Thạc sĩ sinh học thực vật ở Lâm Đồng: Chuyển đổi số là chuyển đổi tư duy, công nghệ chỉ là công cụ

Chuyển đổi số là tất yếu

Anh Nguyễn Đức Huy – Giám đốc Hợp tác xã Thủy Canh Việt là người nổi tiếng ở vùng nông nghiệp công nghệ cao Đà Lạt của tỉnh Lâm Đồng. Anh Huy được mọi người gọi với cái tên thân thiện "anh nông dân nhàn nhã". Từng tốt nghiệp thạc sĩ Sinh học thực vật, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh), anh Huy đã có nhiều năm làm việc trong ngành nông nghiệp công nghệ cao tại địa phương.

Cái tên "anh nông dân nhàn nhã" xuất phát từ việc anh Huy đã đưa hệ thống "Vietponics Control System" do mình nghiên cứu, lập trình vào áp dụng thực tiễn và mang lại hiệu quả cao, lợi nhuận cao gấp 5 lần so với cách làm truyền thống. Hệ thống này có thể thực hiện các lệnh điều khiển để chăm sóc vườn, tự động xác định cách chăm sóc, nhu cầu phân, nước, độ ẩm, nhiệt độ của từng loại cây trồng trong vườn.

Trao đổi với Dân Việt, anh Nguyễn Đức Huy cho rằng, Lâm Đồng là địa phương có diện tích lớn nhất về nhà kính, nhà màng, hệ thống tưới tự động, đây là nền tảng thuận lợi để triển khai thực hiện hệ thống cảm biến, IoT và hệ thống quản trị dữ liệu trong tương lai.

Dù có những tiềm năng, lợi thế trên nhưng ngành nông nghiệp Lâm Đồng vẫn còn nhiều thách thức do biến đổi khí hậu, tình hình thời tiết ngày càng cực đoan, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và lịch trình thời vụ trong sản xuất.

“Hiện nay, ngành nông nghiệp đang gặp phải tình trạng lao động ngày càng già hóa, khan hiếm lao động trẻ, sự cạnh tranh khốc liệt từ nông sản nhập khẩu giá rẻ và yêu cầu truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng khắt khe từ thị trường quốc tế.      

Yêu cầu chuyển đổi số không phải một trào lưu, mà là con đường tất yếu để nâng cao năng suất, giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh và phát triển bền vững cho người nông dân. Để làm được điều này, trước hết người nông dân cần hiểu đúng và làm đúng về chuyển đổi số trong nông nghiệp hiện nay. Chuyển đổi số không chỉ là mua công nghệ, mà là sự thay đổi tư duy, quy trình và tổ chức sản xuất dựa trên dữ liệu”, anh Nguyễn Đức Huy thông tin.

Giám đốc Hợp tác xã Thủy Canh Việt cũng cho biết, một mô hình nông nghiệp được coi là “số hóa” khi lưu trữ được dữ liệu về EC, pH, nhiệt độ, độ ẩm, lịch tưới, lịch bón phân, sản lượng. Việc này, không ghi chép trên giấy rời mà phải tối ưu bằng phần mềm hoặc dashboard tập trung. Có hệ thống cảnh báo nấm bệnh dựa trên dữ liệu thời tiết, dự đoán được sản lượng, lên kế hoạch bán hàng và cung ứng

Ngoài ra, mô hình phải sử dụng IoT – cảm biến – thiết bị đo đếm tự động để nhận diện sâu bệnh, thời tiết và kết nối dữ liệu theo thời gian sản xuất thực tế. Có hệ thống tưới nhỏ giọt thông minh, châm phân tự động, nhà màng điều khiển nhiệt – ẩm – thông gió tự động. Đặc biệt là phải truy xuất nguồn gốc, mỗi lô hàng sản xuất phải có QR code rõ ràng; sản phẩm được bán trực tiếp tới người tiêu dùng thông qua nền tảng số.

