Bình luận
0
Đại Lý là một nước của người Bạch đã từng tồn tại từ năm 937 cho đến năm 1253, nằm trong khu vực mà ngày nay là tỉnh Vân Nam, Quý Châu và tây nam tỉnh Tứ Xuyên của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, và một phần phía tây của Bắc Bộ Việt Nam.
Vùng đất Vân Nam phía tây nam Trung Quốc từng là trung tâm của một trong những quốc gia độc lập và thịnh vượng bậc nhất trong lịch sử khu vực – Vương quốc Đại Lý. Với cội nguồn từ nhà Nam Chiếu và truyền thống văn hóa Phật giáo sâu sắc, Đại Lý không chỉ là một thế lực chính trị đáng gờm ở biên viễn, mà còn là trung tâm giao lưu văn hóa giữa Trung Nguyên, Đông Nam Á và Ấn Độ. Tuy nhiên, ánh sáng huy hoàng ấy chỉ kéo dài chưa đầy bốn thế kỷ, trước khi bị dập tắt hoàn toàn bởi làn sóng chinh phục của đế quốc Mông Cổ dưới trướng Thành Cát Tư Hãn và những người kế nghiệp ông.
Nguồn gốc của Vương quốc Đại Lý có thể truy ngược về nhà Nam Chiếu – một quốc gia độc lập từng kiểm soát toàn bộ khu vực Vân Nam và miền bắc Đông Nam Á từ thế kỷ 8 đến thế kỷ 9. Sau khi Nam Chiếu suy vong, vùng đất này rơi vào thời kỳ hỗn loạn kéo dài với sự nổi lên rồi sụp đổ của các chính quyền địa phương như Đại Nghĩa Ninh.
Mãi đến năm 937, một nhân vật trọng yếu xuất hiện để thống nhất vùng đất này – Đoàn Tư Bình, một viên tướng cũ của Nam Chiếu. Nhận thấy thời cơ chín muồi, ông đã liên minh với các quý tộc ở miền đông Vân Nam, đánh bại nhà Đại Nghĩa Ninh và xưng đế, chính thức thành lập nhà nước mới với quốc hiệu là Đại Lý.
Việc lập quốc của Đoàn Tư Bình đánh dấu sự phục hưng của truyền thống bản địa ở Vân Nam, đồng thời đặt nền móng cho gần ba thế kỷ tồn tại độc lập của Đại Lý – một vương quốc đa dân tộc, đa văn hóa và theo Phật giáo Đại thừa làm quốc giáo.
Một trong những điểm đặc biệt của Vương quốc Đại Lý là truyền thống quân chủ Phật giáo. Các vị vua triều Đoàn, bắt đầu từ Đoàn Tư Bình, đều tôn sùng đạo Phật. Đáng chú ý, nhiều vị hoàng đế truyền ngôi sớm để xuất gia, một hiện tượng hiếm thấy trong các quốc gia quân chủ Đông Á.
Chẳng hạn, năm 1147, vua Đoàn Hòa Dự nhường ngôi cho con là Đoàn Chính Hưng, rồi xuất gia tu hành. Từ đó về sau, triều đình Đại Lý dần đi theo con đường "Phật trị quốc", coi trọng từ bi, hòa hiếu, và phần nào đó xa rời chính trị thực dụng. Dù điều này giúp Đại Lý tránh được nhiều cuộc chiến với các triều đại phương Bắc, nhưng cũng dần làm suy yếu nội lực quốc gia, khi tầng lớp quý tộc chìm đắm trong tín ngưỡng mà lơ là phòng bị.
Dưới thời cực thịnh, Đại Lý là một trung tâm văn hóa – thương mại lớn. Là vùng đất nằm trên tuyến giao thương giữa Trung Hoa và các nước Đông Nam Á, vương quốc này đã trở thành điểm đến của tăng nhân, thương nhân và học giả khắp nơi. Các thành phố như Thành Đại Lý (nay là cổ trấn Đại Lý ở Vân Nam) không chỉ là thủ đô hành chính mà còn là thánh địa Phật giáo có ảnh hưởng vượt ra ngoài lãnh thổ Trung Hoa.
