Cá heo thông minh như thế nào mà được huấn luyện quân sự? Mỹ bác tin Iran có "cá heo cảm tử" ở eo biển Hormuz

Mỹ bác tin Iran có "cá heo cảm tử" ở eo biển Hormuz

Mới đây, theo CNBC, tại họp báo của Lầu Năm Góc ngày 5/5, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã bác bỏ các đồn đoán về việc Mỹ sử dụng “cá heo cảm tử” tại eo biển Hormuz.

Ông Hegseth trả lời ngắn gọn: “Tôi không thể xác nhận hay phủ nhận việc chúng tôi có cá heo cảm tử, nhưng có thể khẳng định Iran thì không có”.

Trước đó, truyền thông Mỹ đưa tin Iran có thể đang huấn luyện các loài động vật có vú dưới biển phục vụ mục đích quân sự tại eo biển Hormuz, sau khi nước này tuyên bố sở hữu những loại vũ khí chưa từng được triển khai.

Trong bài viết đăng ngày 30/4, The Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Iran cho rằng tàu chiến Mỹ có thể trở thành mục tiêu theo nhiều phương thức khác nhau, “từ tàu ngầm cho tới cá heo mang theo mìn”.

Cá heo được huấn luyện trong lịch sử quân sự

Theo Trung tâm Chiến tranh Thông tin Hải quân Thái Bình Dương, một phòng thí nghiệm nghiên cứu và kỹ thuật của Hải quân Hoa Kỳ, kể từ năm 1959, Chương trình động vật có vú biển của Hải quân Hoa Kỳ đã huấn luyện cá heo mũi chai và sư tử biển California để phát hiện thủy lôi và các mối đe dọa dưới nước khác, tiến hành giám sát, định vị và trục vớt các vật thể trên biển.

"Cá heo từ lâu đã được sử dụng trong các cuộc tập trận quân sự trên khắp thế giới” Scott Savitz, kỹ sư cấp cao tại Rand Corporation và chuyên gia về rà phá thủy lôi, cho biết.

Theo ông Savitz, trong chiến tranh với Việt Nam, Hải quân Mỹ từng huấn luyện cá heo để phát hiện người bơi và thợ lặn tìm cách tiếp cận các cơ sở quân sự. Những loài động vật có vú này cũng giữ “vai trò quan trọng” trong việc phát hiện và xử lý thủy lôi tại cảng Umm Qasr trong Chiến tranh Iraq năm 2003.

Ông Savitz nhấn mạnh, cá heo và sư tử biển sở hữu khả năng phát hiện vật thể dưới nước rất vượt trội. Trong khi sư tử biển thường được triển khai để định vị và thu hồi vật thể ở những vùng nước phức tạp nhờ thị lực tốt, thì cá heo lại sử dụng cơ chế định vị bằng tiếng vang hay sóng siêu âm sinh học để tìm kiếm thủy lôi ở khu vực biển mở.

Theo Trung tâm Tác chiến Thông tin Hải quân Thái Bình Dương, hệ thống định vị bằng sóng siêu âm sinh học của cá heo có độ chính xác cao hơn so với sonar điện tử. Scott Savitz nhận định, loài động vật này không chỉ xác định vị trí mục tiêu mà còn phân biệt chúng hiệu quả hơn đáng kể so với các công nghệ do con người phát triển cho cùng mục đích.

Đại diện Hiệp hội Bảo vệ Động vật Hoa Kỳ( ASPCA), được CNBC dẫn lời, cho biết tổ chức này nhìn nhận tích cực về vai trò của động vật trong quân đội, song nhấn mạnh không nên đặt chúng vào những tình huống nguy hiểm hoặc buộc phải hy sinh không cần thiết vì mục đích quốc gia.

Theo thông tin đăng tải trên website của ASPCA, các loài động vật tham gia phục vụ quân đội cần được huấn luyện theo phương pháp nhân đạo và được chăm sóc một cách có trách nhiệm. Đồng thời, việc bảo đảm phúc lợi cho chúng phải được duy trì ngay cả khi kết thúc nhiệm vụ.

Báo cáo năm 2022 của NPR, dẫn phân tích từ Viện Tin tức Hải quân Hoa Kỳ, cho biết Hải quân Liên Xô từng huấn luyện cá heo phục vụ nhiệm vụ phòng thủ trong thời Chiến tranh Lạnh. Sau khi Liên Xô tan rã, đơn vị này được chuyển giao cho Ukraine.

Nguồn phân tích cũng cho rằng Nga đã khôi phục chương trình huấn luyện cá heo sau khi tiếp quản lực lượng cá heo phòng thủ của Ukraine năm 2014, trong bối cảnh sáp nhập Crimea. Hình ảnh vệ tinh năm 2022 cho thấy sự xuất hiện của hai khu nuôi cá heo tại cảng Sevastopol.

