồng rừng gỗ lớn làm nguyên liệu.

Coi trọng vai trò của tổ khuyến nông cộng đồng

Để các tổ khuyến nông cộng đồng thể hiện rõ hơn vai trò trong chiến lược phát triển vùng nguyên liệu gỗ lớn, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị Phan Ngọc Đồng cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho lực lượng này, đồng thời tăng cường giám sát và kịp thời tháo gỡ khó khăn để nâng cao chất lượng hoạt động của đội ngũ; đẩy mạnh kết nối giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và tổ chức khuyến nông nhằm hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Đặc biệt, cần nâng cao năng lực cho đội ngũ khuyến nông cơ sở và cần coi tổ khuyến nông cộng đồng là một cấp trong hệ thống khuyến nông của địa phương.

Đại diện Trung tâm Khuyến nông Nghệ An khẳng định, để phấn đấu đạt mục tiêu trồng rừng gỗ lớn, nhất là gỗ có chứng chỉ FSC, lực lượng khuyến nông cơ sở, khuyến nông cộng đồng cần tăng cường tuyên truyền, tập huấn cho người dân về lợi ích của rừng gỗ lớn và chứng chỉ FSC. Tổng kết và chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật về thâm canh rừng gỗ lớn, mô hình có hiệu quả, đưa vào sử dụng những giống mới có năng suất cao, chất lượng gỗ tốt, có sức chống chịu sâu bệnh hại, thích ứng với các điều kiện bất lợi của thời tiết cho công tác trồng rừng.

Nhân rộng và phát triển các mô hình liên kết sản xuất với mục tiêu gắn kết chặt chẽ sản xuất với thị trường, từng bước hình thành vùng sản xuất nguyên liệu gỗ rừng trồng tập trung có quy mô diện tích lớn để tạo điều kiện thuận tiện cho hoạt động đầu tư cơ sở hạ tầng, chế biến, thực hiện quản lý rừng bền vững, đánh giá cấp chứng chỉ rừng FSC.

Về nhiệm vụ cụ thể trong thời gian tới, ông Hoàng Văn Hồng – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia cho biết, lực lượng khuyến nông cộng đồng có trách nhiệm thực hiện chuyển giao tiến bộ kỹ thuật trồng rừng thâm canh gỗ lớn (tổ chức tập huấn, tư vấn, hướng dẫn tại hiện trường theo nhu cầu cộng đồng; xây dựng mô hình trình diễn, tổ chức tham quan, học tập, tổng kết và nhân rộng các mô hình; hướng dẫn thực hành quản lý rừng bền vững, hướng dẫn mô hình sinh kế xanh...); Hỗ trợ hợp tác xã và nhóm hộ chuẩn bị hồ sơ, quy trình sản xuất, giám sát tuân thủ, kết nối các tổ chức chứng nhận để cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững.

Khuyến nông cộng đồng cũng sẽ làm đầu mối để nông dân – hợp tác xã ký hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp, bảo đảm đầu ra ổn định và truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh đó, các tổ khuyến nông cộng đồng còn có trách nhiệm thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu gỗ lớn, tuyên truyền quy chế phòng chống cháy rừng, tập huấn an toàn lao động lâm nghiệp; hỗ trợ xây dựng hoặc tái cơ cấu hợp tác xã lâm nghiệp, lập phương án sản xuất kinh doanh, phương án tài chính – tín dụng, hướng dẫn tiêu chuẩn, quy trình nội bộ...

“Hệ thống khuyến nông, đặc biệt là lực lượng khuyến nông cộng đồng được xem là cầu nối, vừa là lực lượng tiên phong để phát triển vùng nguyên liệu gỗ lớn bền vững, vừa giúp người dân thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang tổ chức sản xuất gắn với thị trường quốc tế” – ông Hồng nhấn mạnh.

×