Dù mang diện mạo của một vương quốc ổn định, Đại Lý dần rơi vào khủng hoảng âm ỉ sau thế kỷ XII. Việc các hoàng đế truyền ngôi sớm để xuất gia dẫn đến tình trạng chuyển giao quyền lực liên tục, khiến triều đình không ổn định. Nhiều vị vua trẻ chưa đủ năng lực trị quốc, phải dựa vào các hoàng thân quốc thích hoặc đại thần nhiếp chính, từ đó tạo điều kiện cho nạn tham quan, phân quyền và bè phái phát triển.
Đồng thời, thế lực các bộ tộc vùng biên như Bạch Man, Di tộc ngày càng mạnh mẽ, thường xuyên gây loạn. Vương quốc không còn đủ khả năng kiểm soát lãnh thổ rộng lớn như trước kia. Trong bối cảnh ấy, triều đình Đại Lý ngày càng lệ thuộc vào truyền thống hơn là cải cách, càng khiến quốc lực suy yếu trầm trọng.
Bóng đen từ phương Bắc – Quân Mông Cổ tiến vào Vân Nam
Bi kịch cuối cùng giáng xuống Đại Lý đến từ phương Bắc – nơi đế quốc Mông Cổ đang vươn lên như một cơn bão dữ. Sau khi chinh phục Kim, Tây Hạ và từng bước uy hiếp Nam Tống, Thành Cát Tư Hãn và các hậu duệ đã chuyển hướng tấn công về phía tây nam – nơi vương quốc Đại Lý tồn tại độc lập suốt nhiều thế kỷ.
Năm 1253, dưới thời đại hãn Mông Kha, đại quân Mông Cổ do tướng U-riang-khatai (Ô Lý Đích) chỉ huy tiến đánh Vân Nam. Quân Mông Cổ chia làm ba cánh, vượt núi non hiểm trở, tiến thẳng vào lãnh thổ Đại Lý. Dù có địa hình hiểm trở và từng được xem là “vùng đất khó công phá”, Đại Lý lúc này không còn khả năng kháng cự thực sự.
Trong vòng chưa đầy một năm, toàn bộ vùng Vân Nam rơi vào tay quân Mông Cổ. Hoàng đế Đoàn Hưng Trí, người đang trị vì Đại Lý lúc đó, buộc phải đầu hàng. Tuy nhiên, sự đầu hàng này không thể cứu vãn vận mệnh triều đại.
Năm 1254, quân Mông Cổ chính thức tuyên bố xóa sổ Vương quốc Đại Lý. Đoàn Hưng Trí bị bắt sống, và tuy không bị xử tử, nhưng địa vị hoàng thất Đại Lý bị hạ thấp, chỉ còn là các quan cấp dưới phục vụ cho triều đình Nguyên sau này.
Di sản còn lại và sự tiếc nuối của một triều đại Phật giáo
Sự sụp đổ của Đại Lý khép lại một chương lịch sử độc lập kéo dài hơn 300 năm của vùng đất Vân Nam. Đây là triều đại duy nhất trong lịch sử Trung Hoa do người Bạch tộc (hoặc họ hàng Tiền Thái) sáng lập và duy trì, mang tính chất bản địa và tôn giáo sâu sắc. Việc triều đình đặt niềm tin quá lớn vào từ bi và hòa bình đã khiến Đại Lý đánh mất cơ hội củng cố quốc phòng trong thời kỳ biến động dữ dội của thế kỷ XIII.
Ngày nay, tàn tích thành cổ Đại Lý, cùng các ngôi chùa, tháp cổ như Tam Tháp Đại Lý, vẫn còn là chứng nhân cho một vương quốc từng rực rỡ ánh sáng Phật giáo, một nền văn hóa vừa mang bản sắc Tây Nam Trung Hoa vừa giao hòa với thế giới bên ngoài.
Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone và Thủ tướng Campuchia Samdech Moha Borvor Thipadei Hun Manet sẽ thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN.
Chia sẻ
Sở hữu đường bờ biển dài bậc nhất châu Á, đứng trong nhóm dài nhất thế giới, quốc gia này không chỉ được biết đến là “xứ sở vạn đảo” mà còn là thiên đường biển đảo nổi tiếng.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, cách kiếm tiền của con giáp tuổi Hợi thật đáng ghen tị: trong khi những người khác đang tranh giành, họ lại gặt hái thành quả một cách dễ dàng.
