Bình luận
0
Theo sách "Kể chuyện lịch sử Việt Nam", năm Phan Thanh Giản 20 tuổi, cha ông bị bắt giam vào ngục. Thương cha tuổi cao sức yếu, ông đến thành Vĩnh Long gặp quan Hiệp trấn để xin đi tù thay cha.
Không được chấp nhận, hàng ngày, ông đến ngục thất làm những việc nặng nhọc thay cha mình. Thấy Phan Thanh Giản là người con chí hiếu, sau khi cha mãn hạn tù, quan Hiệp trấn đã giúp ông ở lại địa phương để được học tập.
Tại đây, ông gặp người phụ nữ nhân hậu tên Ân. Bà này đã giúp ông tiền và cơm, áo... để tiếp tục theo đuổi việc đèn sách.
Vị tiến sĩ khai khoa
Phan Thanh Giản (1796-1867), quê gốc tỉnh Bến Tre. Vốn là quan đại thần của nhà Nguyễn, cuộc đời ông phải trải qua rất nhiều lênh đênh.
Sinh ra trong gia đình khó khăn, mẹ mất năm ông mới lên 7 tuổi, nhà nghèo không có điều kiện đến trường, Phan Thanh Giản phải học nhờ của một vị sư ở chùa làng.
Sau sự kiện xin đi tù thay cha, viên quan Hiệp trấn họ Lương (không rõ tên) giúp Phan Thanh Giản tiếp tục học tập. Vốn người thông minh, chăm chỉ, nhận được sự giúp đỡ của nhiều người, Phan Thanh Giản học hành tiến bộ.
Năm 1825, ông thi đỗ cử nhân ở trường thi Gia Định. Một năm sau, ông dự thi Hội và đỗ tiến sĩ, trở thành vị tiến sĩ khai khoa của vùng đất Nam Kỳ.
Chân dung Phan Thanh Giản: Ảnh: Báo Vĩnh Long.
Phan Thanh Giản được bổ nhiệm làm quan ở Hàn lâm viện, thăng dần lên Đại lý tự khanh, sung Cơ mật viện đại thần (1834), tiếp đó là thượng thư Bộ Binh và Bộ Lại, tổng tài trông coi việc biên soạn bộ Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục của triều Nguyễn…
Khi làm quan, Phan Thanh Giản nhiều lần dâng sớ xin vua quan tâm đời sống của nhân dân. Theo sách "Truyện đọc lịch sử Việt Nam", năm 1826, có mưa lớn ở kinh thành, ông đã dâng sớ xin vua Minh Mạng giảm bớt số cung tần, mỹ nữ.
Năm 1836, khi đang làm Tuần phủ Quảng Nam, biết tin Minh Mạng muốn chu du tới núi Ngũ Hành, ông lập tức dâng sớ can vua, bởi Quảng Nam bấy giờ mất mùa, đói kém, dân đang độ cày cấy, không nên bắt họ phải bỏ bê đồng áng để sửa sang đường sá phục dịch.
Sau sự kiện này, dù hoãn chuyến đi, vì cả giận, vua Minh Mạng đã giáng ông xuống làm thuộc viên (lính hầu) ở Quảng Nam.
Dù bị giáng chức, Phan Thanh Giản không hề oán thán. Hàng ngày, ông vẫn quét dọn bàn ghế ở công đường. Khi các quan đứng xử kiện, ông làm lính hầu bên cạnh.
Đám quan lại cấp dưới ngày xưa nói: “Xin quan lớn tìm chỗ ngồi, nếu quan lớn hầu hạ thế, chúng tôi làm sao ngồi yên xử án được”. Đáp lại, Phan Thanh Giản chỉ trả lời rằng: “Các ông cứ làm việc của mình. Còn tôi, vua phán sao, tôi nghe vậy”.
Năm 1839, khi giữ chức Thị lang Bộ Hộ, vì bênh vực lẽ phải cho một đồng liêu, Phan Thanh Giản đã kịch liệt chống lại Viện cơ mật. Từ đó, ông nổi tiếng là người cương trực, gặp việc sai dám nói.
Khi đang làm Kinh lược sứ Nam Kỳ năm 1852, ông cùng Nguyễn Tri Phương dâng sớ kêu gọi vua Tự Đức tránh xa đám gian thần, chọn bầy tôi trung, giảm tiêu pha, tạp dịch cho binh lính… Khâm phục Phan Thanh Giản, vua Tự Đức đã tặng cho ông 4 chữ “Liêm, Bình, Cần, Cán”.