Chuyển đổi số là chuyển đổi tư duy

Theo anh Huy, chuyển đổi số là chuyển đổi tư duy, công nghệ chỉ là công cụ. Điều quyết định thành công là tư duy vận hành theo dữ liệu và sẵn sàng thay đổi. Người nông dân Lâm Đồng chịu khó và dám đổi mới, nếu cung cấp đúng công cụ, đúng kiến thức và đúng chính sách, thì Lâm Đồng hoàn toàn có thể trở thành thủ phủ nông nghiệp số của Việt Nam và khu vực.

Việc áp dụng số hóa mang lại hiệu quả rõ rệt trong sản xuất nông nghiệp như tiết kiệm 70 - 90% lượng nước nhờ tưới nhỏ giọt và tính toán chính xác, giảm 30–50% lượng phân bón nhờ hệ thống châm dinh dưỡng tự động, giảm 40–60% chi phí thuốc bảo vệ thực vật nhờ cảnh báo sâu bệnh sớm.

Số hóa cũng giúp kiểm soát sâu bệnh chủ động, những camera AI theo dõi sâu bệnh 24/7 và dự đoán nấm bệnh theo dữ liệu ẩm độ – nhiệt độ – bức xạ mặt trời. Bên cạnh đó, mỗi lao động có thể quản lý diện tích lớn hơn 2 - 3 lần so với trước đây, giảm sai sót con người, tăng đồng đều chất lượng.

Anh Nguyễn Đức Huy chia sẻ: “Để thực hiện cho chuyển đổi số trong nông nghiệp ở Lâm Đồng, theo tôi, chúng ta cần có 5 nhóm giải pháp cụ thể. Thứ nhất về hạ tầng dữ liệu và nền tảng số: Xây dựng “Nền tảng dữ liệu nông nghiệp Lâm Đồng” kết nối Hợp tác xã – Doanh nghiệp – Nông dân để chuẩn hóa các bộ dữ liệu gồm thời tiết, sâu bệnh, dinh dưỡng, lịch mùa vụ.

Thứ 2, về hỗ trợ thiết bị và cảm biến IoT: Cần có chính sách hỗ trợ 30–50% chi phí cảm biến, bộ điều khiển, camera AI. Ưu tiên các mô hình trồng thủy canh, nhà màng, rau hoa – là thế mạnh Đà Lạt.

Thứ 3, về nâng cao năng lực số cho nông dân: Cần mở lớp đào tạo từ cơ bản đến nâng cao về sử dụng cảm biến, phân tích dữ liệu, vận hành hệ thống tự động, truy xuất nguồn gốc cho người dân, doanh nghiệp.

Thứ 4, về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nông nghiệp: Khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ phối hợp với hợp tác xã để xây dựng trung tâm thử nghiệm (AgriTech Lab) để thử nghiệm cảm biến, robot, AI. Từ đó, hỗ trợ startup nông nghiệp số.

Nhóm 5 về thúc đẩy thương mại số và truy xuất nguồn gốc: Áp dụng QR code cho tất cả sản phẩm OCOP và sản phẩm chủ lực của tỉnh. Liên kết với các sàn thương mại điện tử: Postmart, Voso, Shopee, Lazada. Hỗ trợ các hợp tác xã xây dựng thương hiệu số (website, fanpage, video…)”.

Giám đốc Hợp tác xã Thủy Canh Việt cho biết, hợp tác xã và cá nhân anh Huy sẵn sàng đồng hành cùng tỉnh Lâm Đồng, cùng Hội Nông dân tỉnh để tư vấn kỹ thuật, đào tạo, chuyển giao công nghệ và xây dựng mô hình nông nghiệp số mẫu tại địa phương.

Bà Trần Thị Oanh - Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Lâm Đồng cho biết, nhằm trang bị, nâng cao năng lực sản xuất của hội viên, nông dân, hàng năm các cấp Hội Nông dân tỉnh đã phối hợp tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật, cung cấp cho nông dân những kiến thức mới về canh tác, chăn nuôi và ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất.

Kết quả, các cấp Hội tại Lâm Đồng đã tổ chức hơn 5.400 lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật, với sự tham gia của hơn 341.000 lượt nông dân. Phối hợp xây dựng các điểm trình diễn và tổ chức các cuộc Hội thảo các mô hình sản xuất hiệu quả, để nông dân có thể học hỏi và áp dụng ngay vào sản xuất.

×