Vì sao kiểm lâm bị phê bình trong vụ tịch thu 42 cây mai ở Côn Đảo-một đặc khu mới của TPHCM?

Theo Ban quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo, về phương hướng xử lý vụ việc tiếp theo, Ban quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo sẽ tổ chức phê bình, kiểm điểm rút kinh nghiệm về quy trình, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính đối với một số kiểm lâm viên trong vụ việc trên; kiểm điểm trách nhiệm quản lý lâm phần của một số trạm kiểm lâm để xảy ra việc đào bới, bứng mai rừng đưa về nhà cắt tỉa, cấy ghép tạo mai cảnh như vụ việc trên.

Lực lượng kiểm lâm đã tiến hành tịch thu số cây mai với lý do liên quan đến nguồn gốc và quy định quản lý lâm sản.

Tuy nhiên, việc áp dụng quy định lại bị cho là máy móc, thiếu linh hoạt. Trong khi đó, cây mai – đặc biệt là mai kiểng – từ lâu đã được xem là sản phẩm nông nghiệp, phục vụ mục đích thương mại, không hoàn toàn đồng nhất với lâm sản khai thác tự nhiên.

Điểm mấu chốt khiến kiểm lâm bị phê bình là chưa phân định rõ ràng giữa cây mai rừng và mai trồng. Việc đánh đồng hai loại này trong xử lý đã dẫn đến quyết định tịch thu gây tranh cãi. Ngoài ra, quy trình xác minh nguồn gốc cây cũng chưa được thực hiện đầy đủ, khiến việc xử lý thiếu cơ sở thuyết phục.

Không dừng lại ở đó, cách thức triển khai – từ kiểm tra, lập biên bản đến tịch thu – bị phản ánh là chưa đảm bảo tính thuyết phục và chưa tạo được sự đồng thuận từ người dân. Điều này làm phát sinh phản ứng tiêu cực, buộc cơ quan quản lý phải vào cuộc rà soát và chấn chỉnh.

Bài học từ cách áp dụng quy định: Máy móc hay linh hoạt?

Từ vụ việc, có thể thấy một vấn đề lớn trong công tác quản lý hiện nay là khoảng cách giữa quy định và thực tiễn.

Các văn bản pháp luật thường được xây dựng với mục tiêu quản lý chặt chẽ tài nguyên rừng, nhưng khi áp dụng vào những trường hợp cụ thể như cây kiểng, lại phát sinh nhiều điểm chưa phù hợp.

Việc kiểm lâm bị kiểm điểm không chỉ là xử lý cá nhân mà còn là lời cảnh báo về cách thực thi công vụ. Nếu chỉ bám vào câu chữ mà thiếu đánh giá thực tế, rất dễ dẫn đến những quyết định gây hệ lụy. Trong trường hợp này, cây mai – vốn là hàng hóa phổ biến trong dịp Tết – lại bị xử lý như lâm sản khai thác trái phép, tạo ra sự bất hợp lý rõ ràng.

Một bài học quan trọng là cần có sự phân loại rõ ràng hơn trong quy định đâu là cây rừng tự nhiên cần bảo vệ nghiêm ngặt, đâu là cây trồng phục vụ kinh tế. Đồng thời, lực lượng thực thi cũng cần được tập huấn để hiểu đúng tinh thần của quy định, tránh áp dụng cứng nhắc.

Bên cạnh đó, quy trình xử lý cũng cần minh bạch, có sự tham vấn và giải thích rõ ràng với người dân. Khi người dân hiểu và đồng thuận, việc quản lý sẽ hiệu quả hơn, thay vì tạo ra xung đột không đáng có.

Cần hoàn thiện cơ chế để tránh lặp lại sự việc

Việc phê bình, kiểm điểm kiểm lâm trong vụ tịch thu 42 cây mai không chỉ nhằm xử lý trách nhiệm mà còn mở ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý.

Đây là cơ hội để các cơ quan chức năng rà soát lại hệ thống văn bản, đặc biệt là những quy định liên quan đến cây kiểng, lâm sản ngoài gỗ.

Trong bối cảnh kinh tế nông nghiệp ngày càng phát triển, các loại cây cảnh, cây kiểng đang trở thành ngành hàng giá trị cao. Nếu không có khung pháp lý rõ ràng, rất dễ xảy ra những vụ việc tương tự, ảnh hưởng đến cả người dân và cơ quan quản lý.

Do đó, cần có sự điều chỉnh theo hướng cụ thể, dễ hiểu và phù hợp thực tế hơn. Đồng thời, tăng cường đối thoại giữa cơ quan quản lý và người dân để hạn chế những cách hiểu sai lệch.

Vụ việc tại Côn Đảo, xét cho cùng, không chỉ là câu chuyện của 42 cây mai, mà là bài học lớn về cách quản lý: Khi quy định chưa theo kịp thực tế, người thực thi rất dễ rơi vào thế lúng túng và hệ quả là những quyết định gây tranh cãi.

×