Chuyến xuất ngoại đầu tiên của tiến sĩ nước Việt
Giữa năm 1863, Phan Thanh Giản được vua Tự Đức cử làm chánh sứ sang Pháp, cùng đi với ông còn có 2 tiến sĩ khác là Phạm Phú Thứ (Phó sứ) và Ngụy Khắc Đản (Bồi sứ).
Trong chuyến đi này, Phan Thanh Giản và phái đoàn của mình lần đầu được tiếp xúc nền văn minh phương Tây thông qua các lĩnh vực như: Tài chính, giao thông, bưu điện, quân sự… Ông cũng có dịp thảo luận với sứ thần các nước khác như Áo, Phổ (Đức) về hệ thống thuế khóa của họ.
Đoàn sứ bộ của Phan Thanh Giản tại Pháp năm 1863. Ảnh: Quốc sử quán triều Nguyễn.
Sau khi về nước, Phan Thanh Giản đề nghị triều đình ký một số hòa ước với thực dân Pháp, đặt quan hệ ngoại giao với các nước láng giềng, mở rộng buôn bán với nước ngoài, cử người du học, cải tổ nội trị theo mô hình phương Tây. Tiếc rằng, những tấu sớ của ông không được vua Tự Đức nghe theo.
Buồn chán trước thực tại, Phan Thanh Giản từng làm thơ than rằng: Từ ngày đi sứ đến Tây kinh / Thấy việc châu Âu luống giật mình / Nhắn nhủ đồng bang mau tỉnh dậy / Hết lòng năn nỉ chẳng ai tin.
Cuối năm 1865, vua Tự Đức lại cử Phan Thanh Giản làm Kinh lược sứ ở 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ (Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên). Ngày 20/6/1867, quân Pháp đem binh thuyền đến Vĩnh Long, yêu cầu Phan Thanh Giản phải nộp thành. Biết không thể chống nổi, ông đã yêu cầu binh lính dâng thành để nhân dân bớt đổ máu.
Không giữ được 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ, Phan Thanh Giản viết một tờ sớ với lời lẽ rất thống thiết, kèm 23 đạo sắc từng được vua sắc phong cùng triều phục, gửi về vua Tự Đức rồi tuyệt thực.
Sau 17 ngày nhịn ăn, Phan Thanh Giản uống thuốc độc tự tử. Trước khi qua đời, ông căn dặn con cháu không được nhậm chức của thực dân Pháp, khuyên con cháu chớ nên trục lợi cầu vinh mà làm những điều nhẫn tâm, bại lý, cố gắng học hỏi cho bằng người Tây Âu, phò vua, giúp nước, lo toan hết sức, họa may về sau có thể làm vẻ vang cho đất nước.
Cuối cùng, ông dặn con cháu chỉ ghi trên mộ của mình dòng chữ: Đại Nam hải nhai lão thư sinh tánh Phan chi cửu, nghĩa là: Người học trò nghèo họ Phan ở góc biển Đại Nam, rồi đem linh cửu về chôn ở làng Bảo Thạnh (huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre ngày nay).
| Sau khi Phan Thanh Giản qua đời, vua Tự Đức hạ lệnh nghị tội ông cùng các đại thần khác đã để mất 6 tỉnh Nam Kỳ vào tay thực dân Pháp. Phan Thanh Giản bị truy đoạt chức quan, định tội trảm giam hậu, bị đục tên trên bia tiến sĩ. Đến năm 1886, vua Đồng Khánh mới ra sắc chỉ phục hồi chức sắc cho ông. Suốt thời gian dài, Phan Thành Giản bị phê phán là kẻ bán nước vì đã dâng thành Vĩnh Long, ký hòa ước bất lợi với thực dân Pháp. Tuy nhiên, các nhà sử học hiện nay đã có cách nhìn nhận công bằng hơn về những công trạng, tấm lòng vì nước, vì dân của ông. Việc nước ta rơi vào tay thực dân Pháp là lỗi hệ thống của cả triều đình nhà Nguyễn, của chế độ phong kiến Việt Nam đến hồi suy kiệt. |
Ca sĩ Duyên Quỳnh cho biết cô thức trắng sau khi đọc bình luận của khán giả về tiết mục "Viết tiếp câu chuyện hòa bình" tại lễ trao giải Làn Sóng Xanh.
Chia sẻ
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông không loại trừ khả năng sẽ tiếp tục tranh cử tổng thống nhiệm kỳ tiếp theo, nhưng chỉ đưa ra quyết định cuối cùng sau khi chiến tranh kết thúc.
Chia sẻ
Quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Lê Minh Hưng yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng khẩn trương cụ thể hóa và thực hiện đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV. Tinh thần làm việc phải đề cao sự nêu gương, "nói đi đôi với làm", việc gì có lợi cho dân phải làm nhanh, làm đúng, làm tốt.
