Tại sao người di cư lại liều mạng ngồi thuyền gỗ xuyên đại dương để đến quần đảo "mùa xuân vĩnh cửu" của Tây Ban Nha?

Quần đảo "mùa xuân vĩnh cửu" Canary ở đâu?

Quần đảo Canary là một quần đảo của Tây Ban Nha nằm ở Đại Tây Dương. Về vị trí địa lý, quần đảo này nằm cách bờ biển Maroc khoảng 100 km về phía tây, tạo nên sự giao thoa thú vị giữa châu Âu và châu Phi. Dù thuộc châu Âu về mặt hành chính, Canary lại mang nhiều đặc trưng tự nhiên và văn hóa gần gũi với khu vực Bắc Phi (đặc biệt là Maroc và Tây Sahara).

Quần đảo Canary bao gồm 7 hòn đảo chính cùng nhiều đảo nhỏ và đảo san hô rải rác xung quanh. Nhờ vị trí biệt lập giữa đại dương, nơi đây được xem là một trong những vùng xa xôi nhất của Liên minh châu Âu, nhưng cũng chính điều đó đã góp phần tạo nên sức hút riêng biệt về cảnh quan thiên nhiên, khí hậu và hệ sinh thái. Với tổng dân số khoảng 2,2 triệu người (năm 2023), Canary là nơi sinh sống của cộng đồng dân cư đa dạng, tập trung chủ yếu ở hai đảo lớn là Tenerife và Gran Canaria.

Một trong những yếu tố làm nên danh tiếng toàn cầu của Canary chính là khí hậu ôn hòa quanh năm. Nhờ ảnh hưởng của dòng hải lưu Canary, nhiệt độ trung bình dao động từ 18 đến 28 độ C, hiếm khi xảy ra hiện tượng thời tiết cực đoan. Chính vì vậy, nơi đây thường được gọi bằng cái tên đầy thi vị: “quần đảo của mùa xuân vĩnh cửu”.

Mùa hè ở nơi đây không quá nóng với nền nhiệt khoảng 24 độ C, trong khi mùa đông cũng dễ chịu với mức trung bình khoảng 17 độ C. Khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 12 được xem là lý tưởng nhất để du lịch, khi thời tiết khô ráo, nắng đẹp và biển trong xanh. Dưới đây là đặc điểm chính 7 hòn đảo chính tạo nên quần đảo Canary, mỗi nơi mang một màu sắc riêng biệt, góp phần làm nên sự đa dạng và hấp dẫn của toàn khu vực.

1. Tenerife

Với diện tích hơn 2.034 km², Tenerife là hòn đảo lớn nhất và cũng đông dân nhất trong quần đảo Canary. Dân số của đảo chiếm khoảng 43% tổng dân số toàn quần đảo, cho thấy vai trò trung tâm của Tenerife về kinh tế, văn hóa và du lịch. Mỗi năm, đảo thu hút khoảng 5 triệu lượt khách, trở thành điểm đến hàng đầu của khu vực.

Thủ phủ của đảo là Santa Cruz de Tenerife, một thành phố sôi động và hiện đại. Đây cũng là nơi diễn ra Lễ hội hóa trang Santa Cruz de Tenerife – một trong những lễ hội đường phố lớn và nổi tiếng nhất thế giới, thường được so sánh với lễ hội Carnival tại Rio de Janeiro. Không chỉ nổi bật về văn hóa, Tenerife còn có hệ thống hạ tầng phát triển với hai sân bay quốc tế, giúp kết nối thuận tiện với châu Âu và các khu vực khác.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của đảo là Vườn quốc gia Teide, nơi tọa lạc của núi lửa Teide – ngọn núi cao nhất Tây Ban Nha. Ngoài ra, khu rừng Macizo de Anaga với hệ sinh thái phong phú và nhiều loài đặc hữu đã được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển. Thành phố La Laguna trên đảo cũng là Di sản Thế giới, đồng thời là nơi đặt trụ sở của Đại học La Laguna – trường đại học lâu đời nhất tại Canary.

