Tại Diễn đàn Nông dân Quốc gia lần thứ X, một chuyên gia nói: Thời kỳ bán nông sản thô đã dần kết thúc

Từ Phuket đến Seoul: Thu ngoại tệ từ bài học quốc tế

Phát biểu tại Diễn đàn Nông dân Quốc gia lần thứ X năm 2025, bà Nguyễn Thị Thành Thực, CEO Công ty CP Công nghệ phần mềm AutoAgri, Ủy viên BCH Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk, đánh giá trong chuỗi giá trị nông nghiệp hiện nay, chi phí logictics của chúng ta rất cao, căn cơ là do hạ tầng logictics, hạ tầng sản xuất còn manh mún. Đây là những vấn đề mà nông dân và doanh nghiệp không thể tự cải thiện, đầu tư được.

Chuyên gia phân tích rằng Việt Nam đã đầu tư rất nhiều vào các cụm công nghiệp, nhưng thực tế phần giá trị mà chúng ta thu lại từ xuất khẩu công nghiệp vẫn còn khá thấp so với tổng doanh thu xuất khẩu. Ngược lại, trong lĩnh vực nông nghiệp, tỷ lệ giá trị thực mà Việt Nam thu được từ xuất khẩu lại cao hơn nhiều.

Bà Nguyễn Thị Thành Thực khẳng định, đã đến lúc nghiên cứu, đầu tư sâu cho nông nghiệp. Chuyên gia nông nghiệp đề xuất 3 giải pháp, mô hình phù hợp với định hướng này:

Thứ nhất là mô hình khu chợ OCOP tại Phuket (Thái Lan), hiện đang do một Việt kiều đầu tư và vận hành rất hiệu quả. Khu chợ này có quy định rõ ràng: ít nhất 51% sản phẩm phải là sản phẩm OCOP. Nhờ vậy, du khách trong nước và quốc tế khi tới tham quan đều có thể trải nghiệm đặc sản địa phương một cách trực quan và sinh động.

Bà Thực đề xuất Bộ Công Thương cần nghiên cứu mô hình này để lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện Việt Nam. Bà cũng tiết lộ thêm, chủ đầu tư khu chợ tại Phuket sẵn sàng dành ngay 1.000 m² để Việt Nam đưa sản phẩm OCOP sang quảng bá, một cơ hội rất đáng cân nhắc.

Thứ hai là cần làm cụm nông nghiệp công nghệ cao. CEO Công ty CP Công nghệ phần mềm AutoAgri tiết lộ: Một đối tác chuyên làm về chanh leo Đài Loan của tôi từng kể đã mất 7 năm để tìm nơi đầu tư ở Việt Nam 7 năm nhưng rồi phải sang Trung Quốc, vì nơi đây đã đầu tư sẵn hạ tầng, hình thành các cụm nông nghiệp chuyên sâu, hỗ trợ nhiều chính sách đáp ứng được nhiều kỳ vọng của doanh nghiệp.

“Chúng ta có thể có các cụm nông nghiệp, cụm làng nghề để cho các nông dân, doanh nghiệp, HTX và thậm chí là các nhà đầu tư nước ngoài vào nghiên cứu, chuyển giao công nghệ. Trung Quốc được như ngày hôm nay cũng bắt đầu từ những cụm công nghiệp, làng nghề chỉ 300 - 500m2/hộ”, bà Thực gợi ý.

Thứ 3 là chúng ta cần đầu tư thêm các trung tâm đổi mới sáng tạo. Chi phí chế biến của Việt Nam còn cao, manh mún, chưa đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu.

Vừa qua, chúng tôi đã xin hỗ trợ ở Bắc Giang, để mỗi HTX có một máy sấy thăng hoa. Một máy sấy thăng hoa chỉ đặt hết độ 10m2, nếu chúng ta có trung tâm đổi mới sáng tạo để tập trung công nghệ, hạ tầng thì sẽ hỗ trợ rất hiệu quả cho các HTX, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm đạt chất lượng.

Liên hệ thực tế, theo bà Thực, tại Seoul (Hàn Quốc) có trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu chế biến phục vụ ngành ăn uống. Tại trung tâm đã có sẵn cơ sở vật chất. Các bạn khởi nghiệp có ý tưởng đổi mới sáng tạo sau khi đăng ký tại Trung tâm có thể hoạt động ngay trong 4 tháng.