Chia sẻ
Em có một ước mơ nhỏ: muốn xây dựng một "vườn hoa yêu thương" ở nơi em sinh sống. Em sẽ thu gom các hộp giấy, chai nhựa cũ để trồng hoa, mời các bạn cùng lớp cùng nhau chăm sóc và tặng những bông hoa đó cho những người già cô đơn, hay cho các bạn học sinh khó khăn, hay cho các bác thu gom rác. Em muốn mỗi người đều cảm thấy được yêu thương, được trân trọng, như cách em cảm thấy khi được bạn bè tiếp nhận và giúp đỡ.
Chia sẻ
Thời điểm này, xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu (địa phận huyện Phong Thổ cũ) đang khẩn trương thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố 2026 của Trung ương. Theo phương án mà xã Khổng Lào xây dựng, sau sáp nhập, xã Khổng Lào dự kiến giảm từ 32 bản xuống còn 22 bản. Đại diện các bản trong xã cơ bản nhất trí với phương án sắp xếp, sáp nhập bản mà xã đã xây dựng.
Chia sẻ
Sơn La phát động chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2026, lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng.
Chia sẻ
Tổng thống Donald Trump đã nói riêng với các cố vấn rằng, ông sẽ không chấm dứt lệnh ngừng bắn với Iran, trừ khi Tehran gây ra thương vong cho quân nhân Mỹ trong bối cảnh Iran vừa phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở quân sự của Mỹ trong khu vực, đồng thời tấn công cả Sân bay Quốc tế Kuwait để đáp trả các hành động quân sự của Washington.
Chia sẻ
Qua công tác tuần tra địa bàn, lực lượng Công an xã Tân Minh (tỉnh Ninh Bình) phối hợp cùng cơ quan kiểm lâm đã phát hiện, bắt giữ một đối tượng đang vận chuyển trái phép một cá thể rắn hổ chúa đã bị giết mổ để giao cho khách.
Chia sẻ
Trên trang facebook cá nhân, tiền vệ Việt kiều Pháp Ryan Hà đã xác nhận sẽ chia tay HAGL khi mùa giải 2025/2026 khép lại. Cầu 28 tuổi này đã trải qua quãng thời gian không thành công.
Chia sẻ
Ngày 4/6, Chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng đã ký ban hành kế hoạch về tổ chức lấy ý kiến nhân dân việc thành lập các phường trên địa bàn thành phố.
Chia sẻ
Không chỉ sở hữu Công viên địa chất toàn cầu độc đáo, xã Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang) còn chú trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc, biến những nét đẹp bản địa thành sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Chia sẻ
Tại xã Tuy Phước Đông, tỉnh Gia Lai (sáp nhập, hợp nhất từ 3 xã của huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định cũ), đang thực hiện phương án sắp xếp thôn theo chủ trương sáp nhập thôn, sắp xếp tổ dân phố 2026. Xã lấy lại tên gọi các xã cũ, tên truyền thống nhằm bảo tồn dấu ấn lịch sử, văn hóa địa phương. Đặc biệt, giữ tên 3 xã cũ Phước Sơn, Phước Thắng và Phước Hòa, để đặt tên thôn mới.
Chia sẻ
Sở Xây dựng TP.HCM vừa thông tin cụ thể về tình hình triển khai nhà ở xã hội, đồng thời đưa ra những lưu ý, cảnh báo quan trọng giúp người lao động tránh sập bẫy các chiêu trò trục lợi dịch vụ.
Chia sẻ
Sau khi được thả về rừng tự nhiên, con khỉ mặt đỏ quý hiếm lập tức tung tăng leo trèo lên cây trong rừng ở Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt, tỉnh Nghệ An. Con khỉ mặt đỏ này nặng khoảng 7kg, được người dân xã Quế Phong, tỉnh Nghệ An giao nộp trước đó.
