Bình luận
0
Năm Hồng Đức thứ 2 (1471), vua Lê Thánh Tông ra dụ thành lập đạo thứ 13, tức Thừa tuyên Quảng Nam đạo - từ đây chính thức ra đời danh xưng Quảng Nam thuộc lãnh thổ Đại Việt.
Về phương diện ngữ nghĩa học, Quảng Nam nghĩa là mở rộng về phía Nam như một sự chọn lựa có tầm nhìn xa trông rộng, một sự định hướng lâu dài mang tính chiến lược và bền vững, quyết định sự phát triển của quốc gia Đại Việt trên vị trí địa lý vùng Trung Trung bộ.
Lúc mới hình thành, đạo Thừa Tuyên Quảng Nam có 3 phủ, 9 huyện là Phủ Thăng Hoa gồm 3 huyện: Huyện Lệ Giang (đến triều Nguyễn được đổi tên là huyện Lễ Dương, rồi về sau được nhập vào các huyện Duy Xuyên, Quế Sơn, Thăng Bình); huyện Hy Giang (đến năm Giáp Thìn, triều Gia Long được đổi thành huyện Duy Xuyên); huyện Hà Đông (nay là Tam Kỳ, Phú Ninh, Núi Thành, Tiên Phước).
Phủ Tư Nghĩa (phần đất cắt từ Thạch Tân - Bến Đá đến sông Trà Khúc nhập vào với châu Tư, châu Nghĩa) gồm 3 huyện: Nghĩa Sơn, Bình Sơn và Mộ Hoa. Phủ Hoài Nhân (phần đất từ Bến Đá đến Thạch Bi Sơn) gồm 3 huyện: Bồng Sơn, Phù Ly và Tuy Viễn
Như vậy, trong đạo Thừa Tuyên Quảng Nam thời ấy, phần địa giới hành chính thuộc Quảng Nam ngày nay gồm các huyện Duy Xuyên, Quế Sơn, Tiên Phước, Thăng Bình; còn Điện Bàn, Đại Lộc (kể cả huyện Hoà Vang của TP Đà Nẵng) thuộc phía nam phủ Triệu Phong trong đạo Thừa Tuyên Thuận Hóa.
Đến năm Hồng Đức thứ 21 (1490) vua Lê Thánh Tông đổi đạo thành xứ, đạo Thừa tuyên Quảng Nam trở thành xứ Quảng Nam gồm 3 phủ, 9 huyện. Riêng phủ Thăng Hoa gồm 3 huyện, 25 tổng, 177 xã. Đến đời Lê Tương Dực lại đổi xứ thành trấn, xứ Quảng Nam trở thành trấn Quảng Nam.
Năm Chính trị nguyên niên (1558), Đoan quận công Nguyễn Hoàng, được vua Lê Anh Tông cho vào trấn thủ Thuận Hóa.
Vào giai đoạn cuối Lê đầu Mạc, Thuận Hóa không được yên ổn, luôn có loạn thổ hào không quy thuận triều đình, như trong biểu dâng vua Lê của Trịnh Kiểm (anh rể Nguyễn Hoàng) xin cho Nguyễn Hoàng vào trấn lãnh Thuận Hóa: “... nay lòng dân hãy còn phản trắc, nhiều kẻ vượt bể đi theo họ Mạc, sự hoặc có dẫn giặc về cướp, nếu không được tướng giỏi trấn giữ …”.
Chúa Tiên Nguyễn Hoàng (ảnh minh họa). Tháng 7 năm Nhâm Dần (1602), Nguyễn Hoàng lập dinh trấn tại xã Cần Húc huyện Duy Xuyên, tức thôn Thanh Chiêm, thị xã Điện Bàn (tỉnh Quảng Nam) ngày nay.
Đến năm 1570, sau khi ra Thanh Hóa yết kiến vua Lê trở về, Chúa Tiên Nguyễn Hoàng mới được cho kiêm lãnh trấn Quảng Nam và đến tháng 7 năm Nhâm Dần (1602), Nguyễn Hoàng mới lập dinh trấn tại xã Cần Húc huyện Duy Xuyên, tức thôn Thanh Chiêm, Điện Bàn ngày nay.
Lập xong dinh trấn Quảng Nam, 2 năm sau - năm Hoàng Định thứ 2 (1604), Nguyễn Hoàng cho cải đặt và đổi tên các khu vực hành chính 2 xứ Thuận Hóa, Quảng Nam. Huyện Điện Bàn vốn thuộc phủ Triệu Phong được tách ra khỏi trấn Thuận Hóa, nâng lên thành phủ, quản 3 huyện Tân Phước, An Nông, Hòa Vang và cho thuộc vào Quảng Nam dinh.