2. Fuerteventura

Fuerteventura là hòn đảo lớn thứ hai trong quần đảo Canary, với diện tích khoảng 1.660 km². Đảo được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển nhờ hệ sinh thái đa dạng và độc đáo. Thủ phủ của đảo là Puerto del Rosario, nơi tập trung các hoạt động hành chính và kinh tế.

Điểm nổi bật của Fuerteventura là những bãi biển dài với cát trắng mịn và làn nước trong xanh, thu hút đông đảo du khách yêu thích nghỉ dưỡng và thể thao biển như lướt sóng, lướt ván buồm. Dù ngành du lịch phát triển mạnh, hòn đảo vẫn giữ được nét hoang sơ tự nhiên.

Hệ động vật trên đảo cũng rất phong phú, với nhiều loài đặc hữu như kền kền Ai Cập Canary, sóc đất Barbary hay các loài chim bản địa. Chính sự kết hợp giữa thiên nhiên nguyên sơ và khí hậu dễ chịu đã khiến Fuerteventura trở thành một trong những điểm đến lý tưởng của Canary.

3. Gran Canaria

Gran Canaria có diện tích khoảng 1.560 km² và là một trong những trung tâm dân cư lớn của quần đảo. Thủ đô Las Palmas de Gran Canaria là một trong những thành phố lớn nhất của Canary, đóng vai trò quan trọng về kinh tế và giao thương.

Đảo nổi tiếng với sự đa dạng về cảnh quan – từ bãi biển, đồi cát, rừng núi cho đến các khu vực bán sa mạc. Chính vì vậy, Gran Canaria thường được gọi là “lục địa thu nhỏ”. Nông nghiệp và du lịch là hai ngành kinh tế chủ lực, trong đó trồng mía và các loại cây nhiệt đới đóng vai trò quan trọng.

Gran Canaria cũng là điểm đến du lịch lớn, với hàng triệu lượt khách mỗi năm. Các khu nghỉ dưỡng, bãi biển và hoạt động giải trí phong phú khiến nơi đây trở thành lựa chọn hàng đầu của du khách quốc tế.

4. Lanzarote

Lanzarote là hòn đảo lớn thứ tư về diện tích và đông dân thứ ba trong quần đảo Canary. Thủ đô của đảo là Arrecife, nơi có sân bay quốc tế hoạt động nhộn nhịp quanh năm.

Hòn đảo này nổi bật với cảnh quan núi lửa độc đáo, tạo nên những vùng đất đen huyền bí xen lẫn các bãi biển đẹp. Nông nghiệp và du lịch là hai trụ cột kinh tế chính, với nhiều mô hình canh tác thích nghi với điều kiện khô hạn.

Lanzarote có khoảng 500 loài thực vật, trong đó có 17 loài đặc hữu. Ngoài ra, nhiều loài động vật quý hiếm như thằn lằn Gallotia hay kền kền Ai Cập Canary cũng sinh sống tại đây, góp phần tạo nên giá trị sinh học đặc biệt.

5. La Palma

La Palma nằm ở phía tây bắc của quần đảo và có diện tích hơn 708 km². Thủ phủ của đảo là Santa Cruz de la Palma. So với các đảo khác, La Palma nổi bật với cảnh quan xanh mát và hệ sinh thái phong phú.

Nền kinh tế của đảo dựa chủ yếu vào nông nghiệp và du lịch. Các sản phẩm nông nghiệp như chuối, bơ, cam và nho được trồng rộng rãi. Hòn đảo cũng là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật đặc hữu, trong đó có thằn lằn khổng lồ La Palma và nhiều loài chim quý hiếm.

La Palma còn được biết đến như một trong những địa điểm quan sát thiên văn tốt nhất thế giới nhờ bầu trời trong lành và ít ô nhiễm ánh sáng.

6. La Gomera

La Gomera là hòn đảo lớn thứ sáu với diện tích gần 370 km². Đảo thuộc tỉnh Santa Cruz de Tenerife và được chia thành sáu đô thị, trong đó thủ phủ là San Sebastián de La Gomera.

