Nông nghiệp thông minh không thể chỉ dừng ở thiết bị, mà phải bắt đầu từ dữ liệu và nông dân

Nông nghiệp thông minh là xu thế

Tại Hội thảo "Nông nghiệp thông minh" vừa được Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) tổ chức mới đây tại TP.HCM, ông Trần Văn Tùng - Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, trong bối cảnh nền kinh tế dịch chuyển mạnh theo hướng phát triển bền vững, nông nghiệp Việt Nam đang đối mặt với yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức sản xuất.

Theo ông, quá trình chuyển từ canh tác truyền thống sang mô hình quản trị công nghiệp ứng dụng công nghệ cao là yêu cầu quan trọng để giải quyết bài toán năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ông cũng nhấn mạnh, các giải pháp công nghệ sẽ khó phát huy giá trị nếu chỉ nằm trong phòng nghiên cứu, vì vậy cần chuyển giao thông tin khoa học công nghệ theo hướng dễ tiếp cận hơn với doanh nghiệp và nông dân.

Từ thực tế làm việc với các đơn vị chuyển giao công nghệ tại Trung Quốc, ông Tùng cho rằng đang xuất hiện xu hướng nhiều đối tác nước ngoài, trong đó có Trung Quốc và Hàn Quốc, muốn đưa công nghệ vào nông nghiệp Việt Nam. Theo ông, đây là cơ hội để Việt Nam tiếp cận các giải pháp đã được triển khai thực tế, nhất là trong bối cảnh Trung Quốc là thị trường lớn đối với nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam.

Ông dẫn trường hợp sầu riêng để lưu ý rằng nếu không theo dõi tốt chất đất, phân bón, quy trình chăm sóc và sử dụng hóa chất, sản phẩm có thể không đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là cần thiết để kiểm soát vùng nguyên liệu, nâng chất lượng nông sản và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Đồng thời, ông Tùng cho rằng sản xuất nông nghiệp trước hết phải bảo đảm an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng trong nước, sau đó mới hướng đến xuất khẩu.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh cho biết bên cạnh vai trò là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại và dịch vụ hàng đầu cả nước, TP.HCM còn là nơi tập trung mật độ cao về tri thức, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông, thành phố đã và đang đóng vai trò là trung tâm nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp, với hệ thống các trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm công nghệ cao cùng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học. Nhiều công trình nghiên cứu đã tạo ra các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, thích ứng tốt với biến đổi khí hậu, đồng thời phát triển các quy trình sản xuất tiên tiến, góp phần giảm tác động môi trường và nâng cao giá trị gia tăng.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, những kết quả này không chỉ phục vụ riêng TP.HCM mà còn được chuyển giao tới các vùng sản xuất trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Trước bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cấp thiết và áp lực cạnh tranh toàn cầu gia tăng, TP.HCM xác định phát triển nông nghiệp thông minh là xu thế tất yếu.

Thành phố đặt ra một số định hướng trọng tâm như phát triển TP.HCM thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ nông nghiệp hiện đại của cả nước; đẩy mạnh liên kết vùng; tạo môi trường thuận lợi về cơ chế, chính sách để thu hút doanh nghiệp đầu tư đổi mới sáng tạo; thúc đẩy hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái nông nghiệp thông minh hiệu quả, bền vững.

"TP.HCM cũng cam kết tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác để các sáng kiến khoa học - công nghệ được ứng dụng rộng rãi hơn", ông Thạnh nêu.

Thiết lập “hệ điều hành” cho nông nghiệp thông minh.

Ở góc độ triển khai thực tế, ông Doãn Văn Chiến - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khuyến nông Quốc gia vùng Đồng bằng sông Cửu Long cho rằng, nông nghiệp thông minh là việc ứng dụng đồng bộ các công nghệ như IoT, AI, Big Data, blockchain vào toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, quản lý, chế biến đến tiêu thụ nông sản.

Trong đó, IoT giữ vai trò quan trọng trong việc thu thập dữ liệu theo thời gian thực về đất đai, thời tiết, cây trồng, vật nuôi và môi trường nuôi trồng, từ đó hỗ trợ đưa ra các khuyến cáo chính xác, kịp thời cho người sản xuất.

Theo ông Chiến, trong lĩnh vực trồng trọt, việc ứng dụng IoT trong sản xuất lúa, cây ăn quả và cây công nghiệp cho thấy có thể giảm trên 25% lượng nước tưới, giảm 15% phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tăng năng suất từ 8-10%. Trong chăn nuôi, việc ứng dụng cảm biến, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo để giám sát môi trường, sức khỏe vật nuôi giúp giảm 20-30% nguy cơ dịch bệnh, giảm chi phí và tăng năng suất.

Trong thủy sản, hệ thống cảm biến môi trường nước, tự động hóa cho ăn, quản lý ao nuôi từ xa giúp tăng tỷ lệ sống, nâng cao năng suất và bảo đảm chất lượng sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Ông Chiến cũng cho biết hoạt động khuyến nông đang được đổi mới theo hướng khuyến nông số, sử dụng nền tảng dữ liệu, ứng dụng di động và hệ thống cảnh báo thông minh để kết nối trực tiếp giữa nhà khoa học, cán bộ khuyến nông và nông dân.

Ông Đặng Duy Hiển - Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh việc thiết lập “hệ điều hành” cho nông nghiệp thông minh.

Theo ông, chuyển đổi số phải dựa trên nền tảng dữ liệu - nguồn tài nguyên chiến lược của quốc gia và của ngành nông nghiệp. Ông cho rằng để vận hành nông nghiệp thông minh hiệu quả, cần xác định rõ ba trụ cột ưu tiên gồm con người, hệ thống phần mềm chuyển đổi số đồng bộ, và hạ tầng số cùng kho dữ liệu ổn định để phục vụ khai phá, chia sẻ giá trị cho cộng đồng.

Ông Hiển cũng lưu ý bảo mật thông tin là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh dữ liệu được kết nối rộng rãi. Theo ông, cần trang bị kiến thức vững chắc để phòng chống nguy cơ phá hoại dữ liệu, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tiếp cận tốt hơn với nông nghiệp thông minh.

Cục Chuyển đổi số hiện đang xây dựng hệ sinh thái dữ liệu ngành thông qua chương trình “Bình dân học vụ số”, đồng thời triển khai hệ thống thông tin xuyên suốt, mở rộng phạm vi tiếp cận tới tận cấp xã.

×