Huyện Lệ Giang thuộc phủ Thăng Hoa (nay là Thăng Bình) được cải thành huyện Lễ Dương; huyện Hy Giang được đổi thành huyện Duy Xuyên. Cũng trong năm này, phủ Hoài Nhân được đổi thành phủ Quy Nhơn cũng thuộc Quảng Nam dinh.
Như vậy, Quảng Nam lúc bấy giờ gồm 4 phủ: Điện Bàn, Thăng Hoa, Tư Nghĩa và Quy Nhơn. Đến đời Chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên, dinh Quảng Nam vẫn giữ nguyên 4 phủ (phủ Điện Bàn có 5 huyện: Tân Phước, An Nông, Hòa Vang, Diên Khánh và Phú Châu. Phủ Thăng Hoa có 3 huyện: Duy Xuyên, Lễ Dương và Hà Đông - thuộc địa giới Quảng Nam ngày nay).
Sự hình thành dinh trấn Quảng Nam vào thời kỳ này có vai trò chiến lược rất quan trọng. Đây là vùng giàu tài nguyên và đất đai phì nhiêu, dân cư trù mật, đem lại nhiều nguồn lợi cho Đàng Trong dưới thời các chúa Nguyễn.
Dinh trấn Quảng Nam hay Thanh Chiêm (thương nhân nước ngoài gọi là Ca-ciam hay Dinh Ciam) được thiết lập trên sông Sài Giang hay Sài Thị Giang (sông Củi hay sông Chợ Củi) - một nhánh sông Thu Bồn, vì thế có vị trí thuận lợi để tàu buôn ra vào tấp nập.
Dinh trấn lại cách Hội An có 6 dặm (khoảng 9km) nên rất thuận tiện cho việc tiếp xúc giao thương giữa chính quyền với thương nhân nước ngoài đến trao đổi, mua bán.
Dinh trấn Thanh Chiêm đóng vai trò là kinh đô thứ hai ở Đàng Trong ngoài kinh đô chính tại Thuận Hóa. Dinh trấn Quảng Nam có vai trò quan trọng về chính trị, hành chính cũng như quân sự để bảo vệ và tạo bàn đạp để mở mang đất nước về phía Nam nói chung, “vùng đất phên dậu” Quảng Nam nói riêng.
Chính vì vậy, chức vụ trấn thủ thường được dành cho các công tử con chúa để tập sự nối ngôi sau này, như trấn thủ đầu tiên từ năm 1602 đến 1613 là Chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên, sau đó trao lại cho con trưởng là Nguyễn Phước Kỳ.
Trong thời kỳ này, sự hình thành thương cảng Hội An (Faifo, Hải phố) đã thúc đẩy sự giao thương kinh tế và phát triển công nghệ ở Quảng Nam. Các sản vật, hàng hóa ở các phủ Điện Bàn, Thăng Hoa, Tư Nghĩa, Quy Nhơn và cả Nha Trang đều đi đường thủy tập hợp về Hội An để bán sang châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản...
Do đặc thù của vùng đất và các chính sách thông thoáng, hợp lòng dân của các chúa Nguyễn, có thể nói Quảng Nam dinh (dinh trấn Thanh Chiêm) vào thế kỷ XVI - XVIII có vai trò rất quan trọng trên các mặt.
Về chính trị, Quảng Nam là nơi tập trung tiềm lực để mở mang đất nước. Dưới thời Nguyễn Phước Nguyên (1613 - 1635), vùng đất phía Nam đến đèo Cù Mông, sông Đà Rằng (Nha Trang), tiếp đến thời Nguyễn Phước Lan (1635 - 1648), Quảng Nam tiếp tục là nơi cung cấp nhân lực, tài lực - là bàn đạp mở cõi về phía Nam.
Năm 1653, vùng đất Phan Rang thuộc về chúa Nguyễn. Năm 1698, Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh theo lệnh chúa Nguyễn thành lập Xứ Đồng Nai, hình thành Trấn Biên.
Tiếp đến năm 1706, địa giới Đàng Trong đã đến sông Tiền Giang sau khi Chân Lạp bị chúa Nguyễn chinh phục. Năm 1714, vùng đất cực Nam lại thuộc về chúa Nguyễn khi cử Mạc Cửu, rồi đến Mạc Thiên Tích, Mạc Thiên Tứ cai quản làm đô đốc Trấn Hà Tiên.