Địa hình của đảo đặc trưng bởi các hẻm núi sâu, tạo nên cảnh quan hùng vĩ. Vườn quốc gia Garajonay trên đảo đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, với hệ rừng nguyên sinh quý giá.

Điểm đặc biệt nhất của La Gomera là ngôn ngữ huýt sáo – một phương thức giao tiếp độc đáo được người dân sử dụng để truyền tin qua các hẻm núi. Đây là một di sản văn hóa phi vật thể độc đáo, góp phần làm nên bản sắc riêng của hòn đảo.

7. El Hierro

El Hierro là hòn đảo nhỏ nhất trong bảy đảo chính, với diện tích khoảng 268 km². Thủ phủ của đảo là Valverde, đồng thời cũng là trung tâm dân cư chính.

Dù có quy mô nhỏ, El Hierro lại nổi tiếng với hệ sinh thái độc đáo và các nỗ lực bảo tồn thiên nhiên. Khoảng 60% diện tích đảo được bảo vệ, và toàn đảo đã được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển.

Hòn đảo là nơi sinh sống của loài thằn lằn khổng lồ El Hierro đang có nguy cơ tuyệt chủng. Du lịch tại đây phát triển theo hướng bền vững, tập trung vào trải nghiệm thiên nhiên và bảo vệ môi trường.

Tại sao người di cư lại đổ xô đến quần đảo Canary?

Nằm ở cực tây nam của quần đảo Canary, đảo El Hierro từ lâu đã trở thành một trong những điểm đến đầu tiên của làn sóng di cư từ châu Phi hướng tới châu Âu. Với vị trí địa lý gần bờ biển Tây Phi, hòn đảo nhỏ này vô tình trở thành “cửa ngõ” cho những hành trình vượt biển đầy rủi ro, nơi hàng nghìn người đặt cược mạng sống với hy vọng tìm kiếm một tương lai tốt đẹp hơn.

Mỗi năm, hàng nghìn người di cư rời các quốc gia như Senegal, Mauritania, Gambia, Mali hay Guinea để tiến về Canary. Đối tượng di cư chủ yếu là thanh niên tìm kiếm việc làm, tuy nhiên trong những năm gần đây, số lượng phụ nữ và trẻ em tham gia hành trình này ngày càng gia tăng, phản ánh mức độ khó khăn và bế tắc tại quê nhà.

Hành trình vượt biển từ Tây Phi đến Canary được xem là một trong những tuyến di cư nguy hiểm nhất thế giới. Khoảng cách từ Senegal đến quần đảo dao động từ 600 đến hơn 1.200 dặm, thường được thực hiện bằng những chiếc thuyền đánh cá gỗ truyền thống nhỏ hẹp, không đảm bảo an toàn. Người di cư phải lênh đênh trên biển nhiều ngày, đối mặt với sóng lớn, thiếu nước uống, thiếu thực phẩm và nguy cơ lật thuyền bất cứ lúc nào.

Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2024, hơn 5.000 người đã thiệt mạng khi cố gắng vượt biển đến Canary. Những con số này phản ánh mức độ khắc nghiệt của hành trình. Có những trường hợp thuyền bị lật ngoài khơi Maroc khiến hàng chục người thiệt mạng, điển hình như vụ chìm tàu cuối năm 2024 khiến 69 người tử vong. Thậm chí, nhiều chiếc thuyền chở người di cư bị trôi dạt hàng nghìn km và được phát hiện tận bờ biển Nam Mỹ, cho thấy sự lạc hướng và tuyệt vọng trong hành trình.

Theo số liệu từ Bộ Nội vụ Tây Ban Nha, riêng năm 2023 đã có ít nhất 14.535 người đến El Hierro trên 154 chiếc thuyền. Với dân số chỉ khoảng 12.000 người, con số này tạo ra áp lực rất lớn lên hòn đảo nhỏ bé. Trung bình mỗi ngày có khoảng 40–45 người cập bến, và xu hướng này tiếp tục gia tăng trong năm 2024.

