Bộ Công an lo “Giấy phép mẹ" tạo ra nhiều "Giấy phép con” trong sản xuất kinh doanh vàng, Ngân hàng Nhà nước nói gì?

NHNN điều chỉnh tổng hạn mức hàng năm đối với việc xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu

Cụ thể, Bộ Công an cho rằng, Dự thảo Nghị định quy định xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, cho phép các doanh nghiệp (DN), tổ chức tín dụng (TCTD) được sản xuất vàng miếng và tạo cơ chế cho phép nhập khẩu vàng để có nguồn vàng nguyên liệu.

Tuy nhiên, xét tổng thế tại dự thảo Nghị định đề cập nhiều hình thức Giấy phép (Giấy phép sản xuất vàng miếng; Giấy phép xuất khẩu/nhập khẩu vàng miếng đối với TCTD, DN sản xuất vàng miếng; Giấy phép xuất khẩu/nhập khẩu vàng nguyên liệu đối với TCTD, DN sản xuất vàng miếng), nguy cơ xuất hiện cơ chế “Giấy phép mẹ” tạo ra nhiều “Giấy phép con” và cơ chế cấp quota hạn ngạch sản xuất vàng miếng/hạn ngạch nhập khẩu vàng nguyên liệu theo từng năm, từng lần.

Dẫn ví dụ, Bộ Công an nêu, tại dự thảo Nghị định sẽ có nhóm DN và ngân hàng thương mại đủ điều kiện vốn điều lệ để được cấp phép sản xuất vàng miếng/nhập khẩu vàng nguyên liệu như 03 công ty (SJC, PNJ, DOJI), 04 NHTMNN (Vietcombank, Vietinbank, Agribank, BIDV) và 04 Ngân hàng thương mại cổ phần (VPBank, Techcombank, MB, ACB)

Bên cạnh đó, với cơ chế “Giấy phép con” và cấp quota hạn ngạch trên dễ dẫn đến việc tiêu cực cấp phép phát sinh, nguy cơ tập trung độc quyền sản xuất vàng miếng/nhập khẩu phân phối vàng nguyên liệu vào nhóm đơn vị được cấp phép, khó khăn trong quản lý việc sản xuất, nhập khẩu vượt hạn mức và việc mua bán giấy phép/hạn ngạch, nếu thiếu cơ chế quản lý, giám sát, hậu kiểm chặt chẽ.

Ngoài các hình thức Giấy phép nêu trên, dự thảo Nghị định vẫn quy định các Giấy phép con như: Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ, Giấy phép tạm nhập vàng nguyên liệu để tái xuất sản phẩm... có thể “tăng áp lực” về thủ tục hành chính, tạo “rào cản” cho hoạt động kinh doanh vàng của DN.

Giải trình ý kiến của Bộ Công an, NHNN nêu quan điểm, bám sát chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư về việc xóa bỏ cơ chế độc quyền nhà nước về sản xuất vàng miếng một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng tại Thông báo số 211-TB/VPTW ngày 30/5/2025 về quản lý nhà nước đối với thị trường vàng, dự thảo Nghị định quy định quy định các điều kiện cấp phép sản xuất vàng miếng với mục tiêu lựa chọn các DN, NHTM có đủ năng lực tài chính, tuân thủ pháp luật về hoạt động kinh doanh vàng để thực hiện việc sản xuất vàng miếng, đảm bảo nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng.

Nhà điều hành khẳng định, việc quản lý hoạt động kinh doanh vàng, thông qua cơ chế cấp phép trong giai đoạn hiện nay là phù hợp.

Bên cạnh đó, giải trình nêu, NHNN thực hiện chức năng ngân hàng trung ương có chức năng hoạch định và thực thi chính sách tiền tệ quốc gia với mục tiêu nhằm ổn định giá trị đồng tiền, bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời chịu trách nhiệm thay mặt Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về các hoạt động kinh doanh vàng theo dự thảo Nghị định.

Bởi vậy, căn cứ các mục tiêu của chính sách tiền tệ, cân đối cung - cầu từng thời kỳ, NHNN sẽ linh hoạt kiểm soát hạn mức nhập khẩu vàng để đảm bảo các mục tiêu tổng thể vĩ mô.

Về quy trình thực hiện, NHNN sẽ xây dựng, điều chỉnh tổng hạn mức hàng năm đối với việc xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng nguyên liệu của các DN, ngân hàng thương mại trên cơ sở: Tình hình kinh tế vĩ mô và mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ; Quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước; Tình hình thực hiện hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu.