Về kinh tế, Quảng Nam là nơi thử nghiệm thành công các chính sách kinh tế, khẩn hoang lập ấp có từ thời Lê sơ của Đại Việt, việc mở mang lãnh thổ về phương Nam phụ thuộc vào công cuộc tổ chức khẩn hoang, khai thác tiềm năng trù phú của vùng đất này.
Đồng thời đó cũng là vùng phát triển công, thương, kinh tế để chấn hưng đất nước, khai thác nhân lực, đối nội, đối ngoại dưới thời các chúa Nguyễn.
Về sau, những kinh nghiệm khai khẩn cùng các đợt di dân của người Quảng Nam vào Nam đã được các chúa Nguyễn áp dụng trong cuộc Nam tiến kéo dài từ 1611 đến 1757, là năm vùng Nam bộ thuộc Đàng Trong.
Về văn hóa, Quảng Nam hồi thế kỷ XVI - XVIII đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giao lưu, hội nhập văn hóa (cả văn hóa vật thể và phi vật thể) khi các giáo sĩ đến vùng đất này để giảng đạo, nhà truyền giáo Francisco de Pina là người đầu tiên và sau này nối tiếp là Alexandre de Rhodes sáng tạo ra chữ quốc ngữ, từ điển “Việt - Bồ - La” là thành quả nổi bật về văn hóa của nước ta cho đến ngày nay. Có thể nói Quảng Nam là một trong những trung tâm văn hóa lớn thời bấy giờ của quốc gia Đại Việt.
Về quân sự, Quảng Nam là nơi tập trung tiềm lực quân sự của quân bộ, lẫn quân thủy. Các chúa Nguyễn cho quan lại chiêu mộ dân lưu tán vào khai khẩn và sử dụng họ như một thứ binh đồn trú, sẵn sàng lúc cần huy động.
Trong đó dinh trấn Thanh Chiêm là một trung tâm căn cứ quân sự thủy lục quân vững mạnh không kém Quảng Bình (lũy Tường Dực) và hơn cả Thuận Hóa (thành Ái Tử).
Về ngoại giao, dinh trấn Quảng Nam còn giữ một vai trò quan trọng khác mà không nơi nào thay thế được - kể cả Thuận Hóa.
Đó là Quảng Nam được coi như một vùng đất “mở”, giao tiếp với ngoại quốc, kiểm soát nguồn thuế xuất nhập khẩu và ngoại thương qua các cảng biển Đà Nẵng, Đại Chiêm, Đại Áp rất phồn thịnh, làm nên con đường tơ lụa trên biển với các nước Á Đông như Nhật Bản, Trung Hoa và Tây phương như Bồ Đào Nha, Hà Lan, Y Pha Nho...
Như vậy, khi xét về tổng thể hành trình xuyên suốt lịch sử dân tộc, Quảng Nam vào thời kỳ các chúa Nguyễn (thế kỷ XVI - XVIII) là một vùng đất cực thịnh và cũng là vùng đất quan trọng bậc nhất, có vai trò là đầu tàu trên nhiều phương diện phát triển của quốc gia cả về ý nghĩa lẫn bài học kinh nghiệm và thực tiễn mà Quảng Nam đã đóng góp lúc bấy giờ. Đây cũng là truyền thống nối tiếp cho các thế hệ về sau...
Philippines, nước mua gạo của Việt Nam nhiều nhất vẫn giữ nguyên kế hoạch giảm đáng kể nhu cầu nhập khẩu gạo trong quý I/2026, trong bối cảnh lệnh cấm nhập khẩu gạo đã kéo dài trong bốn tháng và dự kiến sẽ được dỡ bỏ vào đầu tháng 1/2026.
Ngày thi đấu đầu tiên tại SEA Games 33, đoàn Thể thao Việt Nam đã có 4 HCV, gồm ở các nội dung Canoe - Thuyền đôi Nữ 500m, Taekwondo - Quyền sáng tạo đồng đội hỗn hợp, bơi - 200m hỗn hợp cá nhân nam và bi sắt - shooting cá nhân nam.
Chia sẻ
Việc kéo dài thời gian họp thượng đỉnh đã trở nên tương đối phổ biến, do các lãnh đạo châu Âu thường gặp khó khăn trong việc đạt đồng thuận về các vấn đề phức tạp.