Chỉ trong 10 ngày đầu tháng 8/2024, đã có hơn 1.000 người di cư đặt chân đến El Hierro. Ngoài các quốc gia Tây Phi, dòng người di cư còn mở rộng sang các nước như Pakistan và Bangladesh, cho thấy sức hút của châu Âu như một điểm đến an toàn và có cơ hội kinh tế.

Các nguồn tin địa phương cho biết, có thể lên tới 75.000 người sẽ tìm cách đến châu Âu qua tuyến đường Canary chỉ trong vài tháng cuối năm 2024. Theo Frontex, tuyến đường từ Tây Phi đến Canary đang trở thành một trong những tuyến di cư nhộn nhịp nhất vào đầu năm 2025, với khoảng 7.200 người đến chỉ trong hai tháng đầu năm.

Dù là điểm đến du lịch nổi tiếng, quần đảo Canary lại là một trong những khu vực nghèo nhất của Tây Ban Nha. Điều này khiến việc tiếp nhận dòng người di cư trở thành gánh nặng lớn về kinh tế và xã hội. Chính quyền khu vực phải chi khoảng 156 triệu euro mỗi năm để duy trì hệ thống các cơ sở tiếp nhận tạm thời.

Một trong những trung tâm lớn nhất là trại Las Raíces, được xây dựng gần sân bay phía bắc của đảo Tenerife. Đây là nơi lưu trú của hàng nghìn người xin tị nạn, trong đó có rất nhiều trẻ vị thành niên. Điều kiện sinh hoạt tại các trại thường quá tải, với số lượng người vượt xa khả năng tiếp nhận.

Theo bà Sandra Rodríguez – quan chức phụ trách thanh niên của chính quyền Canary hiện có khoảng 5.000 trẻ vị thành niên di cư đang mắc kẹt tại Tenerife. Nhiều em là nạn nhân của buôn người, gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần hoặc thiếu sự chăm sóc cơ bản. Thực trạng này đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống an sinh xã hội của địa phương.

Số liệu thống kê cho thấy có hàng nghìn trẻ em đến từ Senegal, Mali, Maroc, Gambia và Guinea đang sinh sống tại Canary. Theo luật pháp Tây Ban Nha, chính quyền địa phương có trách nhiệm đảm bảo giáo dục và chăm sóc cho mọi trẻ em dưới 16 tuổi. Tuy nhiên, trong bối cảnh cơ sở hạ tầng giáo dục vốn đã hạn chế, việc đáp ứng nhu cầu này trở nên vô cùng khó khăn.

Áp lực từ dòng người di cư không chỉ dừng lại ở khía cạnh xã hội mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng cứu hộ, cảnh sát và các tổ chức tình nguyện. Ông Fernando Clavijo – Chủ tịch chính quyền Canary đã nhiều lần cảnh báo rằng hệ thống đang rơi vào tình trạng quá tải, khi các nguồn lực hiện có không đủ để xử lý số lượng người đến ngày càng tăng.

Một yếu tố quan trọng đứng sau làn sóng di cư là mạng lưới buôn người hoạt động xuyên quốc gia. Theo Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm, các tổ chức tội phạm thu lợi khoảng 150 triệu USD mỗi năm từ việc vận chuyển người trái phép trên tuyến đường này. Đối với chúng, người di cư chỉ đơn thuần là “hàng hóa”, bị khai thác và đẩy vào những hành trình đầy nguy hiểm.

Trước thực trạng đó, Tây Ban Nha đang nỗ lực triển khai nhiều giải pháp nhằm kiểm soát dòng người di cư, bao gồm tăng cường hợp tác với Frontex và các quốc gia Tây Phi để tuần tra, ngăn chặn từ sớm các chuyến thuyền. Đồng thời, chính phủ cũng tìm cách mở rộng các con đường di cư hợp pháp nhằm giảm thiểu rủi ro cho người dân.

Theo Frontex, trong năm 2024, tổng số vụ vượt biên trái phép vào châu Âu đã giảm 38%. Tuy nhiên, riêng tuyến đường Tây Phi – Canary lại ghi nhận mức tăng 18%, đạt gần 47.000 lượt, cao nhất kể từ năm 2009. Điều này cho thấy áp lực di cư vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

×