Ngành Nông nghiệp và Môi trường tăng cường ngăn chặn, giám sát, ứng phó nguy cơ vi rút lở mồm long móng xâm nhiễm

Vi rút lở mồm long móng serotype SAT1 đã xuất hiện tại Trung Quốc và nhiều quốc gia trên thế giới

Bệnh lở mồm long móng (LMLM) là bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới, xuyên châu lục gây ra bởi loài vi rút thuộc họ Picornaviridae, giống Aphthovirus trên nhiều loài động vật móng guốc chẵn như trâu, bò, lợn, dê, cừu, hươu, nai.

Hiện nay, bệnh LMLM đã xuất hiện tại tất cả các châu lục trên thế giới. Vi rút gây bệnh có 7 tuýp huyết thanh (serotype) là: A, O, C, Asia 1, SAT 1, SAT 2, SAT 3. Trong đó, serotype O lưu hành phổ biến trên toàn cầu, serotype A gây ra một số ổ dịch tại Châu Á và Châu Phi, serotype Asia 1 gây ra dịch lẻ tẻ tại Châu Á, serotype C không được phát hiện từ năm 2004, các serotype SAT1, SAT2, SAT3 lưu hành chủ yếu tại Châu Phi.

Trong quần thể gia súc cảm nhiễm vi rút LMLM chưa có miễn dịch phù hợp, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao lên đến 100%; tỷ lệ chết thường thấp ở gia súc trưởng thành, khoảng 1-5%, nhưng có thể cao ở con non như bê, nghé, cừu non, lợn con, từ 20% hoặc cao hơn, chủ yếu do viêm cơ tim, suy tim cấp.

Theo báo cáo về tình hình dịch bệnh lở mồm long móng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam có 03 serotype đã được phát hiện là O, A và Asia1.

Đối với vi rút LMLM serotype SAT1, vi rút này chủ yếu lưu hành ở tiểu vùng Sahara của Châu Phi với 13 chủng (topotype) khác nhau và được ký hiệu từ SAT1/I đến SAT1/XIII. 2 Vi rút LMLM serotype SAT1 thường gây nhiễm trên cừu, dê và trâu rừng.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), vi rút LMLM serotype SAT1 đã xuất hiện tại Iraq từ tháng 3/2025, sau đó tiếp tục được báo cáo tại nhiều nước khu vực Trung Đông và Tây Á như: Bahrain, Iran, Israel, Kuwait, Lebanon, Ai Cập, Cộng hòa Síp, Thổ Nhĩ Kỳ, Azerbaijan.

Đặc biệt, từ đầu tháng 4/2026, Trung Quốc đã thông báo lần đầu tiên phát hiện 219 ca bệnh trên bò nhiễm vi rút LMLM serotype SAT1 topotype I tại 02 tỉnh Cam Túc và Tân Cương.

Vi rút LMLM serotype SAT1 chưa ghi nhận lưu hành tại Việt Nam. Tuy nhiên, với sự lây lan nhanh gần đây của chủng vi rút này, nguy cơ xâm nhiễm vào nước ta luôn hiện hữu; đặc biệt là qua việc vận chuyển trái phép động vật qua biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở. Trong khi đó, các loại vắc xin phòng bệnh LMLM đang được cấp phép lưu hành tại Việt Nam chỉ có tác dụng bảo hộ với các chủng vi rút LMLM thuộc serotype O, A và ASIA1, không có khả năng bảo hộ đối với vi rút LMLM serotype SAT1.

Vì vậy, trường hợp xâm nhập vào nước ta sẽ ảnh hưởng rất lớn sự phát triển của ngành chăn nuôi trâu bò, gây thiệt hại lớn về kinh tế nếu không chủ động ngăn chặn và ứng phó kịp thời.

Ngành Nông nghiệp và Môi trường tăng cường công tác ngăn chặn nguy cơ vi rút Lở mồm long móng xâm nhiễm

Trước nguy cơ vi rút LMLM serotype SAT1 xâm nhập vào Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Cục Chăn nuôi và Thú y gửi văn bản đến toàn bộ các Sở Nông nghiệp và Môi trường trong toàn quốc về việc chủ động triển khai các biện pháp ngăn chặn vi rút LMLM serotype SAT1 xâm nhập vào Việt Nam.