Chia sẻ
Bộ Ngoại giao Mỹ đã cảnh báo toàn bộ công dân Mỹ phải rời khỏi Mali ngay lập tức hoặc không nên đến nước này vì quốc gia Tây Phi này đang đứng trước nguy cơ trở thành nước đầu tiên trên lục địa bị một tổ chức khủng bố liên kết với al-Qaeda kiểm soát.
Chia sẻ
Ngày 10/12, Phòng Cảnh sát hình sự (CSHS) Công an TP Đà Nẵng cho biết, đã thi hành Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Văn Điệp (SN 1983, trú phường Quan Hoa, quận Cầu Giấy cũ, Hà Nội) để điều tra về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Chia sẻ
Tại SEA Games 33, chương trình môn cờ ghi nhận các nội dung cờ Ốc/cờ Makruk được tổ chức từ 13–19/12/2025, địa điểm thi đấu là Khách sạn Alexander, Bangkok — theo lịch thi đấu do báo chí thể thao trong nước công bố.
Chia sẻ
Chiều qua (9/12), tại xã Tân Hội, tỉnh Tây Ninh, Tập đoàn De Heus (Hà Lan) và Tập đoàn Hùng Nhơn đã tổ chức lễ khởi công Khu chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao DHN Tây Ninh 4.
Chia sẻ
Tài xế ở Nghệ An đang điều khiển chiếc xe buýt chạy trên quốc lộ thì bất ngờ bị một nam hành khách đánh. Sự việc khiến nhiều người trên xe bàng hoàng.
Chia sẻ
Thành phố Hà Nội tiếp tục chi trả tiền đền bù, có hộ nhận đến hàng chục tỷ đồng, tạo điều kiện đẩy nhanh dự án quảng trường – công viên phía Đông hồ Hoàn Kiếm.
Chia sẻ
Ngày 10/12, nguồn tin Dân Việt cho biết, chủ đầu tư và đơn vị vận hành đã đến hồ chứa nước Sông Than, xã Anh Dũng, tỉnh Khánh Hòa (huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận cũ) để kiểm tra thông tin lan truyền hai ngày vừa qua về hồ chứa nước Sông Than xuất hiện tình trạng vết nứt bê tông mặt đập, thấm nước, khiến dư luận lo lắng.
Chia sẻ
Nghị sĩ đảng Cộng hòa Thomas Massie, đại diện cho bang Kentucky, đã đệ trình một dự luật kêu gọi Hoa Kỳ rút khỏi NATO, cho rằng tổ chức này không còn phù hợp với lợi ích an ninh của Mỹ.
Chia sẻ
Ngày 10/12, nguồn tin từ phường La Gi, tỉnh Lâm Đồng cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng cùng các đơn vị nghiệp vụ đang tiến hành điều tra, làm rõ vụ án mạng khiến 1 người tử vong vừa xảy ra tại phường La Gi.
Chia sẻ
Trang fanpage chính thức của Thể Công Viettel vừa đăng tải thông báo chia tay Trương Tiến Anh. Như vậy, đúng như đồn đoán, hậu vệ này đã rời đội bóng áo lính để tìm kiếm thử thách mới.
Chia sẻ
Nguyên nhân dẫn đến bi kịch này bắt nguồn từ việc nạn nhân nhiều lần yêu cầu bị cáo đi kiểm tra bệnh lây truyền qua đường tình dục (STD).
Chia sẻ
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Sydney Sweeney đã gửi thông điệp đến tất cả những người nhiều năm qua chỉ trích ngoại hình của cô.
Chia sẻ
Tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân năm 2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định: "Chúng ta thoát nghèo nhờ sản xuất nông nghiệp, nhờ người nông dân và nhờ vào sự phát triển nông thôn của chúng ta".
Chia sẻ
Một kế hoạch thi đua toàn diện, được Công đoàn phát động trong cả nước không chỉ hướng tới chào mừng Đại hội XIV của Đảng mà còn hướng tới chăm lo Tết Bính Ngọ cho đoàn viên, người lao động.
Chia sẻ
SAE Games vốn là công cụ để tăng cường tính đoàn kết của khối ASEAN, nhưng đôi khi nó lại là nạn nhân của sự mất đoàn kết trong khối.
Chia sẻ
Trung vệ nhập tịch Đỗ Phi Long 1m95 báo "tin buồn" cho ĐT Việt Nam; ĐT futsal nữ Việt Nam tới Thái Lan; HLV Mourinho sắp làm thầy Ronaldo?; M.U liên hệ chiêu mộ Ramos; Haaland từng bị cha ép làm golf thủ.
