Phân tích: Trung Đông bên bờ vực thẳm, lối thoát nào cho cả Iran và Israel?

Iran hiện đã chịu đựng được ba ngày tấn công của Israel, khiến hơn 240 người Iran thiệt mạng, bao gồm một số thành viên trong ban lãnh đạo quân sự.

Nhưng phản ứng của Iran lại là đáp trả theo cách mà Israel chưa từng phải trải qua – khi tên lửa của Iran gây ra thiệt hại tàn khốc ở các thành phố lớn nhất của Israel – bao gồm Tel Aviv và Haifa.

Mức độ thiệt hại mà cả hai bên gây ra - và trong nhiều trường hợp, địa điểm cụ thể bị tấn công - vẫn chưa rõ ràng, với thông tin chính xác khó có thể có được do cuộc chiến thông tin đi kèm với xung đột quân sự.

Cũng khó để biết cả hai bên vẫn còn bao nhiêu tên lửa và đạn dược trong kho dự trữ của mình, và Israel và Iran có thể duy trì cuộc chiến này trong bao lâu.

Điều chúng ta biết là Iran được cho là có chương trình tên lửa lớn nhất ở Trung Đông, với hàng ngàn tên lửa đạn đạo có sẵn với nhiều tầm bắn và tốc độ khác nhau. Với tốc độ hiện tại, Iran có thể tiếp tục tấn công Israel trong nhiều tuần – đủ thời gian để Israel phải chịu thiệt hại đáng kể, điều mà người dân nước này không quen sau nhiều năm chỉ thực sự phải hứng chịu các cuộc tấn công từ các nhóm vũ trang yếu hơn ở Dải Gaza, Lebanon và Yemen.

Iran cũng đang tiết lộ hiệu quả của các tên lửa tiên tiến hơn của mình. Tên lửa Haj Qassem, được sử dụng lần đầu tiên chống lại Israel vào Chủ Nhật, đã có thể tránh được hệ thống phòng không của Israel, và cảnh quay từ Israel cho thấy rõ sự khác biệt về sức mạnh và tốc độ so với các tên lửa cũ hơn mà Iran đã sử dụng trong các cuộc tấn công trước đó.

Tất nhiên, Iran không có số lượng tên lửa tiên tiến không giới hạn và cuối cùng sẽ phải hạn chế sử dụng chúng, nhưng khi kết hợp với các tên lửa tiêu chuẩn hơn và hàng nghìn máy bay không người lái, Iran có đủ khả năng quân sự để gây thiệt hại cho Israel - và khiến những người tin rằng Iran không có đủ sức mạnh để tiếp tục cuộc chiến trong ngắn hạn phải bối rối.

Tránh một cuộc chiến của Mỹ

Hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome của Israel đang bị thử thách nghiêm trọng bởi các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran, nhưng nước này đã có thể dựa vào đồng minh chính của mình là Mỹ để hỗ trợ đánh chặn các cuộc tấn công.

Tuy nhiên, Mỹ đã nhấn mạnh rằng họ không phải là một bên trong cuộc xung đột hiện tại giữa Israel và Iran, đồng thời đe dọa rằng hậu quả sẽ rất nghiêm trọng nếu Iran tấn công vào các lợi ích của Mỹ trong khu vực, bao gồm các căn cứ quân sự rải rác khắp Trung Đông.

Đối với Iran, bất kỳ cuộc tấn công nào vào căn cứ hoặc nhân sự của Mỹ đều là kịch bản tồi tệ nhất mà họ muốn tránh. Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei thường có những động thái thận trọng và sẽ không muốn có một cuộc chiến trực tiếp với Mỹ, hoặc tạo ra cái cớ để Washington tăng cường sức mạnh quân sự tấn công của mình vào Israel.

Một cuộc tấn công chung giữa Israel và Mỹ có thể sẽ có khả năng phá hủy các địa điểm hạt nhân được bảo vệ tốt nhất của Iran và mang lại cho Israel vị thế mạnh hơn nhiều.

Ngoài ra cũng có khả năng liên quan đến các cuộc tấn công vào các căn cứ của Mỹ đặt tại các quốc gia - chẳng hạn như Kuwait, Qatar, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ - không phải là kẻ thù trực tiếp của Iran và Tehran sẽ không muốn đưa những quốc gia này vào cuộc xung đột. Những quốc gia này cũng có giá trị đối với Iran như những người hòa giải tiềm năng.

Nhưng Iran có những lựa chọn khác. Họ đã nhiều lần đe dọa đóng eo biển Hormuz, nằm giữa họ và Oman, ngay lập tức dừng việc vận chuyển hàng triệu thùng dầu mỗi ngày. Giá dầu - đã tăng vọt lên mức cao nhất là 78 ​​đô la một thùng vào thứ sáu trước khi giảm trở lại - có khả năng sẽ tăng cao hơn 100 đô la nếu điều đó xảy ra, các chuyên gia tin tưởng.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz là một quân bài mạnh mà Iran phải chơi, và có thể xảy ra trong ngắn hạn nếu giao tranh vẫn tiếp diễn.

Lối thoát nào?

Nhưng cuối cùng, Iran sẽ tìm kiếm một lối thoát có thể chấm dứt một cuộc xung đột có khả năng leo thang thành một cuộc chiến tranh khu vực chống lại hai cường quốc hạt nhân - Israel và Mỹ - và gây ra thiệt hại không thể kể xiết cho nền kinh tế của nước này, với khả năng gây ra bất ổn trong nước.

Iran cũng biết rằng trong khi Israel có giới hạn riêng về mức độ chiến đấu mà họ có thể chịu đựng, thì sự hỗ trợ của Mỹ giúp họ có khả năng bổ sung kho đạn dược dễ dàng hơn Iran.

Chính phủ Iran đã nói rõ rằng họ sẽ đáp trả nếu Israel ngừng các cuộc tấn công của mình và sẵn sàng quay lại đàm phán hạt nhân với Mỹ. "Một khi các cuộc tấn công [của Israel] này dừng lại, chúng tôi sẽ đáp trả một cách tự nhiên", Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết vào Chủ Nhật.

Tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào Mỹ và vị tổng thống khó đoán của nước này. Ông Trump sẽ cần gây áp lực lên Israel và Thủ tướng Benjamin Netanyahu để dừng lại, và không rõ liệu tổng thống Mỹ có sẵn sàng làm như vậy hay không.

Lời lẽ của ông Trump về cuộc xung đột liên tục thay đổi. Một mặt, ông liên tục kêu gọi chấm dứt chiến sự, trong khi đồng thời đe dọa Iran.

Iran cũng biết rằng ông Trump "không phải là người đáng tin cậy hay dựa dẫm". Mỹ đã tham gia vào vụ lừa dối trước cuộc tấn công của Israel vào tuần trước, với việc người Mỹ duy trì sự giả vờ rằng các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran sẽ diễn ra vào Chủ Nhật mặc dù họ biết rõ rằng Israel đang có kế hoạch tấn công.

Tuy nhiên, một thỏa thuận do Mỹ làm trung gian là lựa chọn khả thi nhất mà Iran có để kiềm chế Israel và chấm dứt một cuộc xung đột đã chứng tỏ sức mạnh của Iran, nhưng sẽ ngày càng khó để nước này duy trì.

×