Nam nghệ sĩ tài hoa đoản mệnh, qua đời thảm khốc vì tai nạn, chưa được phong Nghệ sĩ Nhân dân nhưng ai cũng kính nể

Tiến Thành - giọng ca hàng đầu của dòng nhạc cách mạng

Vào thập niên 70 và 80 của thế kỷ trước, Đài Tiếng nói Việt Nam xuất hiện một giọng hát rất đặc biệt. Mỗi khi giọng hát của nam nghệ sĩ này cất lên, bất cứ ai khó tính cũng phải dừng lại để lắng nghe. Đó chính là giọng hát của Nghệ sĩ Ưu tú Tiến Thành - diễn viên Đoàn Ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam (nay là Nhà hát Đài Tiếng nói Việt Nam).

Nghệ sĩ Ưu tú Tiến Thành sinh 1952, quê gốc ở Nam Định (nay là Ninh Bình). Ông là ca sĩ cùng thời với các giọng ca hàng đầu như: Lê Dung, Thu Hiền, Thanh Hoa, Ái Vân, Vân Khánh, Thúy Lan, Bích Việt, Ngọc Tân, Dương Minh Đức, Huy Hùng, Trọng Nghĩa, Hữu Nội...

Ông là thế hệ tiếp nối của thế hệ thứ hai như: Tường Vy, Bích Liên, Tuyết Thanh, Vũ Dậu, Trung Kiên, Quý Dương, Trần Hiếu... Và xa hơn nữa là thế hệ đầu đàn với những: Nghệ sĩ Nhân dân Thương Huyền, Khánh Vân, Kim Oanh, Tân Nhân, Mai Khanh, Trần Khánh, Trần Thụ, Quốc Hương, Văn Hanh...

Trong những năm từ khoảng 1976 đến 1978, Nghệ sĩ Ưu tú Tiến Thành đứng trong dàn đồng ca, hợp xướng của Đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Từ năm 1979, ông hát lĩnh xướng và song ca, rồi đơn ca. Đặc biệt, những năm đầu 80, Tiến Thành tham gia trong các chương trình dạy nhạc, dạy hát trên sóng phát thành Đài Tiếng nói Việt Nam.

Nghệ sĩ Ưu tú Tiến Thành có làn hơi khỏe, chắc, đầy đặn, âm vực rộng. Ông có kỹ thuật vững vàng nhưng lại không bị gò bó bởi kỹ thuật. Ông có thể hát hết sức kinh viện bản nhạc Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi, Hồ Chí Minh giai điệu bốn mùa của Trần Chung, Lá xanh của Hoàng Việt… Nhưng cũng có thể thiết tha, nồng nàn, trải rộng cảm xúc như trong bài Nơi đảo xa của Thế Song, Hát cùng trời nước Hạ Long của Tân Huyền…

Nhạc sĩ Trần Đình San nhận định rằng, có hai bài hát nếu không phải do nghệ sĩ Tiến Thành thể hiện, chắc chắn hiệu quả không thể đạt được ở mức đỉnh cao nhất, đó là Nơi đảo xa và Tình ca Tây Nguyên. Sau ông, đã có không ít ca sĩ thuộc hàng tên tuổi thể hiện 2 bài hát này nhưng chỉ khiến người nghe thêm nhớ giọng hát Tiến Thành mà thôi.

Ngoài ra, Nghệ sĩ Ưu tú Tiến Thành còn để lại nhiều dấu ấn với Tình ca người thợ mỏ của Hoàng Vân, Hương thầm của Thanh Phúc – Phan Thị Thanh Nhàn… Ông còn thể hiện nhiều làn điệu dân ca của các vùng miền khác nhau, trong đó có quan họ đặc biệt hay. Thỏa nỗi nhớ mong mà ông song ca cùng liền chị Thanh Hiếu là một làn điệu quan họ mẫu mực.

