Những đại công trình đang tái cấu trúc không gian phát triển của Hà Nội

Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng – xương sống không gian ven sông

Khởi công ngày 19/12/2025, Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được coi là công trình có quy mô và tầm ảnh hưởng lớn bậc nhất trong lịch sử phát triển đô thị Hà Nội. Với phạm vi nghiên cứu khoảng 11.000 ha, dự án trải dài hơn 80 km dọc hai bờ sông Hồng, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, đi qua 19 xã, phường của Thủ đô.

Không chỉ là một tuyến giao thông, trục đại lộ này được định vị như một hành lang phát triển đô thị đa chức năng, kết hợp đồng bộ giữa đường bộ, tuyến đường sắt một ray (monorail), hệ thống công viên cảnh quan, không gian văn hóa – giải trí và các khu tái thiết đô thị. Tổng diện tích công viên, vui chơi giải trí lên tới khoảng 3.300 ha, trong khi quỹ đất giải phóng mặt bằng để tái thiết đô thị khoảng 2.100 ha.

Dự án được chia thành 4 hợp phần, bao gồm trục giao thông và không gian cảnh quan tả ngạn, hữu ngạn; tuyến metro ngầm dài khoảng 45 km bên hữu ngạn; cùng các khu đô thị tái định cư triển khai tại chỗ theo mô hình căn hộ cao tầng.

Đáng chú ý, toàn bộ hành lang sông Hồng được tổ chức thành 3 vùng chức năng rõ rệt. Đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long ưu tiên bảo tồn sinh thái, cây xanh và thể thao ngoài trời. Đoạn trung tâm từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì trở thành vùng đa chức năng với các không gian văn hóa, lễ hội, thương mại, dịch vụ, công viên chuyên đề. Đoạn phía Nam từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở phát triển mạnh logistics, thương mại, dịch vụ, công viên nông nghiệp sinh thái.

Với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 855.000 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2030, trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được kỳ vọng sẽ “đánh thức” tiềm năng hai bờ sông, vốn bị chia cắt và khai thác manh mún suốt nhiều thập kỷ, để trở thành không gian đô thị ven sông hiện đại của Thủ đô.

Khu đô thị thể thao Olympic – cú hích phía Nam Hà Nội

Cùng được khởi công ngày 19/12/2025, Khu đô thị – thể thao Olympic có quy mô hơn 9.000 ha, dân số dự kiến khoảng 751.000 người, là đại dự án phát triển đô thị lớn nhất từ trước đến nay của Hà Nội. Dự án trải rộng trên địa bàn 11 xã: Đại Thanh, Ngọc Hồi, Nam Phù, Thường Tín, Hồng Vân, Chương Dương, Thượng Phúc, Bình Minh, Tam Hưng, Thanh Oai, Dân Hòa.

Khu đô thị được tổ chức thành 4 phân khu, trong đó phân khu B là “trái tim” với Khu liên hợp thể thao quốc gia quy mô quốc tế. Nổi bật nhất là sân vận động Lạc Việt sức chứa 135.000 chỗ, cùng cung thể thao dưới nước, quảng trường và đại lộ thể thao hiện đại, đủ điều kiện đăng cai các sự kiện thể thao lớn như ASIAD hay Olympic.

Phân khu A đóng vai trò đầu mối giao thông và đô thị nén theo mô hình TOD, gắn với ga Ngọc Hồi, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Vành đai 4 và mạng lưới đường sắt đô thị. Phân khu C và D phát triển các khu đô thị thể thao - dịch vụ - sinh thái, tận dụng không gian sông Hồng và sông Nhuệ để hình thành trục xanh phía Nam Thủ đô.

Với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 925.000 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành năm 2035, khu đô thị thể thao Olympic không chỉ phục vụ thể thao đỉnh cao mà còn là cực tăng trưởng mới, góp phần giãn dân khu vực nội đô lịch sử và tái cấu trúc không gian đô thị Hà Nội theo hướng đa trung tâm.

Thành phố thông minh Bắc Hà Nội – cực tăng trưởng phía Bắc

Ở phía Bắc sông Hồng, Dự án Thành phố thông minh Bắc Hà Nội (Smart City) đang từng bước hình thành tại khu vực chân cầu Nhật Tân, trên trục Võ Nguyên Giáp kết nối trung tâm với sân bay Nội Bài. Dự án có diện tích hơn 270 ha, tổng mức đầu tư khoảng 4,2 tỷ USD, được triển khai từ cuối năm 2023 với lộ trình 9 năm.

Trọng tâm của dự án là Trung tâm tài chính - thương mại hỗn hợp cao 108 tầng, cao 639 m, được xem là công trình biểu tượng mới của Hà Nội trong tương lai. Bao quanh lõi trung tâm là hệ thống khu ở, công trình công cộng, giáo dục, y tế, cây xanh, giao thông thông minh và hạ tầng số đồng bộ.

