Một loại cây đem về 100 triệu USD cho nông dân Sơn La, khuyến nông đang giúp bà con trồng kiểu "thông minh"

Cà phê - cây trồng chủ lực của Sơn La

Diễn đàn “Khuyến nông đồng hành cùng nông dân trong canh tác cà phê thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu” đã thu hút hơn 200 đại biểu là các nhà quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ trồng cà phê trên địa bàn tỉnh, cùng đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh Điện Biên tham dự.

Theo báo cáo tại diễn đàn, cây cà phê Arabica được đưa vào trồng tại Sơn La từ những năm 1990, tập trung chủ yếu ở các vùng như Chiềng Cơi, Chiềng An (thuộc thành phố Sơn La cũ), Mai Sơn, Chiềng Chung, Thuận Châu, Bình Thuận, Yên Châu, Sốp Cộp...

Trải qua nhiều biến động, đến nay cây cà phê vẫn trụ vững ở đất Sơn La, trở thành cây trồng chủ lực, đóng góp quan trọng vào tái cơ cấu ngành nông nghiệp ở địa phương, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy xuất khẩu nông sản.

Riêng trong 6 tháng đầu năm 2025, tỉnh Sơn La đã xuất khẩu 17.800 tấn cà phê nhân, đạt giá trị gần 70 triệu USD, chiếm hơn 68% tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu của toàn tỉnh. Dự kiến trong năm 2025 sản lượng cà phê xuất khẩu sẽ đạt 34.000 tấn, tương đương 100 triệu USD, chủ yếu sang các thị trường châu Âu (EU), Bắc Mỹ, Trung Đông và ASEAN.

Những năm qua, tỉnh Sơn La đã xác định cà phê là cây trồng chiến lược. Nông dân trồng cà phê được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ từ Nhà nước và các tổ chức quốc tế về vay vốn ưu đãi, tập huấn kỹ thuật canh tác bền vững, hỗ trợ giống, phân bón, máy móc và kết nối thị trường tiêu thụ.

Nhờ đó, diện tích cà phê toàn tỉnh đến nay đã đạt 24.300 ha, sản lượng ước đạt 37.724 tấn – chiếm hơn 41% diện tích cà phê Arabica của cả nước. Hiện Sơn La có trên 100 hợp tác xã, tổ hợp tác tham gia sản xuất, chế biến và tiêu thụ cà phê, mỗi năm chế biến sâu hơn 5.400 tấn cà phê nhân.

Sơn La hiện có 7 doanh nghiệp, hợp tác xã được cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Cà phê Sơn La”, xuất khẩu sản phẩm tới 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, tạo việc làm ổn định cho hơn 18.000 hộ trồng cà phê. Tỉnh đã xây dựng 2 vùng cà phê ứng dụng công nghệ cao với diện tích hơn 1.000 ha, cùng 5 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP.

Nhiều vùng cà phê đã được chứng nhận đạt các tiêu chuẩn quốc tế như UTZ, 4C, VietGAP, góp phần nâng cao giá trị và uy tín thương hiệu “Cà phê Sơn La” trên thị trường quốc tế.

Bình quân, mỗi hecta cà phê mang lại thu nhập từ 60–100 triệu đồng/năm, tạo sinh kế cho hơn 25.000 hộ dân và việc làm thời vụ cho khoảng 70.000 lao động.

Bàn giải pháp nâng cao chất lượng cà phê

Tại diễn đàn, các đại biểu đã thảo luận sâu về những thách thức trong sản xuất cà phê hiện nay như biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng cao, thiếu liên kết chuỗi giá trị và áp lực tiêu chuẩn xanh từ thị trường xuất khẩu; Thực trạng và giải pháp phát triển sản xuất cà phê tại tỉnh Sơn La; Thiết kế hệ thống canh tác cà phê thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Sơn La.

Bên cạnh đó, diễn đàn cũng đặt ra các vấn đề về kinh tế tuần hoàn trong canh tác cà phê Arabica thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam; Thúc đẩy sản xuất cà phê chất lượng cao và áp dụng mô hình chuỗi liên kết trong sản xuất cà phê, nâng cao khả năng thích ứng biến đổi khí hậu thông qua chuỗi và kỹ thuật canh tác

Nhiều ý kiến đề xuất cần phát triển mô hình canh tác cà phê thông minh, ứng dụng công nghệ tiết kiệm nước, phân bón và năng lượng, đồng thời tăng cường quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Theo bà Ngần Thị Minh Thanh, Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp tỉnh Sơn La, trước những tác động của thời tiết cực đoan, Sơn La đề ra các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giảm thiểu rủi ro cho người trồng cà phê. Cùng với đó là quy hoạch lại vùng trồng phù hợp sinh thái; tái canh bằng giống Arabica mới, năng suất cao, kháng bệnh tốt.

Ngành nông nghiệp tỉnh cũng khuyến khích người dân áp dụng quy trình canh tác VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ; tăng cường cơ giới hóa, sử dụng công nghệ tưới tiết kiệm, chế phẩm sinh học thay thế thuốc hóa học để bảo vệ môi trường.

Song song đó, Sơn La hướng đến mô hình nông nghiệp xanh, kết hợp du lịch trải nghiệm cà phê và bảo tồn cảnh quan sinh thái, góp phần xây dựng nền sản xuất cà phê bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Theo anh Vũ Ngọc Huy, Trưởng phòng Quản lý chất lượng và vùng nguyên liệu, Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La cho biết: Việc nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu trong canh tác cà phê cần được thực hiện đồng bộ thông qua chuỗi liên kết và các biện pháp kỹ thuật bền vững.

Trước hết, nông dân cần thực hiện đầy đủ các khâu canh tác như cắt tỉa cành thường xuyên, tạo tán thông thoáng giúp cây quang hợp tốt, giảm sâu bệnh và tập trung dinh dưỡng nuôi quả, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng. Việc bón phân nên tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” – đúng loại, đúng liều lượng, đúng lúc và đúng cách, giúp cây khỏe mạnh, tăng sức đề kháng và giảm chi phí sản xuất.

Anh Huy cho biết thêm: Bà con cũng cần chú ý bảo vệ và cải tạo đất bằng cách sử dụng phân hữu cơ, tận dụng vỏ cà phê làm compost để tăng độ phì nhiêu và khả năng giữ nước, góp phần lưu trữ cacbon.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Trần Dũng Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La nhấn mạnh: Để ngành cà phê Sơn La phát triển bền vững, cần tiếp tục đổi mới tư duy sản xuất, mạnh dạn áp dụng tiến bộ kỹ thuật, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Phát triển cà phê thông minh gắn với giảm phát thải carbon chính là hướng đi tất yếu để nâng tầm thương hiệu cà phê Sơn La và đóng góp vào mục tiêu phát triển xanh của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Trước đó, các đại biểu đã đi tham quan thực tế mô hình sản xuất cà phê chất lượng cao tại Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La, HTX Nông nghiệp bản Sàng Nà Tre (xã Chiềng Mai),... những đơn vị tiên phong trong ứng dụng công nghệ, sản xuất xanh và xây dựng thương hiệu cà phê Sơn La trên thị trường trong nước và quốc tế.

×