Để thành công trong xử lý ca khúc, ngoài giọng hát, điều tối quan trọng là nghệ sĩ có khả năng tiết chế cảm xúc và tạo ra những mảng sắc thái khác nhau (nuance) giữa các phần của một ca khúc, thắt, mở, cao trào... Tiến Thành hết sức xuất sắc trong việc làm này, khiến người nghe luôn giữ được cảm giác hào hứng khi đón nhận những bài hát do ông thể hiện.

Qua đời thảm thương trong một vụ tai nạn khi chưa được phong Nghệ sĩ Nhân dân

Nhạc sĩ Trần Đình San kể rằng, vào tháng 11/1984, Tiến Thành cùng Đoàn Ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam lên đường lưu diễn phục vụ đồng bào ở Bắc Giang. Đêm hôm đó biểu diễn xong, xe về đến Yên Viên (Gia Lâm – Hà Nội) thì gặp tai nạn. Nghệ sĩ hát Chèo lừng danh Như Hoa đã qua đời ngay khi chiếc xe gặp nạn. Nghệ sĩ Thúy Lan bị thương nặng, bất tỉnh tại chỗ.

Những người chứng kiến vụ tai nạn thấy nghệ sĩ Tiến Thành tuy bị thương nhưng vẫn rất cố gắng đỡ các bạn đồng nghiệp bị thương lên băng ca đi cấp cứu. Tuy nhiên, chỉ sau đó vài giờ, nam nghệ sĩ đã ra đi mãi mãi... 

Sự ra đi quá đột ngột của của hai nghệ sĩ tài hoa Tiến Thành và Như Hoa khiến người yêu nhạc hết sức bàng hoàng. Những hàng người nối hàng dài như bất tận để đưa tiễn hai người nghệ sĩ về cõi vĩnh hằng trong đám tang. Đó là một đám tang đặc biệt, đến nay nhiều người vẫn còn nhớ. Ngoài gia đình, những người ruột thịt, không ít người xa lạ cũng không cầm được nước mắt. Với Tiến Thành, công chúng còn quá tiếc thương khi biết anh ra đi khi mới ở tuổi 32.

Trong sổ tang của nghệ sĩ Tiến Thành, người đại diện của Dihavina – đơn vị thu thanh nổi tiếng thập niên 80 đã viết: “Người nghệ sỹ lãng mạn ấy đã vĩnh biệt chúng ta quá sớm... Anh để lại nỗi tiếc thương vô hạn trong lòng bạn bè, đồng nghiệp và những người yêu ca hát".

Đến năm 2012, nghệ sĩ Tiến Thành được Nhà nước truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Nhiều người cho rằng, vì ông mất quá sớm nên chưa được phong danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Tuy nhiên, ông vĩnh viễn là thế hệ vàng của dòng nhạc cách mạng. Tên tuổi của ông luôn được đặt cạnh những tên tuổi lớn như cố Nghệ sĩ Nhân dân Lê Dung, Nghệ sĩ Nhân dân Thu Hiền, Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Hoa, Nghệ sĩ Nhân dân Dương Minh Đức, Ngọc Tân…

Tiến Thành ra đi để lại gần 300 ca khúc thuộc nhiều thể loại hiện còn lưu trữ trong Đài Tiếng nói Việt Nam cũng như bộ sưu tập cá nhân của nhiều người mộ điệu. Nhưng người nghệ sĩ ấy cũng để lại một khoảng trống không dễ bù lấp trong lớp đồng nghiệp cùng thời và cả những lớp sau đó.

Theo nhiều nhân chứng, năm 1984 là năm kỷ niệm 30 giải phóng Thủ đô nên Đài tiếng nói Việt Nam đã phát động cuộc thi sáng tác ca khúc về Hà Nội. Những tác phẩm cuối của giọng ca tài hoa Tiến Thành do đó mà đều là các bài hát về Hà Nội. Và như thường lệ, Tiến Thành lại trở thành người hát nhiều nhất và hay nhất về Hà Nội thời kỳ đó với Người Hà Nội, Tình yêu Hà Nội, Hà Nội bài ca năm tháng, Hà Nội những công trình, Hà Nội những tầng cao…

×