Trên cơ sở tổng hạn mức hàng năm, NHNN thực hiện cấp hạn mức hàng năm cho DN, ngân hàng thương mại theo quy mô vốn điều lệ của DN, NHTM; tình hình xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu của các năm trước (nếu có) và nhu cầu của DN, ngân hàng thương mại.

Dự thảo Nghị định cũng giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định cách thức phân bổ hạn mức hàng năm cho các DN, ngân hàng thương mại.

Trên cơ sở hạn mức hàng năm, các DN và NHTM thực hiện thủ tục đề nghị cấp Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng từng lần. Quy trình thủ tục cấp hạn mức và giấy phép được hướng dẫn tại Thông tư, văn bản hướng dẫn của NHNN để đảm bảo công khai, minh bạch.

Thông qua cơ chế báo cáo định kỳ, dựa trên báo cáo của các DN, NHTM và kiểm tra chéo trên hệ thống Hải quan, đối với trường hợp các DN, NHTM không nhập khẩu hết hạn mức đã được NHNN cấp, NHNN có thể điều chỉnh, thu hồi để phân bổ lại hạn mức còn lại cho các DN, NHTM khác có nhu cầu.

Việc xây dựng cơ chế cấp hạn mức hàng năm và cấp Giấy phép từng lần là cần thiết để NHNN quản lý hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu của các DN, NHTM đúng mục đích, nhu cầu hoạt động của các DN, NHTM, đồng thời đây cũng là căn cứ để tính toán phân bổ, phân bổ lại, điều chỉnh hạn mức cho các năm/kỳ tiếp theo.

Thực hiện chỉ đạo của Đảng, Chính phủ về các giải pháp hỗ trợ DN, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, NHNN dự kiến cung cấp thủ tục hành chính cấp Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu từng lần theo phương thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình, giúp tổ chức, cá nhân cắt giảm chi phí, tiết kiệm thời gian và nguồn lực, không làm “tăng áp lực” về thủ tục hành chính, không tạo “rào cản” cho hoạt động kinh doanh vàng của DN.

Ngân hàng thương mại tham gia sản xuất, kinh doanh vàng miếng là cần thiết

Đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo, Hiệp hội Kinh doanh vàng và DOJI nêu quan điểm, nếu bổ sung quy định TCTD được NHNN xem xét cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng vào Nghị định 24, tức là TCTD được thực hiện hoạt động “sản xuất" thì sẽ mâu thuẫn và không phù hợp với quy định tại Luật các TCTD.

Tuy nhiên, giải trình của NHNN về đề xuất trên cho rằng điểm đ, khoản 1 Điều 114 Luật các TCTD 2024 quy định ngân hàng thương mại (NHTM) được phép kinh doanh vàng theo quy định của Thống đốc NHNN.

“Việc cấp phép cho các doanh nghiệp, NHTM tham gia sản xuất, kinh doanh vàng miếng là cần thiết trong giai đoạn hiện nay đảm bảo cho thị trường vàng cạnh tranh, công khai, minh bạch hơn và đã được NHNN giải trình cụ thể tại các báo cáo, tờ trình gửi lấy ý kiến rộng rãi.

Theo đó, bám sát chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư về việc xóa bỏ cơ chế độc quyền nhà nước về sản xuất vàng miếng một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng tại Thông báo số 211-TB/VPTW, dự thảo Nghị định quy định các điều kiện cấp phép sản xuất vàng miếng với mục tiêu lựa chọn các doanh nghiệp, NHTM có đủ năng lực tài chính, tuân thủ pháp luật về hoạt động kinh doanh vàng để thực hiện việc sản xuất vàng miếng”, NHNN nêu quan điểm.

Theo báo cáo tổng hợp, giải trình của Ngân hàng Nhà nước về ý kiến các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại, hiệp hội đối với dự thảo, một số doanh nghiệp và ngân hàng kiến nghị NHNN nghiên cứu bổ sung quy định, hướng dẫn thực hiện hoạt động bán vàng miếng trực tuyến kết hợp nhận vàng trực tiếp tại các điểm giao dịch được cấp phép, đồng thời cần có quy định về hoạt động bán vàng trực tuyến.

NHNN cho biết, hoạt động thương mại điện tử về vàng thuộc nội dung phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 85/2021/NĐ-CP). Nghị định số 24/2012/NĐ-CP không có quy định về hoạt động kinh doanh thương mại điện tử về vàng. 

Ngoài ra, khoản 1a Điều 20 Thông tư 16/2012/TT-NHNN quy định DN, TCTD chỉ cần thông báo cho NHNN về việc thay đổi (chấm dứt hoặc bổ sung) địa điểm kinh doanh mua, bán vàng miếng.

×