Thiên tai ngày càng khốc liệt, 2 Bộ triển khai phối hợp phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai vùng miền núi

Chương trình được triển khai trong bối cảnh thiên tai tại Việt Nam những năm gần đây diễn biến ngày càng cực đoan, phức tạp và khó lường, gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và sinh kế của nhân dân, đặc biệt tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Tăng cường phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030

Trong hai năm 2024-2025, nước ta liên tiếp hứng chịu nhiều đợt thiên tai, bão, mưa lũ mang tính lịch sử, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, trong đó khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số chịu tác động nặng nề nhất.

Riêng năm 2024, thiên tai đã làm 519 người chết và mất tích, trong đó 405 người tại các tỉnh miền núi phía Bắc; sang năm 2025, tổng số người chết và mất tích là 468 người, trong đó 96 người thuộc các tỉnh miền núi phía Bắc, phản ánh mức độ dễ bị tổn thương rất cao của khu vực này trước các hình thái thiên tai cực đoan.

Năm 2025, thiên tai diễn ra dồn dập, khốc liệt, trên phạm vi rộng, mang nhiều yếu tố bất thường, vượt mức lịch sử, đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến đời sống, sinh kế của nhân dân và các hoạt động kinh tế xã hội. Tính đến ngày 31/12, thiên tai đã làm 468 người chết, mất tích, 741 người bị thương. Tổng thiệt hại ước tính trên 98.677 tỷ đồng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và thiên tai đang diễn biến ngày càng phức tạp, vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã thống nhất ban hành Chương trình phối hợp số: 01/CTPH-BNNMT-BDTTG trong phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030.

Một trong những mục tiêu trọng tâm của chương trình là nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận xã hội trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phòng, chống thiên tai gắn với công tác dân tộc và tôn giáo. Qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN).

Hai Bộ xác định rõ việc tăng cường phối hợp trong nâng cao nhận thức, năng lực phòng, chống thiên tai cho người dân, đội ngũ cán bộ quản lý các cấp, lực lượng xung kích tại cơ sở, già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc, chức việc các tổ chức tôn giáo là giải pháp then chốt nhằm xây dựng cộng đồng an toàn trước thiên tai.

Chương trình cũng nhấn mạnh yêu cầu phát huy tính chủ động, linh hoạt, sáng tạo của mỗi bên, đồng thời huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN giai đoạn 2026–2035.

Phối hợp triển khai toàn diện, trên phạm vi toàn quốc

Về phạm vi thực hiện, chương trình phối hợp được triển khai trên phạm vi toàn quốc, áp dụng đối với các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo; các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Dân tộc và Tôn giáo tại các tỉnh, thành phố.

Trong giai đoạn 2026-2030, hai Bộ tập trung phối hợp triển khai nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là nâng cao năng lực phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai cho cộng đồng vùng dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) thông qua việc đánh giá hiện trạng, nhu cầu; xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật phù hợp với từng loại hình thiên tai, ưu tiên tích hợp kiến thức, kinh nghiệm truyền thống và tri thức địa phương.

Các hoạt động đào tạo, tập huấn, tuyên truyền sẽ được tổ chức thường xuyên cho lực lượng xung kích cấp cơ sở, người có uy tín, phụ nữ, trẻ em, học sinh và các nhóm dễ bị tổn thương. Bên cạnh đó là các hoạt động thực hành đánh giá rủi ro, sơ họa bản đồ rủi ro thiên tai, diễn tập phòng, chống thiên tai có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng.

Chương trình cũng hướng tới phát triển các mô hình cộng đồng chủ động phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; gắn phòng, chống thiên tai với đa dạng hóa sinh kế, giảm thiểu tổn thương lâu dài.

Trong đó, công tác thông tin, truyền thông được xác định là một trụ cột quan trọng. Hai Bộ sẽ phối hợp biên soạn, sản xuất các ấn phẩm, tài liệu truyền thông phù hợp với văn hóa, tri thức địa phương, ưu tiên sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số và đa dạng hóa hình thức truyền thông.

Việc ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong truyền thông phòng, chống thiên tai được khuyến khích nhằm nâng cao hiệu quả tiếp cận thông tin. Đồng thời, tổ chức các sự kiện, diễn đàn, cuộc thi, hoạt động ngoại khóa lồng ghép nội dung phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai; kịp thời tuyên dương, lan tỏa các mô hình, sáng kiến hiệu quả trong cộng đồng.

Cùng với đó là đầu tư xây dựng, cải tạo cơ sở vật chất bảo đảm an toàn cho người dân vùng DTTS&MN, bao gồm ổn định dân cư, xây dựng và nâng cấp các công trình chống sạt lở, các công trình và chỗ ở an toàn trong mùa mưa bão, đặc biệt tại trường học, nhà văn hóa, trụ sở cơ quan, nơi tập trung đông người.

Để chương trình đi vào thực chất, hai Bộ thống nhất phân công rõ trách nhiệm phối hợp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung chỉ đạo công tác truyền thông, tập huấn, diễn tập, tích hợp nội dung phòng, chống thiên tai trong triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo giữ vai trò chủ trì lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai trong hệ thống chính sách dân tộc và tôn giáo; phát huy vai trò của người có uy tín, chức sắc tôn giáo trong tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; thường xuyên theo dõi, giám sát nguy cơ thiên tai tại các xã vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Việc triển khai Chương trình phối hợp có ý nghĩa quan trọng, không chỉ góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra, mà còn thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền; qua đó khẳng định rõ nét tinh thần nhân văn, trách nhiệm của Nhà nước đối với nhân dân, đặc biệt là những khu vực còn nhiều khó khăn, dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai.

Trong bối cảnh thiên tai ngày càng khốc liệt và khó lường, chương trình phối hợp là bước đi quan trọng nhằm chuyển mạnh từ tư duy bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, từ đơn ngành sang liên ngành, từ hỗ trợ ngắn hạn sang nâng cao năng lực dài hạn của cộng đồng. Đây chính là nền tảng để xây dựng cộng đồng an toàn trước thiên tai, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống nhân dân và phát triển đất nước theo hướng bền vững, bao trùm và thích ứng với biến đổi khí hậu.

×