Trồng lúa ở Cuba, cánh đồng xuất hiện những chiếc máy bay khổng lồ, chở được 1 tấn phân, 1.000 lít thuốc nhưng tốn xăng

Trồng lúa ở Cuba, máy bay nông nghiệp người Cuba sử dụng như thế nào?

Trong bộ phim tài liệu: "Hạt giống hạnh phúc" của Đài Truyền hình Việt Nam, hình ảnh những chiếc máy bay được bơm đầy hạt giống, cất cánh trên những cánh đồng mênh mông, rộng lớn của Cuba, thả hạt giống xuống; dưới mặt đất, một người cầm chiếc gậy có treo giấy bóng trắng vẫy làm hoa tiêu là những chi tiết khá thú vị với nhiều người, bởi hiện nay, nhắc đến máy bay nông nghiệp người ta hay nghĩ đến những chiếc máy bay không người lái (drone).

Nhưng thực tế, tại Cuba những chiếc may bay như thế này vẫn được sử dụng để phun thuốc bảo vệ thực vật hoặc gieo hạt.

Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú (Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long), một trong những chuyên gia của Việt Nam sang Cuba thực hiện pha 5 của Dự án hợp tác trồng lúa giữa Việt Nam và Cuba do GS.TS Nguyễn Hồng Sơn, Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam là giám đốc dự án phía Việt Nam cho biết, đó là những chiếc máy bay nông nghiệp cánh cứng hai chỗ ngồi, mỗi chuyến những chiếc máy bay này có thể chở được 1 tấn phân hay 1.000 lít thuốc bảo vệ thực vật.

Hiện Cuba có hai loại máy bay nông nghiệp, một loại chuyên phun thuốc, một loại chuyên bón phân, gieo sạ.

Cũng theo TS Phạm Ngọc Tú, những chiếc máy bay nông nghiệp này được đưa vào sử dụng ở Cuba từ những năm 1980 của thế kỷ trước nên phần lớn đã cũ, hay bị hỏng hóc, hiện mỗi tỉnh của Cuba chỉ còn 2 - 3 chiếc còn hoạt động được.

"Trong bối cảnh khan hiếm xăng dầu, nhiều lần không có xăng để bay, có lúc bạn phải lấy nguồn từ xăng dự trữ quốc gia để cho kịp thời vụ", ông Phạm Ngọc Tú cho biết.

Tỷ lệ cơ giới hóa cao nhưng chi phí trồng lúa ở Cuba cao gấp nhiều lần Việt Nam

Tiến sĩ Phạm Ngọc Tú cho biết, tỷ lệ cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở Cuba rất cao, tuy nhiên máy móc đã cũ, hao mòn cao và không có thiết bị thay thế, nên công suất thường rất thấp.

Như hệ thống máy cày, máy kéo của bạn thường công suất lớn, lên đến 120 – 180 mã lực, trong khi máy của Việt Nam chuyển sang chỉ từ 50 – 90 mã lực vẫn đảm bảo bề rộng công tác như của bạn, do vậy việc sử dụng máy nhỏ vừa tiết kiệm chi phí nhiên liệu, không bị phá tầng đế cày vừa đỡ phá bề mặt ruộng trong quá trình làm đất và thu hoạch.

Đáng chú ý, trong kỹ thuật trồng lúa, phương pháp làm đất, gieo sạ của người dân Cuba khác hẳn Việt Nam.

Quá trình làm đất khô và gieo sạ hạt khô tại Los Palacios và nhiều vùng ở Cuba qua 12 -14 bước khiến chi phí nhiên liệu tăng rất cao (80 – 120 lít dầu/ha), trong khi tại Việt Nam với phương pháp gieo sạ hạt nảy mầm, định mức chỉ khoảng 30 - 40 lít/ha. Không chỉ vậy, lượng giống gieo sạ cũng chênh lệch, hiện nay, lượng giống gieo sạ ở Đồng bằng sông Cửu Long chỉ khoảng 60 – 80 kg/ha, trong khi ở nước bạn bình quân lên đến 200 – 250 kg/ha, thậm chí có những vùng sử dụng lượng giống lên đến 300 kg/ha, cao gấp 3 – 4 lần Việt Nam.

Do vậy, việc đầu tiên các chuyên gia Việt Nam triển khai khi sang Cuba là phối hợp cùng với điều phối viên và kỹ thuật viên của bạn hoàn thiện xây dựng quy trình canh tác cho từng vùng, trên cơ sở kinh nghiệp sản xuất lúa của Việt Nam và điều kiện thực tế sản xuất của bạn.

"Chúng tôi tuyên truyền, vận động nông dân chuyển đổi từ phương thức gieo sạ khô sang gieo ướt như ở Việt Nam, tức là hạt giống được ngâm ủ nảy mầm và geio sạ trên nền đất ướt, kết hợp chủ động tưới, tiêu và quản lý nước hiệu quả. Nhờ áp dụng cách này, nhiều công đoạn trong khâu làm đất được rút ngắn, qua đó tiết kiệm đáng kể chi phí nhiên liệu và vật tư nông nghiệp so với phương thức truyền thống của bạn.

Ngoài ra, chúng tôi cũng khuyến cáo người dân giảm lượng giống gieo sạ xuống chỉ còn 80 – 90 kg/ha đối với giống lúa thuần. Kết quả cho thấy, mức gieo sạ 80 kg/ha ít sâu bệnh nhất và cho năng suất cao hơn rõ rệt so với nghiệm thức 100 và 120 kg/ha. Đối với giống lúa lai CT16, chúng tôi chỉ gieo sạ 30-40 kg/ha tùy theo thời vụ", TS. Phạm Ngọc Tú cho biết thêm.

Việc áp dụng đồng bộ gói kỹ thuật từ khâu làm đất, phương thức gieo sạ và giảm lượng giống, kết hợp quản lý cỏ dại, vệ sinh đồng ruộng và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước đã góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích.

Thực tế sản xuất trên đồng ruộng tại Cuba cho thấy, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật của Việt Nam giúp năng suất tăng cao gấp 2-3 lần so với phương thức canh tác của bạn. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả và thành công của chương trình hợp tác giữa hai chính phủ.

Trong năm 2025 có nhiều đoàn công tác của nhà nước Cuba, đoàn của Đảng và Chính phủ Việt Nam cũng như đoàn báo chí quốc tế đã đến thăm thực địa và đánh giá cao mô hình hợp tác này.

"Tôi cho rằng, trong quá trình triển khai mô hình, chúng ta không nên bê nguyên quy trình kỹ thuật của Việt Nam áp dụng ở Cuba mà phải hài hòa giữa một số kỹ thuật của bạn để thích ứng với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và tập quán canh tác của người dân nước bạn. Nhưng điều quan trọng nhất là phải tạo được niềm tin cho nông dân, bạn phải trực tiếp ra đồng với bà con, cùng nhau có những đánh giá trực tiếp từ đồng ruộng, còn chỉ nói suông thì hiệu quả công việc sẽ không cao", TS.Phạm Ngọc Tú đúc kết sau một thời gian sang Cuba làm chuyên gia, phối hợp với nông dân Cuba trồng lúa.

×