Quan điểm pháp lý mới nhất về vụ tịch thu 42 cây mai vàng ở Côn Đảo của một luật sư ở Trung tâm trọng tài Thương mại QT

Theo Luật sư Nguyễn Ngô Quang Nhật, Trung tâm Trọng tài Thương mại quốc tế APEC Việt Nam trong vụ việc này, cần nhìn nhận đúng theo cách mà cơ quan kiểm lâm đang áp dụng pháp luật.

Tức là cơ quan kiểm lâm căn cứ vào việc 42 cây mai vàng không có bảng kê lâm sản để xử phạt vi phạm hành chính và tịch thu, chứ không đặt trọng tâm vào việc xác định nguồn gốc đây là mai rừng hay mai vườn.

Theo quy định hiện hành, khi vận chuyển, mua bán lâm sản, kể cả đối với cây trồng vườn nhà, thì chủ lâm sản có trách nhiệm lập bảng kê và chịu trách nhiệm về nội dung kê khai.

Vì vậy, việc người dân không có bảng kê lâm sản tại thời điểm kiểm tra là có thể bị xử phạt, và trong thực tiễn, nhiều trường hợp cũng bị áp dụng biện pháp tịch thu tang vật.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra ở đây là cách thức áp dụng theo hướng “xử lý trước, chứng minh sau”.

Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, cơ quan có thẩm quyền phải chứng minh hành vi vi phạm, và việc tịch thu chỉ áp dụng khi tang vật là đối tượng của hành vi vi phạm theo đúng quy định pháp luật.

Do đó, nếu việc xử lý được thực hiện theo hướng: chỉ vì không có bảng kê mà đã ra quyết định tịch thu, sau đó yêu cầu người dân phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp hoặc bổ sung bảng kê để được xem xét giải quyết tiếp theo thì cách làm này cần được xem xét thận trọng.

Bởi lẽ, trong trường hợp này, việc thiếu bảng kê lâm sản là một vi phạm về thủ tục, còn việc tịch thu tài sản là một chế tài nặng hơn, cần có căn cứ pháp lý cụ thể và đầy đủ.

Nói cách khác, pháp luật có thể cho phép xử phạt đối với hành vi không có hồ sơ lâm sản, nhưng việc tịch thu tài sản, rồi đặt gánh nặng chứng minh ngược lại cho người dân, là vấn đề còn có thể gây tranh luận về tính hợp lý và tính đúng đắn trong áp dụng pháp luật.

Vụ việc xảy ra vào tháng 4/2026, khi Hạt Kiểm lâm Côn Đảo (TPHCM) quyết định tịch thu 42 gốc mai vàng (42 cây mai vàng) của một người dân với cáo buộc là lâm sản khai thác trái phép từ rừng tự nhiên.Phía chủ sở hữu 42 cây mai vàng nói trên phản đối, khẳng định số cây mai vàng này được mua từ đất liền và trồng làm cây cảnh trong khuôn viên từ lâu nhưng thiếu giấy tờ chứng minh tại thời điểm kiểm tra.

×