Chia sẻ
Sự bùng nổ về quy mô và hiệu quả của bầy đàn máy bay không người lái (UAV) do Lực lượng Phòng vệ Ukraine triển khai đang đẩy kỷ nguyên các sư đoàn xe tăng Cận vệ và những đội hình cơ giới quy mô lớn của Nga đến hồi kết gần như không thể đảo ngược, theo Defence.
Chia sẻ
PVF-CAND chiêu mộ tiền vệ người Scotland; Nguyễn Thái Sơn phẫu thuật vào ngày 6/2; Ronaldo có thể chia tay Al-Nassr vào Hè 2026; Cựu sao Inter qua đời ở tuổi 39; Arsenal “tái hôn” với Oxlade-Chamberlain?
Chia sẻ
Ở cuộc đụng độ tại tứ kết VCK futsal châu Á 2026, ĐT futsal Việt Nam nhận thất bại 2-3 trước ĐT futsal Indonesia và đành chấp nhận nói lời chia tay giải đấu.
Chia sẻ
Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị các cơ quan thông tấn báo chí, các cây bút chuyên nghiệp và không chuyên cần tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ Đại hội XIV. Công tác thông tin, tuyên truyền phải thực sự là "pháo lệnh" truyền cảm hứng, là "trống trận" cổ vũ toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta phát huy cao nhất tinh thần "tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc", thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Chia sẻ
Trước Trấn Thành và Trường Giang - hai đối thủ nặng ký chuyên làm phim Tết thắng lớn, nhà sản xuất Mỹ Tâm quyết định ra mắt phim “Tài” vào dịp 8/3 sau nhiều lần cân nhắc.
Chia sẻ
Nga đã đưa ra quan điểm một cách thận trọng về những tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Ấn Độ ngừng mua dầu Nga liên quan đến cuộc chiến Ukraine.
Chia sẻ
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, bệnh tim hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Mỹ, chiếm khoảng 1/5 tổng số ca tử vong. Các chuyên gia khẳng định rằng, mặc dù yếu tố lối sống có thể gây suy giảm sức khỏe tim mạch, nhưng dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng.
Chia sẻ
Bản tin Thể thao và Giải trí hôm nay (3/2) xoay quanh những tiêu điểm nóng: NSƯT Ngọc Huyền buồn bã khi MV “Tết mà” bị "dập" tơi tả; Hòa Minzy hé lộ “giới hạn mới” sau Fan concert đầu tay; Hoa hậu Tiểu Vy xin lỗi vụ nghi vấn quảng bá web cá độ; CLB CAHN đấu Tampines Rovers FC: HLV Polking trao "cơ hội vàng" cho Nguyễn Đình Bắc...
Chia sẻ
Paris Hilton xác nhận đã làm lành với Lindsay Lohan sau gần hai thập kỷ mâu thuẫn gay gắt. Cả hai tìm thấy tiếng nói chung nhờ niềm hạnh phúc khi cùng thực hiện thiên chức làm mẹ.
Chia sẻ
Nhiệm vụ và yêu cầu cấp bách đặt ra là phải có hướng dẫn, tổ chức thực hiện việc kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu theo quy định tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP bảo đảm khả thi, thông quan hàng hóa kịp thời, thông suốt, tuyệt đối không để ách tắc.
Chia sẻ
2 dự án Mở rộng, nâng công suất Dự án Nhà máy alumin Nhân Cơ và Tổ hợp bô xít - nhôm Lâm Đồng cho Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam tại Lâm Đồng được nâng công suất, tổng mức đầu tư gần 60.000 tỷ đồng.
Chia sẻ
Giữa không gian rực rỡ sắc hoa của Hội chợ hoa đào năm phường Lương Văn Tri năm 2026, du khách không chỉ bị thu hút bởi vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn bởi một hình ảnh đầy ấn tượng của 8 "ông đồ nhí" đang miệt mài bên nghiên mực, giấy hồng điều, thả hồn vào từng nét chữ phượng múa rồng bay.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, 4 con giáp sẽ đạt được những bước đột phá mới, thu hút thêm nhiều vốn đầu tư và đối tác, kinh doanh phát đạt và giàu có.
Chia sẻ
Khi Tổng thống Donald Trump công khai tuyên bố “đây không phải là cuộc chiến của tôi” và phát tín hiệu rút lui khỏi xung đột Ukraine, Kiev buộc phải bước vào canh bạc sinh tử mới: tìm cách dựa vào châu Âu để đánh bại Nga.