Theo lãnh đạo Hà Nội, thành phố thông minh Bắc Hà Nội không chỉ tạo diện mạo kiến trúc hiện đại, mà còn góp phần giải quyết các bài toán lớn về giao thông, năng lượng, môi trường, qua đó hình thành một đô thị phía Bắc có sức cạnh tranh quốc tế.

Hòa Lạc – đô thị khoa học công nghệ phía Tây

Song song với các dự án ven sông và phía Nam, khu đô thị Hòa Lạc tiếp tục được xác định là trung tâm khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo của cả nước. Theo quy hoạch, Hòa Lạc phát triển theo mô hình đô thị xanh, thông minh, gồm vùng lõi đô thị tập trung các trung tâm nghiên cứu, đại học, y tế chất lượng cao và vùng vành đai xanh bao quanh.

Dự báo đến năm 2030, dân số đô thị Hòa Lạc đạt khoảng 600.000 người, tỷ lệ đô thị hóa khoảng 85%. Khi kết nối đồng bộ với Xuân Mai, khu vực phía Tây Hà Nội sẽ hình thành một “thành phố trong thành phố”, trở thành động lực phát triển tri thức và công nghệ cao.

7 cây cầu vượt sông Hồng – mở không gian phát triển mới

Năm 2025 cũng đánh dấu giai đoạn tăng tốc chưa từng có trong đầu tư hạ tầng giao thông của Hà Nội với việc triển khai đồng loạt 7 cây cầu vượt sông Hồng: Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở.

Các cây cầu này không chỉ giảm tải cho những cầu hiện hữu đã quá tải, mà quan trọng hơn, mở ra các không gian phát triển mới về phía Đông, Bắc và Nam. Khi hoàn thành, hệ thống cầu sẽ tạo nên mạng lưới kết nối liên hoàn, thúc đẩy phát triển đô thị tại Đông Anh, Mê Linh, Long Biên, Gia Lâm, Phú Xuyên và các khu vực lân cận.

Nhìn tổng thể, các đại dự án đang được triển khai cho thấy Hà Nội đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc không gian phát triển ở quy mô lớn chưa từng có. Không còn phát triển dàn trải hay nén chặt vào khu vực nội đô lịch sử, Thủ đô đang hình thành các trục động lực, các cực tăng trưởng mới, mở rộng không gian sống, sản xuất và sáng tạo. Từ dòng sông Hồng lịch sử đến những đô thị mới phía Nam, phía Bắc và phía Tây, một diện mạo Hà Nội hiện đại, đa trung tâm, xanh và bền vững đang dần hiện hữu.

Bên cạnh các đại dự án đô thị và không gian ven sông, hệ thống đường vành đai giao thông chiến lược đang nổi lên như những trục động lực quan trọng, trực tiếp định hình không gian phát triển mới của Hà Nội. Theo quy hoạch giao thông Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Hà Nội có 7 tuyến vành đai chính và phụ, gồm Vành đai 1, 2, 2.5, 3, 3.5, 4 và 5, tạo thành mạng lưới kết nối liên hoàn giữa khu vực nội đô với các đô thị vệ tinh và vùng liên kết.

Trong đó, Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục dài hơn 2,2 km, tổng mức đầu tư trên 7.210 tỷ đồng, đã hoàn tất giải phóng mặt bằng vào giữa tháng 12/2025 sau nhiều năm vướng mắc, tạo điều kiện để triển khai đồng loạt các hạng mục xây dựng. Vành đai 2 hiện cơ bản đã hình thành trên nhiều đoạn quan trọng, kết nối các trục như Nhật Tân, Ngã Tư Sở, Vĩnh Tuy, tiếp tục được hoàn thiện để giảm áp lực giao thông khu vực lõi đô thị.

Vành đai 2.5, đoạn Đầm Hồng – Quốc lộ 1A dài 1,6 km, đang bước vào giai đoạn nước rút sau khi tái khởi công từ tháng 5/2025. Dự án hơn 1.300 tỷ đồng dự kiến hoàn thành trong quý I/2026, góp phần tháo gỡ ùn tắc khu vực Định Công – Hoàng Mai.

Ở quy mô lớn hơn, Vành đai 3.5 và Vành đai 4 đang được đẩy nhanh tiến độ. Riêng Vành đai 4 vùng Thủ đô dài 113,52 km, đoạn qua Hà Nội đã cơ bản hoàn tất giải phóng mặt bằng, thi công đường song hành đạt khoảng 85% khối lượng. Xa hơn, Vành đai 5 được định hướng trở thành hành lang giao thông liên vùng, mở ra không gian phát triển mới cho Thủ đô và vùng Thủ đô trong dài hạn.

×