Chia sẻ
Trước câu chuyện nông dân phải "leo đỉnh núi hứng sóng" livestream và thiếu kỹ năng làm content của chị Vương Thị Thương, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định đã chỉ đạo cung cấp đủ sóng, điện cho dân, thúc đẩy Chính phủ số, xã hội số, công dân số, mọi người đều biết dùng kỹ thuật số thì mới mua bán online.
Chia sẻ
Hà Nội phát động chiến dịch tổng lực lập lại trật tự đô thị, yêu cầu các địa phương xử lý dứt điểm “chợ cóc”, vi phạm vỉa hè, dây điện nhếch nhác và mọi điểm nghẽn tồn tại lâu năm, hướng tới diện mạo Thủ đô văn minh, sạch đẹp, kỷ cương.
Chia sẻ
UBND TP.HCM vừa điều chỉnh dự án Tỉnh lộ 991 nối dài, bổ sung nhiều hạng mục kỹ thuật nhằm tăng năng lực kết nối khu vực cảng Cái Mép - Thị Vải, phục vụ nhu cầu logistics ngày càng lớn.
Chia sẻ
Với kim ngạch xuất nhập khẩu qua biên giới đất liền chạm gần 74 tỷ USD chỉ trong 9 tháng năm 2025, tăng gần 47% so với cùng kỳ, thương mại mậu biên Việt Nam đang ở giai đoạn tăng trưởng nóng hiếm thấy. Nhưng đằng sau con số ấn tượng ấy là những “điểm nghẽn” hạ tầng còn tồn tại, buộc cơ quan quản lý và địa phương phải tăng tốc hiện đại hóa logistics, số hóa cửa khẩu và tái cấu trúc toàn bộ hành lang thương mại biên giới.
Chia sẻ
Lợi dụng sự tin tưởng của chủ nhà, Hiền, người giúp việc của gia đình nạn nhân đã trộm lắc vàng, dây chuyền vàng của gia chủ, sau đó giấu sợi dây chuyền trong bồn vệ sinh.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, năm 2026, sự nghiệp của 4 con giáp sẽ thuận buồm xuôi gió, cuộc sống của họ sẽ hạnh phúc và trọn vẹn.
Chia sẻ
Ukraine đang phải đối mặt với tình trạng sụt giảm viện trợ quân sự chưa từng thấy khi châu Âu không thể thay thế phần bị ngừng từ Mỹ. Với các cam kết giảm mạnh vào cuối năm 2025, Kiev có nguy cơ nhận mức hỗ trợ thấp nhất kể từ năm 2022.
Chia sẻ
Từ tháng 12 đến đầu năm kế tiếp là thời điểm đẹp để ngắm sắc hoa mai anh đào Sapa (Lào Cai) với tất cả vẻ đẹp rực rỡ nhất.
Chia sẻ
Với việc Quốc hội thông qua Nghị quyết điều chỉnh quy hoạch quốc gia với sự đồng thuận tuyệt đối, Việt Nam chính thức vạch ra lộ trình tăng trưởng GDP trên 8% đến 2030 và hướng tới mức thu nhập bình quân 38.000 USD, tương đương 950 triệu đồng/năm vào năm 2050. Đây không chỉ là một mục tiêu thống kê, mà là tuyên bố chiến lược về tham vọng bước vào hàng ngũ các nền kinh tế thu nhập cao, dựa trên khoa học công nghệ, kinh tế số và khu vực tư nhân làm động lực tăng trưởng chủ đạo.
Chia sẻ
Trong trận chung kết Pencak Silat ở SEA Games 31, võ sĩ Ronaldo Neno của Indonesia bất ngờ chơi xấu, đấm vào mặt Nguyễn Duy Tuyến. Sự cố này khiến trận đấu phải dừng lại ít phút để các bác sĩ vào chăm sóc cho võ sĩ Việt Nam.
Chia sẻ
Mới đây, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Tiên Lục (địa phận huyện Lạng Giang trước đây) tổ chức hội thảo đánh giá mô hình chăn nuôi gà chọi lai theo hướng hữu cơ.
Chia sẻ
HĐND tỉnh Đồng Nai đã thống nhất thông qua tờ trình của UBND tỉnh về Nghị quyết ban hành bảng giá đất lần đầu trên địa bàn tỉnh, áp dụng từ ngày 1/1/2026.
Chia sẻ
Tin tức 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