Trong đó, tập trung vào các nhóm giải pháp tăng cường công tác giám sát, kiểm soát vận chuyển, phối hợp chặt chẽ với các bên để ngăn chặn buôn lậu gia súc và sản phẩm động vật; nâng cao nhận thức cho người dân, người chăn nuôi; thường xuyên đánh giá nguy cơ lây nhiễm; xây dựng kế hoạch ứng phó với ổ dịch bệnh.

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản gửi Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các bộ, ngành có liên quan để tăng cường kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm động vật; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi nhập lậu, vận chuyển trái phép động vật, sản phẩm động vật qua biên giới, ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập vào Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao nhiệm vụ cụ thể đối với các đơn vị thuộc Bộ về: (i) Công tác chẩn đoán, xét nghiệm vi rút LMLM serotype SAT1; (ii) Triển khai hoạt động giám sát vi rút LMLM serotype SAT1; (iii) Xây dựng kế hoạch ứng phó; (iv) Nhập khẩu vắc xin phòng bệnh khẩn cấp; (v) Nghiên cứu, phát triển, sản xuất vắc xin phòng bệnh LMLM serotype SAT1 tại Việt Nam; (vi) Xây dựng kế hoạch, phương án giám sát, ứng phó, bảo vệ động vật hoang dã cảm nhiễm với mầm bệnh LMLM, nhất là tại các khu vực rừng, vùng đệm, khu bảo tồn, vườn quốc gia và địa bàn có nguy cơ cao; (vii) Phối hợp với các lực lượng chức năng ở trung ương và địa phương để tăng cường kiểm soát vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm động vật qua biên giới, tại cửa khẩu, chợ đầu mối, cơ sở giết mổ và các địa bàn nguy cơ cao.

Để chủ động ngăn chặn, ứng phó hiệu quả với nguy cơ xâm nhập vi rút LMLM serotype SAT1 vào Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kính đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành có liên quan, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong công tác kiểm tra, kiểm soát, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý nghiêm hành vi nhập lậu, vận chuyển trái phép động vật, sản phẩm động vật.

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, nhất là các địa phương biên giới, địa phương có tổng đàn gia súc lớn chủ động bố trí nguồn lực, tổ chức giám sát, lấy mẫu, xét nghiệm, phát hiện sớm; tăng cường kiểm soát vận chuyển, giết mổ, buôn bán động vật, sản phẩm động vật. Đồng thời, các địa phương cần tăng cường công tác phòng ngừa dịch bệnh, chuẩn bị ứng phó khi phát hiện vi rút xâm nhập hoặc phát sinh ổ dịch.

Cho phép Bộ Nông nghiệp và Môi trường: (i) chủ động ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành Kế hoạch ứng phó với nguy cơ xâm nhập vi rút LMLM serotype SAT1 vào Việt Nam; (ii) chỉ đạo triển khai giám sát chủ động trên phạm vi quốc gia tại các khu vực, địa bàn, đối tượng nguy cơ cao; (iii) tổ 4 chức nhập khẩu khẩn cấp vắc xin phù hợp, kiểm nghiệm, khảo nghiệm, đánh giá và hướng dẫn sử dụng theo quy định pháp luật, đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch bệnh trong tình huống cấp bách; (iv) nghiên cứu, đề xuất nhiệm vụ khoa học và công nghệ về chẩn đoán, giám sát, giải trình tự gen, đánh giá miễn dịch và nghiên cứu, sản xuất vắc xin phòng bệnh LMLM serotype SAT1 trong nước.

Giao Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, tham mưu bố trí kinh phí, đồng thời nghiên cứu bổ sung nguồn dự trữ quốc gia đối với vắc xin LMLM và các vật tư, hóa chất, sinh phẩm cần thiết để chủ động ứng phó trong tình hình mới.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị thuộc Bộ, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, giám sát, kiểm soát, ứng phó theo đúng quy định pháp luật; bảo đảm chủ động, kịp thời, hiệu quả, không để bị động, bất ngờ.

Để tăng cường công tác ngăn chặn nguy cơ vi rút Lở mồm long móng xâm nhiễm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành văn bản số 3781/ BNNMT-CNTY chỉ đạo các Vụ, Cục thuộc Bộ về chủ động ngăn chặn, giám sát, ứng phó nguy cơ vi rút Lở mồm long móng serotype SAT1 xâm nhiễm vào Việt Nam. Bộ giao Cục Chăn nuôi và Thú y chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, là đầu mối theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình, kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao; báo cáo những vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền.

×