Chuyện tình Đường Bá Hổ - Thu Hương và sự thật gây sốc

Đường Bá Hổ, còn gọi là Đường Dần, là người thời nhà Minh và là một trong “Giang Nam tứ đại tài tử”. Ông tinh thông cầm, kỳ, thi, họa. Tuy nhiên, hình ảnh Đường Bá Hổ mà công chúng ngày nay biết đến phần lớn lại đến từ phim ảnh và văn học dân gian. Vậy trong lịch sử, ông có thực sự là một người phong lưu, hào hoa, dí dỏm như trên màn ảnh? Và câu chuyện “Đường Bá Hổ điểm Thu Hương” liệu có thật hay không?

Đường Bá Hổ sinh ra trong một gia đình thương nhân khá giả ở vùng Giang Nam. Tuy không thể gọi là giàu nhất một phương, nhưng nếu xét theo tiêu chuẩn ngày nay, gia đình ông cũng thuộc hàng sung túc. Tuy nhiên, đến thế hệ của ông, gia cảnh dần sa sút. Mẹ và em gái lần lượt qua đời sớm, khiến ông chịu cú sốc tinh thần rất lớn.

Dẫu vậy, Đường Bá Hổ không vì thế mà suy sụp. Nhờ sự động viên, giúp đỡ của người thân và bạn bè, ông chuyên tâm học hành. Năm 20 tuổi, ông tham dự kỳ thi Hương và đỗ đầu, giành danh hiệu Giải nguyên. Vì vậy, hậu thế thường gọi ông là “Đường Giải nguyên”.

Đến năm 30 tuổi, ông tiếp tục dự kỳ thi Hội. Nhưng đúng lúc tiền đồ rộng mở, ông lại bị cuốn vào vụ án gian lận khoa cử nổi tiếng. Biến cố này đã giáng một đòn nặng nề vào cuộc đời ông. Chán nản, thất vọng, Đường Bá Hổ quyết định từ bỏ con đường làm quan.

Cũng vào thời điểm ấy, người vợ của ông cho rằng tương lai chồng đã mờ mịt nên dần xa cách, cuối cùng rời bỏ ông. Giữa lúc cuộc đời rơi vào giai đoạn tăm tối nhất, Thẩm Cửu Nương xuất hiện. Bà vốn ngưỡng mộ tài năng của Đường Bá Hổ từ lâu. Hai người nên duyên vợ chồng, nhưng hạnh phúc chẳng kéo dài bao lâu thì bà cũng qua đời. Quá đau buồn, Đường Bá Hổ quyết định sống cô độc suốt quãng đời còn lại, không tái hôn.

Vậy còn chuyện “Đường Bá Hổ điểm Thu Hương”?

Thực tế, trong lịch sử đúng là có một người tên Thu Hương. Tuy nhiên, bà sống vào thời trung kỳ nhà Minh, lớn hơn Đường Bá Hổ hơn 20 tuổi. Nói cách khác, khi Đường Bá Hổ trưởng thành, Thu Hương đã là người lớn tuổi hơn ông rất nhiều. Vì vậy, chuyện tình lãng mạn giữa hai người hoàn toàn không thể xảy ra.

Nhân vật chính thực sự của câu chuyện này lại là một tài tử nổi tiếng khác ở Tô Châu, tên là Trần Nguyên Siêu. Ông và Thu Hương vốn có tình cảm với nhau, từ đó lưu truyền giai thoại “Trần Nguyên Siêu điểm Thu Hương”.

Về sau, qua ngòi bút của Phùng Mộng Long, câu chuyện đã được chuyển thành “Đường Bá Hổ điểm Thu Hương”. Đây thực chất là sự sáng tạo của văn nhân xưa, nhằm kết hợp hai nhân vật nổi tiếng nhưng vốn không liên quan với nhau để tạo nên một giai thoại hấp dẫn hơn.

Dù chỉ là một câu chuyện dân gian, phía sau nó lại phản ánh bối cảnh xã hội sâu sắc. Tô Châu thời nhà Minh là vùng kinh tế phát triển mạnh mẽ. Sự phồn vinh về kinh tế kéo theo sự hưng thịnh về văn hóa. Trong bối cảnh ấy, tầng lớp trí thức trung lưu ngày càng khao khát tự do tinh thần, mong muốn thoát khỏi những ràng buộc hà khắc của xã hội phong kiến.

