Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đề xuất tháo dỡ nhà rường "lạ" tại lăng Hoàng hậu Từ Dụ

Liên quan đến vụ việc xuất hiện ngôi nhà rường “lạ” tại lăng Hoàng hậu Từ Dụ, thuộc quần thể di tích lăng vua Thiệu Trị, ngày 6/1, Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đã có báo cáo chính thức gửi UBND TP Huế.

Báo cáo chỉ rõ nhiều vấn đề pháp lý, chuyên môn cũng như trách nhiệm quản lý liên quan đến việc xây dựng các công trình mới trong khu vực di tích quốc gia đặc biệt.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế, lăng vua Thiệu Trị là di tích có giá trị đặc biệt quan trọng, thuộc Quần thể di tích cố đô Huế – Di sản văn hóa thế giới được UNESCO ghi danh từ năm 1993. Di tích này đã được xếp hạng di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt, vì vậy mọi hoạt động tu bổ, tôn tạo hay xây dựng mới trong khu vực đều phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Di sản văn hóa và các công ước quốc tế liên quan.

Sau khi tiếp nhận phản ánh của báo chí và dư luận xã hội, Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đã khẩn trương tổ chức khảo sát thực địa vào ngày 29/12/2025, đồng thời rà soát hồ sơ pháp lý và xem xét báo cáo giải trình của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế – đơn vị trực tiếp quản lý di tích.

Kết quả kiểm tra cho thấy, tại khu vực di tích lăng vua Thiệu Trị đã phát sinh các công trình xây dựng mới chưa có trong hồ sơ quy hoạch, dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trong đó, đáng chú ý là một ngôi nhà rường được xây dựng cố định trên nền móng chân tảng phía trước Bửu thành lăng mộ Hoàng hậu Từ Dụ, vị trí thuộc khu vực bảo vệ I – vùng lõi của di tích.

Theo mô tả trong báo cáo, công trình nhà rường có diện tích khoảng 35m², cao khoảng 6m, kết cấu gồm 16 cột gỗ, hệ thống vì kèo bằng gỗ, mái lợp ngói liệt. Việc xây dựng công trình này trong khu vực bảo vệ I khiến dư luận lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng đến cảnh quan, không gian linh thiêng và các yếu tố gốc của di tích.

Ngoài nhà rường, Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế còn ghi nhận một công trình khác là cổng vào lăng vua Thiệu Trị, được xây dựng theo dạng cổng tam quan, có nền móng bê tông, kết cấu phía trên bằng gỗ, nằm tại khu vực tiếp giáp khu vực bảo vệ I của di tích.

Ngay sau khi ghi nhận sự việc, ngày 29/12/2025, Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đã ban hành văn bản đề nghị Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế báo cáo, giải trình. Đến ngày 5/1/2026, Trung tâm đã có văn bản báo cáo về việc xây dựng công trình tại khu lăng mộ Nghi Thiên Chương Hoàng hậu Từ Dụ.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế, báo cáo giải trình của Trung tâm vẫn còn nhiều nội dung chưa làm rõ. Cụ thể, chưa xác định rõ quy mô chi tiết, tính chất của các công trình; chưa làm rõ tổng mức đầu tư, nguồn vốn và quy trình tiếp nhận nguồn vốn xã hội hóa; chưa cung cấp đầy đủ trình tự, thủ tục pháp lý đã thực hiện như chủ trương đầu tư, thẩm định thiết kế, cấp phép xây dựng.

Đáng chú ý, báo cáo cũng thiếu các căn cứ tư liệu lịch sử, khoa học phục vụ cho việc thiết kế, phục dựng; chưa xác định rõ thời gian tổ chức thi công, thời điểm hoàn thành và chưa làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan khi triển khai các công trình trong khu vực di tích, theo quy định của Luật Di sản văn hóa năm 2024.

Từ những tồn tại nêu trên, Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đã đề xuất và kiến nghị UBND TP Huế một loạt biện pháp xử lý. Trong đó, Sở kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế khẩn trương xây dựng báo cáo giải trình đầy đủ, chi tiết toàn bộ quá trình vận động, tiếp nhận tài trợ và tổ chức xây dựng các công trình tại khu vực di tích, gửi các cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Đặc biệt, Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đề xuất thực hiện ngay việc tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép nằm trong khu vực bảo vệ I và khu vực tiếp giáp khu vực bảo vệ I của di tích lăng vua Thiệu Trị, đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ thuật cần thiết để hoàn trả nguyên trạng mặt bằng, cảnh quan di tích.

Bên cạnh đó, Sở cũng kiến nghị tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan trong việc để xảy ra sai phạm, trên cơ sở đó đề xuất hình thức xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Về phía Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế, đơn vị này cho biết sẽ trực tiếp giám sát chặt chẽ quá trình tháo dỡ các công trình vi phạm, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho các yếu tố gốc của di tích và tham mưu xử lý vi phạm hành chính (nếu có) theo thẩm quyền.

Báo cáo của Sở cũng cho biết, vụ việc đã gây hiệu ứng truyền thông tiêu cực, với hàng chục bài báo và nhiều thông tin trên mạng xã hội phản ánh, ảnh hưởng đến uy tín của các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa cũng như hình ảnh của TP Huế với tư cách là một đô thị di sản.

Từ phản ánh của báo chí đến báo cáo của các cơ quan liên quan, vụ nhà rường “lạ” tại lăng Hoàng hậu Từ Dụ đang cho thấy những bất cập trong công tác quản lý, giám sát hoạt động bảo tồn di sản.

Việc xử lý dứt điểm, minh bạch, đúng pháp luật không chỉ nhằm khắc phục sai phạm cụ thể, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ giá trị di sản cố đô Huế trước những nguy cơ xâm lấn trong quá trình xã hội hóa bảo tồn.

×