Để thu ngoại tệ, vấn đề lớn nhất vẫn là chi phí – giá thành – kết nối

Bên lề Diễn đàn, chuyên gia nông nghiệp Nguyễn Thị Thành Thực cho biết thêm, hai khâu then chốt quyết định giá trị của nông sản chính là logistics và chế biến.

Đây đều là những lĩnh vực thuộc chuyên môn và trách nhiệm quản lý của Bộ Công Thương. Nếu Bộ Công Thương tham mưu tốt cho Chính phủ, phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành, thì toàn bộ bài toán trong chuỗi giá trị nông nghiệp – từ nâng cao giá trị, giảm chi phí đến mở rộng thị trường – đều có thể tháo gỡ.

“Tại diễn đàn hôm nay, chúng ta đã nghe nhiều ý kiến rất trúng từ nông dân và doanh nghiệp. Vấn đề lớn nhất vẫn là chi phí – giá thành – kết nối. Hạ tầng cho nông nghiệp, từ chợ đầu mối, trung tâm logistics đến hệ thống kho lạnh hiện vẫn còn manh mún”, chuyên gia phân tích.

Chuyên gia nông nghiệp Nguyễn Thị Thành Thực ghi nhận Bộ Công Thương đã làm tốt các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ và truyền thông, nhưng nhấn mạnh rằng song song với sự kiện, cần có đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng chế biến và logistics.

Thời kỳ bán nông sản thô đã dần kết thúc. Trung Quốc trước đây nhập rất nhiều hàng thô của Việt Nam, nhưng nay họ cũng mở rộng sản xuất và dựng lên hàng loạt rào cản thương mại. Các quốc gia khác cũng vậy. Nếu chúng ta không đầu tư vào nghiên cứu và chế biến sâu, ngành nông nghiệp sẽ mãi bấp bênh, phụ thuộc thị trường.

Tương lai, thương mại điện tử sẽ bùng nổ. Nhưng bán nông sản tươi trên nền tảng số là thách thức lớn, dù ở quốc gia nào. Nếu sản phẩm đã được sơ chế hoặc chế biến thì mới có thể thương mại hóa thuận lợi.

“Vì vậy, sau diễn đàn này, tôi mong Bộ Công Thương cùng Hội Nông dân tiếp tục phân tích chuỗi giá trị nông nghiệp một cách bài bản, xác định rõ chi phí “đội” lên ở đâu, giải pháp tối ưu nằm ở khâu nào. Khi giải được bài toán chi phí và hạ tầng logistics, chuỗi giá trị nông nghiệp Việt Nam chắc chắn sẽ bứt phá”, chuyên gia kiến nghị.

Về kiến nghị của chuyên gia nông nghiệp Nguyễn Thị Thành Thực, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho biết, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 205/2025/NĐ-CP ngày 17/7/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 111/2015/NĐ-CP về phát triển công nghiệp hỗ trợ. Nghị định mới bổ sung các chính sách nhằm thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực này.

Theo đó, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động nghiên cứu, chuyển giao, đổi mới công nghệ sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc Danh mục ưu tiên sẽ được hưởng các ưu đãi từ Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao và các chương trình liên quan.

Ngoài ra, các dự án hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp với tổ chức khoa học công nghệ được hỗ trợ tối đa 50% kinh phí cho máy móc thiết bị, sản phẩm mẫu, phần mềm, đào tạo, tư vấn, sáng chế và sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó, các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng chuyên gia và đơn vị tư vấn trong lĩnh vực công nghệ cũng được hỗ trợ tới 70% kinh phí.

Về đào tạo nhân lực, Nghị định bổ sung quy định hỗ trợ chi phí đào tạo, bồi dưỡng trong và ngoài nước cho sinh viên xuất sắc, giảng viên, nghiên cứu viên, kỹ thuật viên, công nhân kỹ thuật trong lĩnh vực sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ. Nguồn hỗ trợ đến từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ và các chương trình đào tạo nhân lực khác.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Nghị định bổ sung ba điều khoản mở rộng hỗ trợ cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong các lĩnh vực môi trường, pháp lý và kiểm định chất lượng...

×