Hình tượng Đường Bá Hổ vì thế dần trở thành biểu tượng cho khát vọng ấy: một con người tài hoa, phóng khoáng, dám theo đuổi cá tính riêng và khao khát giải phóng bản thân khỏi những khuôn mẫu cứng nhắc của lễ giáo phong kiến.

Tóm lại, Đường Bá Hổ và Thu Hương trong lịch sử hoàn toàn không quen biết nhau. Câu chuyện “Đường Bá Hổ điểm Thu Hương” chỉ là một giai thoại văn học, một sản phẩm của trí tưởng tượng dân gian và văn chương hậu thế.

Nhưng chính vì thế, nó lại mang giá trị biểu tượng sâu sắc: khuyến khích con người, đặc biệt là những người trẻ, dám phá bỏ xiềng xích, kiên trì theo đuổi lý tưởng của mình. Chỉ có như vậy, cuộc đời mới thật sự rực rỡ và có ý nghĩa.

Vụ án gian lận khoa cử nổi tiếng liên quan đến Đường Bá Hổ

Năm 1499, Đường Bá Hổ cùng Từ Kinh - công tử gia đình giàu có - vào kinh ứng thí. Theo CCTV, tới kinh thành, Từ Kinh, Đường Bá Hổ nộp tiền, xin làm đồ đệ của Trình Mẫn Chính - học giả uyên bác đồng thời là quan triều đình. Một thời gian sau, Trình Mẫn Chính được bổ nhiệm làm một trong chủ khảo của kỳ thi, phụ trách ra đề.

Sau khi hoàn thành thi cử, Đường Bá Hổ, Từ Kinh cùng nhiều thí sinh uống rượu trong nhà trọ. Đường Bá Hổ tự tin nói với các thí sinh ông sẽ đoạt trạng nguyên. Từ Kinh, vốn ngưỡng mộ học vấn của Đường Bá Hổ, cũng gật gù bày tỏ tin tưởng Bá Hổ vinh quy bái tổ.

Tuy nhiên, khi kết quả công bố, cả hai đều không có tên trên bảng vàng. Đường Bá Hổ và Từ Kinh còn bị tố cáo gian lận thi cử, mua đề thi từ Trình Mẫn Chính. Cả ba bị tống giam. Từ Kinh nhiều lần thay đổi lời khai. Có lần, ông nói đút lót cho người hầu của Trình Mẫn Chính, nhờ đó có được đề thi, sau đó nhờ Đường Bá Hổ giải đề. Lần khác, Từ Kinh lại khai do bị nhục hình nên nhận tội đút lót, sự thật là ông và Đường Bá Hổ chỉ nhận Trình Mẫn Chính làm sư phụ, quá trình học, Trình Mẫn Chính từng giảng các đề tài khó, sau này một số nội dung ông từng giảng trở thành đề thi.

Vụ án do đích thân vua Minh Hiếu Tông xử lý. Quá trình điều tra, một số người bị xác định vu cáo để hãm hại Trình Mẫn Chính. Tuy vậy, ông vẫn bị kết tội ra đề thi không công bằng. Sau hơn một năm ngồi tù, Từ Kinh, Đường Bá Hổ và Trình Mẫn Chính đều được thả. Trình Mẫn Chính chết sau bốn ngày ra tù còn Từ Kinh, Đường Bá Hổ bị phạt vĩnh viễn không được tham gia khoa cử, dập tắt hy vọng làm quan của hai người.

Đường Bá Hổ thoát tội đút lót mua đề thi nhưng không tránh khỏi thanh danh hoen ố. Cảm thấy không còn mặt mũi về nhà, năm 31 tuổi, ông bắt đầu cuộc sống phiêu dạt, du sơn ngoạn thủy tiêu khiển qua ngày. Sau hơn một năm tha hương, Đường Bá Hổ cạn kiệt tiền bạc, buộc về cố hương. Về nhà, người vợ thứ hai chê ông nghèo hèn, vì thế cả hai chia đôi đường.

Vết nhơ ngồi tù khiến Đường Bá Hổ biến thành con người khác. Ông sa ngã, phóng túng, thường tới lầu xanh, kỹ viện, rượu chè bê tha. Đường Bá Hổ từng cùng một số bạn thân - trong đó có Chúc Chi Sơn - đóng giả ăn mày, tiền thu được đều dùng uống rượu.

×