Chia sẻ
Tiếp nối thành công của những chính sách hỗ trợ người học, năm 2026, Đại học Trà Vinh (TVU) tiếp tục công bố hàng loạt chính sách đột phá. Trong đó, nổi bật là miễn 100% học phí năm thứ nhất cho tân sinh viên ở 13 ngành học kèm nhiều chương trình học bổng giúp sinh viên giảm áp lực học phí, tăng thêm động lực học tập.
Chia sẻ
Các quan chức Đức, Pháp và Anh đang xây dựng một kế hoạch nhằm đưa Tổng thống Nga Vladimir Putin trở lại bàn đàm phán hòa bình, trong bối cảnh họ tin rằng vị thế của Ukraine đã được cải thiện đáng kể sau những tổn thất gần đây của Nga trên chiến trường.
Chia sẻ
Ở suối Sàng Mà Pho, (xã Sin Súi Hồ, huyện Phong Thổ cũ), tỉnh Lai Châu có một loại cá suối, cá đặc sản quý hiếm, đó là cá đắng hay còn gọi là cá sâm.
Chia sẻ
Sau khi mất Thăng Long và bị đánh bật khỏi đồng bằng Bắc Bộ, nhà Mạc vẫn tồn tại thêm hơn 80 năm ở Cao Bằng, tạo nên một hiện tượng đặc biệt trong sử Việt.
Chia sẻ
Khang Điền báo lãi quý 1/2026 tăng mạnh nhờ khoản thu nhập bất thường 290 tỷ đồng, trong khi doanh thu bất động sản giảm 61,9%, dòng tiền kinh doanh âm năm thứ 5 liên tiếp và tồn kho vượt 29.100 tỷ đồng.
Chia sẻ
Báo Dân Việt trân trọng giới thiệu bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với tiêu đề "Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững".
Chia sẻ
Sáng 4/6, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức lễ công bố quyết định về công tác tổ chức bộ máy và bổ nhiệm cán bộ Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia.
Chia sẻ
Chiều 3/6, đồng chí Đinh Công Thực, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Phú Thọ đã làm việc với Đảng ủy xã Liên Hòa (địa phận huyện Lập Thạch trước đây, tỉnh Vĩnh Phúc cũ) về tiến độ sắp xếp thôn (sáp nhập thôn, tổ dân phố; sắp xếp thôn, tổ chức lại tổ dân phố 2026) và bố trí người hoạt động không chuyên trách cấp xã.
Chia sẻ
Sau phản ánh của Báo điện tử Dân Việt về tình trạng san lấp đất nông - lâm nghiệp trái phép tại xã Thiện Thuật, các cơ quan chức năng tỉnh Lạng Sơn đã nhanh chóng vào cuộc kiểm tra và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với trường hợp vi phạm.
Chia sẻ
Trước việc Úc thông báo thu hồi khẩn hai loại thực phẩm chức năng của Nature’s Own và một sản phẩm kẹo dẻo Allen's sau khi phát hiện nguy cơ lẫn mảnh kính, nhựa, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã lên tiếng cảnh báo khẩn.
Chia sẻ
Tưởng như U19 Việt Nam sẽ có trận đấu khó khăn trước U19 Myanmar, thế nhưng trong một ngày hàng công thi đấu hiệu quả, thầy trò HLV Yutaka Ikeuchi đã thắng đậm 5-0.
Chia sẻ
"Chúng ta đang sống trong thời đại của hai xu thế lớn mang tính toàn cầu là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây không còn là những lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, mỗi doanh nghiệp và toàn xã hội", NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho hay.
Chia sẻ
Liên quan tới đề xuất của doanh nghiệp tư nhấn lớn về việc di dời tuyến đường sắt từ Ga Hà Nội đến Ngọc Hồi, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với UBND TP.Hà Nội và các bộ, ngành liên quan xem xét về vấn đề này.
Chia sẻ
Phường Bình Đông (TP.HCM) đang khẩn trương chuẩn bị tổ chức sự kiện “Tuần lễ nông sản vùng miền - Bình Đông” năm 2026 quy tụ hơn 180 gian hàng.
Chia sẻ
Đức đã không thể giành được một ghế không thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ mới, trong một kết quả được giới quan sát đánh giá là cú sốc ngoại giao đối với chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
MA