Chia sẻ
Trung tâm Phát triển quỹ đất TP. Đà Nẵng thông báo lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản để thực hiện đấu giá trực tuyến quyền sử dụng 64 lô đất ở trên địa bàn thành phố, với tổng giá khởi điểm hơn 330,8 tỷ đồng, trong đó giá mỗi lô dao động từ hơn 1,4 tỷ đồng đến trên 11 tỷ đồng.
Chia sẻ
Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Đà Nẵng đã bắt quả tang 9 đối tượng ở Hội An, Hội An Tây, Hội An Đông và các khu vực lân cận có hành vi tổ chức đánh bạc, đánh bạc dưới hình thức lô đề với tổng số tiền hơn 20 tỷ đồng.
Chia sẻ
Danh hài Vượng Râu nói rằng, anh giờ đường đường là giám đốc công ty nhưng lại đi làm thuê cho vợ mình. Mọi tiền bạc anh đều giao cho vợ giữ hết.
Chia sẻ
Ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, mô hình nuôi cá hô (một loài cá quý hiếm trên dòng sông Mê Kông) tuy chưa nhiều nhưng cho hiệu quả kinh tế cao. Tại tỉnh Đồng Tháp, trang trại nuôi cá hô của ông Trần Văn Bảnh-tức ông Hai Bảnh ở xã Mỹ Tịnh An (địa phận huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang trước đây) rất độc đáo, là mô hình tiêu biểu của vùng với loại thủy sản này được mệnh danh " tỷ phú cá hô".
Chia sẻ
Là một trong các cán bộ cơ sở tiêu biểu được tuyên dương tối 3/2/2026, ông Nguyễn Văn Khuyến – Bí thư Chi bộ thôn Hạ, xã A Sào, tỉnh Hưng Yên chia sẻ, làm Bí thư Chi bộ không phải là những khẩu hiệu lớn lao mà bắt đầu từ sự gương mẫu, thẳng thắn và công tâm với bà con.
Chia sẻ
Tiền vệ Nguyễn Thái Sơn vừa tiết lộ nguyên nhân bất ngờ dẫn đến chấn thương dây chằng nghiêm trọng trong ngày ra mắt Ninh Bình FC, đồng thời xác nhận sẽ phẫu thuật ngay tuần này.
Chia sẻ
Ngay sau Lễ khai mạc vào ngày 02/02, Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC) đã chính thức mở cửa, mang tới hành trình trải nghiệm đa chiều từ mua sắm đến các hoạt động văn hóa, giải trí hấp dẫn, thu hút hàng vạn du khách đổ về.
Chia sẻ
Những hình ảnh PV Dân Việt ghi nhận tại dự án Đền bù, giải phóng mặt bằng Đại học Huế chậm tiến độ kéo dài vừa bị Thanh tra Chính phủ chỉ ra với hàng loạt sai phạm.
Chia sẻ
Tờ báo Ukraine Kyiv Independent cho biết, trong 3,5 triệu tập tin hồ sơ Epstein vừa công bố có nhắc tới Ukraine và ông Zelensky.
Chia sẻ
Phạm Thị Uyển là trường hợp hiếm hoi trong lịch sử Việt Nam: một hoàng hậu vừa đội vương miện, vừa khoác chiến bào. Không chỉ đứng sau triều chính, bà trực tiếp ra trận, xông pha nơi tuyến đầu, để lại dấu ấn đặc biệt về hình tượng người phụ nữ nắm quyền lực và cầm gươm bảo vệ giang sơn.
Chia sẻ
Một cây mai vàng "thượng thọ" phát giá 3,7 tỷ đồng là một cây cổ thụ hoành tráng thu hút ánh nhìn, khoảng 100 năm tuổi đang được trưng bày tại chợ hoa xuân Long Xuyên (ngang Trường Tiểu học Nguyễn Du, phường Long Xuyên, tỉnh An Giang). Cây mai vàng cổ thụ này đang gây chú ý...
Chia sẻ
Sau dự án cải tạo trị giá gần 300 tỷ đồng, hồ Đống Đa khoác lên diện mạo mới, rực sáng trong đêm với hệ thống chiếu sáng hiện đại, thành điểm nhấn đô thị.
Chia sẻ
Cuối năm 2019, Hà Xuân Nghiêm từng gửi một gói hàng chứa thuốc nổ tại một tiệm tạp ở phường Phú Cường, TP Thủ Dầu Một, Bình Dương (cũ), để Trương Dương mang tới trụ sở Cục Thuế tỉnh Bình Dương khủng bố.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Hà Nội hôm nay 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Nguyễn Thanh Điệp