Theo Tech Times, tài năng bơi của cá heo mũi chai (29 km/h) khiến chúng trở nên nổi tiếng. Ngay cả những thợ lặn lành nghề nhất cũng không thể đọ lại độ nhanh nhạy của cá heo, vì vậy chúng có thể đẩy lùi hiệu quả các cuộc tấn công dưới nước.

Có bằng chứng quân đội Nga sử dụng cá heo ở khu vực khác ngoài Sevastopol như cảng hải quân Tartus ở Syria. Ngoài ra, quân đội Nga bị nghi huấn luyện cá voi trắng ngoài khơi Na Uy. Ngư dân địa phương từng bắt gặp con cá voi đeo bộ dây có thể dùng để đặt camera.

Cá heo mũi chai thông minh như thế nào?

Theo US.Whale.Org, cá heo rất thông minh, chúng có tỷ lệ não so với cơ thể chỉ đứng sau con người. Các sinh vật có bộ não lớn thường có một vài điểm chung: Chúng sống lâu; chúng sống theo bầy đàn; hành vi của chúng phức tạp; cá cái chỉ sinh một vài con trong suốt cuộc đời và chăm sóc từng con rất chu đáo, đồng thời dạy chúng các kỹ năng sống; con non cần thời gian để lớn lên, trưởng thành về mặt sinh dục và tự lập khỏi mẹ.

Cá heo sở hữu một không gian cảm nhận đặc biệt dựa trên cơ chế định vị bằng tiếng vang, khả năng cho phép chúng “nhìn” bằng sóng siêu âm. Trong môi trường nước, nơi âm thanh lan truyền hiệu quả hơn ánh sáng, việc sử dụng âm thanh để nhận biết thế giới xung quanh trở nên tối ưu. Nhờ đó, cá heo có thể thu nhận những chi tiết hết sức tinh vi về môi trường.

Cơ chế định vị bằng tiếng vang giúp chúng săn mồi và định hướng chính xác ngay cả trong điều kiện nước tối hoặc đục. Không chỉ dừng lại ở đó, cá heo còn có thể nhận biết tình trạng mang thai của đồng loại, thậm chí “nghe lén” tín hiệu định vị của những con khác để suy đoán đối tượng mà chúng đang quan sát.

Não của cá voi và cá heo có những tế bào thần kinh đặc biệt, gọi là tế bào hình thoi. Những tế bào này liên quan đến các khả năng “cấp cao” như nhận biết, ghi nhớ, suy luận, giao tiếp, thích nghi và giải quyết vấn đề. Vì vậy, giới khoa học cho rằng chúng là những loài có trí tuệ rất phát triển.

Không chỉ vậy, vùng não xử lý cảm xúc của chúng (hệ limbic) thậm chí còn phức tạp hơn ở con người. Theo chuyên gia thần kinh Lori Marino, cá heo không đơn giản là một cá thể riêng lẻ, mà luôn tồn tại trong một mạng lưới xã hội rất chặt chẽ và phức tạp – thậm chí có thể vượt cả con người.

Về loài cá heo mũi chai nói riêng, theo Britanica, chúng thường dài khoảng 2,5-3 mét và nặng từ 135-300 kg, trong đó con đực thường to hơn con cái. Đây là loài quen thuộc trong các chương trình biểu diễn dưới nước, nổi bật với “nụ cười” tự nhiên do phần miệng cong lên.

Cá heo mũi chai cũng được giới khoa học nghiên cứu nhiều nhờ trí thông minh cao và khả năng giao tiếp với nhau bằng âm thanh, đặc biệt là sóng siêu âm.

Nhiều nghiên cứu cho thấy loài này có trí nhớ xã hội rất tốt, thuộc hàng lâu nhất trong các loài động vật không phải con người. Chúng có thể nhận ra tiếng huýt sáo riêng của những con từng gắn bó, ngay cả sau hơn 20 năm xa cách.

Trong môi trường nuôi nhốt, một số cá thể còn có thể nhận ra hình ảnh của chính mình trong gương - dấu hiệu cho thấy chúng có khả năng tự nhận thức, điều vốn chỉ thấy ở một số loài linh trưởng bậc cao và rất ít động vật khác.

Ngoài ra, cá heo mũi chai còn có khả năng “tự chữa bệnh” khá đặc biệt. Chúng biết tìm và cọ xát cơ thể vào một số loại san hô hoặc bọt biển để hấp thụ các chất kháng khuẩn tự nhiên do những sinh vật này tạo ra.

×